III AUa 32/20
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Apelacyjny w Lublinie oddalił apelację Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału w S. od wyroku Sądu Okręgowego w Siedlcach, który ustalił wyższą wysokość emerytury dla J. S. Sprawa wynikała z wniosku ubezpieczonej o ponowne ustalenie wysokości emerytury w związku z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 6 marca 2019 r., który stwierdził niezgodność z Konstytucją art. 25 ust. 1b ustawy emerytalnej. Przepis ten nakazywał pomniejszenie podstawy obliczenia emerytury o kwotę pobranych wcześniej świadczeń, co skutkowało niższym wymiarem emerytury dla ubezpieczonej. Organ rentowy odmówił uchylenia decyzji z 2013 r., powołując się na upływ 5-letniego terminu od jej doręczenia (art. 146 § 1 k.p.a.). Sąd Okręgowy uznał odwołanie za uzasadnione, wskazując na brak dowodu doręczenia decyzji oraz na możliwość wznowienia postępowania na podstawie art. 114 ustawy emerytalnej, gdzie wyrok TK stanowił nową okoliczność prawną. Sąd Apelacyjny, oddalając apelację ZUS, potwierdził, że wyrok Trybunału Konstytucyjnego stanowi nową okoliczność prawną w rozumieniu art. 114 ust. 1 pkt 1 ustawy emerytalnej, uzasadniającą ponowne ustalenie wysokości świadczenia, niezależnie od upływu terminu przewidzianego w przepisach KPA. Sąd podkreślił, że wyrok TK derogujący przepis stanowi podstawę do wzruszenia decyzji rentowych, a art. 114 ustawy emerytalnej ma pierwszeństwo przed przepisami KPA i KPC w tym zakresie. Sąd Apelacyjny uznał, że Sąd Okręgowy był uprawniony do rozstrzygnięcia o żądaniu ponownego obliczenia emerytury, nawet jeśli kwestia daty początkowej wypłaty nie była przedmiotem wniosku.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUzasadnienie ponownego ustalenia wysokości świadczeń emerytalnych na skutek wyroków Trybunału Konstytucyjnego, nawet po upływie terminów proceduralnych.
Dotyczy specyficznej sytuacji pomniejszenia emerytury na podstawie niekonstytucyjnego przepisu i wniosku o ponowne ustalenie wysokości świadczenia na podstawie art. 114 ustawy emerytalnej.
Zagadnienia prawne (2)
Czy wyrok Trybunału Konstytucyjnego stwierdzający niezgodność z Konstytucją przepisu ustawy emerytalnej, który był podstawą ustalenia wysokości emerytury, stanowi nową okoliczność uzasadniającą ponowne ustalenie wysokości świadczenia na podstawie art. 114 ustawy emerytalnej, mimo upływu terminu do wznowienia postępowania w trybie KPA?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, wyrok Trybunału Konstytucyjnego stanowi nową okoliczność prawną w rozumieniu art. 114 ust. 1 pkt 1 ustawy emerytalnej, która uzasadnia ponowne ustalenie wysokości emerytury, nawet jeśli upłynął termin do wznowienia postępowania w trybie KPA.
Uzasadnienie
Sąd Apelacyjny uznał, że wyrok Trybunału Konstytucyjnego derogujący przepis ustawy emerytalnej stanowi nową okoliczność prawną, która pozwala na wzruszenie prawomocnej decyzji rentowej na podstawie art. 114 ustawy emerytalnej. Przepis ten ma pierwszeństwo przed przepisami KPA dotyczącymi terminów wznowienia postępowania. Sąd podkreślił, że art. 114 ustawy emerytalnej ma szerokie zastosowanie i obejmuje zarówno okoliczności faktyczne, jak i prawne.
Czy organ rentowy prawidłowo odmówił uchylenia decyzji przyznającej emeryturę, powołując się na upływ 5-letniego terminu od jej doręczenia, gdy brak jest dowodu doręczenia?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, organ rentowy nie wykazał, że upłynął 5-letni termin od doręczenia decyzji, co było podstawą odmowy uchylenia decyzji. Ciężar udowodnienia doręczenia spoczywa na organie rentowym.
Uzasadnienie
Sąd Apelacyjny zauważył, że Sąd Okręgowy nie dysponował materiałem dowodowym pozwalającym na ustalenie daty doręczenia decyzji, a organ rentowy nie udowodnił upływu 5-letniego terminu. Brak zwrotnego potwierdzenia odbioru uniemożliwia ustalenie daty doręczenia.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| J. S. | osoba_fizyczna | ubezpieczona |
| Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w S. | instytucja | organ rentowy |
Przepisy (8)
Główne
ustawa emerytalna art. 114 § ust. 1 pkt 1
Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
Umożliwia uchylenie lub zmianę decyzji i ponowne ustalenie prawa do świadczeń lub ich wysokości, jeżeli po uprawomocnieniu się decyzji zostaną ujawnione nowe okoliczności istniejące przed wydaniem tej decyzji, które mają wpływ na prawo do świadczeń lub ich wysokość. Wyrok TK został uznany za taką okoliczność.
k.p.c. art. 385
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa prawna oddalenia apelacji przez Sąd Apelacyjny.
Pomocnicze
ustawa emerytalna art. 25 § ust. 1b
Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
Przepis uznany za niezgodny z Konstytucją RP, nakazujący pomniejszenie podstawy obliczenia emerytury o kwotę pobranych wcześniej świadczeń.
ustawa emerytalna art. 114 § ust. 1 pkt 6
Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
Umożliwia uchylenie lub zmianę decyzji, jeżeli nieprawidłowe obliczenie wysokości świadczenia nastąpiło na skutek błędu organu rentowego. Sąd uznał, że ta podstawa nie miała zastosowania, gdyż organ działał na podstawie przepisów, które nie budziły wątpliwości interpretacyjnych w chwili wydania decyzji.
k.p.a. art. 146 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Określa 5-letni termin do uchylenia decyzji od dnia jej doręczenia, który w ocenie organu rentowego upłynął. Sąd uznał, że przepis ten nie ma zastosowania w sytuacji, gdy podstawą wzruszenia decyzji jest wyrok Trybunału Konstytucyjnego.
k.p.c. art. 477 § 14
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy rozstrzygania przez sąd w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych.
k.p.c. art. 233 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy oceny dowodów przez sąd. Zarzut naruszenia tego przepisu przez sąd I instancji został uznany za zasadny, ale bez wpływu na trafność wyroku.
ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych art. 71a § ust. 1 i 2
Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych
Dotyczy przesyłania pism i decyzji przez ZUS oraz ciężaru dowodu doręczenia.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Wyrok Trybunału Konstytucyjnego jako nowa okoliczność prawna uzasadniająca ponowne ustalenie wysokości emerytury na podstawie art. 114 ustawy emerytalnej. • Art. 114 ustawy emerytalnej ma pierwszeństwo przed przepisami KPA dotyczącymi terminów wznowienia postępowania. • Brak dowodu doręczenia decyzji przez organ rentowy uniemożliwia skuteczne powołanie się na upływ terminu 5 lat.
Odrzucone argumenty
Upływ 5-letniego terminu od doręczenia decyzji uniemożliwia jej uchylenie lub zmianę na podstawie KPA. • Błąd organu rentowego nie obejmuje sytuacji, gdy działał on na podstawie przepisów, które nie budziły wątpliwości interpretacyjnych w chwili wydania decyzji.
Godne uwagi sformułowania
wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 6 marca 2019r. stwierdzający niezgodność z Konstytucją RP uregulowania ustawy emerytalnej • nowa okoliczność prawna • art. 114 ustawy emerytalnej ma pierwszeństwo w stosunku do przepisów kodeksu postępowania cywilnego i kodeksu postępowania administracyjnego • ciężar doręczenia pisma lub decyzji (i co za tym idzie również daty doręczenia) spoczywa na Zakładzie
Skład orzekający
Elżbieta Czaja
przewodniczący-sprawozdawca
Barbara Mazurkiewicz-Nowikowska
sędzia
Małgorzata Pasek
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Uzasadnienie ponownego ustalenia wysokości świadczeń emerytalnych na skutek wyroków Trybunału Konstytucyjnego, nawet po upływie terminów proceduralnych."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji pomniejszenia emerytury na podstawie niekonstytucyjnego przepisu i wniosku o ponowne ustalenie wysokości świadczenia na podstawie art. 114 ustawy emerytalnej.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje, jak wyroki Trybunału Konstytucyjnego mogą wpływać na prawa obywateli, nawet po upływie standardowych terminów proceduralnych, co jest istotne dla wielu emerytów.
“Emerytura przeliczona po latach dzięki wyrokowi TK – nawet jeśli ZUS twierdził, że jest za późno!”
Sektor
ubezpieczenia społeczne
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.