III AUa 308/12
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła odwołania ubezpieczonej I.M. od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w K., która odmówiła jej przyznania renty z tytułu niezdolności do pracy. Mimo że lekarz orzecznik ZUS stwierdził u niej okresową całkowitą niezdolność do pracy od 19.10.2011 r. do 31.01.2014 r., organ rentowy uznał, że nie posiada ona wymaganego 5-letniego okresu składkowego i nieskładkowego przypadającego w ostatnim dziesięcioleciu przed powstaniem niezdolności do pracy lub zgłoszeniem wniosku, ani też co najmniej 25 lat okresów składkowych. Ubezpieczona argumentowała, że jej ogólny staż pracy wynosi ponad 30 lat i jest całkowicie niezdolna do pracy z powodu choroby nowotworowej. Sąd Okręgowy w Koszalinie zmienił decyzję ZUS, przyznając ubezpieczonej prawo do renty, opierając się na art. 57 ust. 2 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, który stanowi, że przepis o wymaganym okresie składkowym i nieskładkowym (art. 57 ust. 1 pkt 3) nie stosuje się do ubezpieczonego, który udowodnił co najmniej 20 lat okresów składkowych i nieskładkowych (dla kobiety) i jest całkowicie niezdolny do pracy. Sąd Apelacyjny w Szczecinie zmienił jednak wyrok Sądu Okręgowego i oddalił odwołanie. Sąd odwoławczy uznał, że ubezpieczona nie spełniała wymogów, ponieważ nowelizacja ustawy z dnia 28 lipca 2011 r., obowiązująca od 23 września 2011 r., wprowadziła art. 58 ust. 4, który uzależnił zwolnienie z wymogu 5-letniego okresu składkowego i nieskładkowego od wykazania co najmniej 25 lat okresu składkowego dla kobiety. Ubezpieczona udokumentowała jedynie 23 lata, 2 miesiące i 17 dni okresów składkowych. Sąd Apelacyjny stwierdził, że wykładnia Sądu Najwyższego z uchwały z 2006 r., na którą powołał się Sąd Okręgowy, nie znajduje już zastosowania po zmianie przepisów. Sąd Apelacyjny odstąpił od obciążenia ubezpieczonej kosztami postępowania apelacyjnego ze względu na jej trudną sytuację materialną i życiową.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów dotyczących wymogów okresu składkowego i nieskładkowego do uzyskania renty z tytułu niezdolności do pracy, w szczególności po nowelizacji ustawy emerytalnej z 2011 r. i jej wpływie na stosowanie wcześniejszych uchwał Sądu Najwyższego.
Dotyczy stanu prawnego po 23 września 2011 r. i specyficznych warunków przyznawania renty z tytułu niezdolności do pracy.
Zagadnienia prawne (2)
Czy ubezpieczony, który jest całkowicie niezdolny do pracy i posiada co najmniej 20 lat okresów składkowych i nieskładkowych (kobieta), nabywa prawo do renty z tytułu niezdolności do pracy bez konieczności spełnienia wymogu posiadania 5-letniego okresu składkowego i nieskładkowego w ostatnim dziesięcioleciu przed powstaniem niezdolności do pracy lub zgłoszeniem wniosku?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, jeśli od 23.09.2011 r. nie posiada co najmniej 25 lat okresów składkowych (kobieta).
Uzasadnienie
Sąd Apelacyjny uznał, że nowelizacja art. 58 ustawy emerytalnej z dnia 28 lipca 2011 r., wprowadzająca ust. 4, zmieniła zasady przyznawania renty. Zwolnienie z wymogu 5-letniego okresu składkowego w ostatnim dziesięcioleciu jest możliwe tylko przy udowodnieniu co najmniej 25 lat okresu składkowego dla kobiety, a nie wystarczy jedynie 20 lat ogólnego stażu.
Jaki jest zakres stosowania uchwały 7 sędziów Sądu Najwyższego z dnia 23 marca 2006 r. sygn. akt IUZP 5/05 w kontekście późniejszych nowelizacji ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Uchwała ta nie znajduje już zastosowania w stanie prawnym obowiązującym od 23 września 2011 r. z uwagi na dodanie art. 58 ust. 4.
Uzasadnienie
Sąd Apelacyjny stwierdził, że Sąd Okręgowy błędnie powołał się na uchwałę Sądu Najwyższego z 2006 r., ponieważ późniejsza nowelizacja ustawy (dodanie art. 58 ust. 4) usunęła wątpliwości interpretacyjne i zmieniła stan prawny, na którym opierała się ta uchwała.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| I. M. | osoba_fizyczna | ubezpieczona |
| Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w K. | instytucja | organ rentowy |
Przepisy (10)
Główne
ustawa emerytalna art. 57 § 1
Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
Określa ogólne warunki nabycia prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy (niezdolność do pracy, wymagany okres składkowy i nieskładkowy, powstanie niezdolności do pracy w określonych okresach lub w ciągu 18 miesięcy od ich ustania).
ustawa emerytalna art. 57 § 2
Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
Stanowi, że przepis ust. 1 pkt 3 (dotyczący powstania niezdolności do pracy) nie stosuje się do ubezpieczonego, który udowodnił okres składkowy i nieskładkowy wynoszący co najmniej 20 lat dla kobiety lub 25 lat dla mężczyzny oraz jest całkowicie niezdolny do pracy.
ustawa emerytalna art. 58 § 1
Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
Określa warunek posiadania wymaganego okresu składkowego i nieskładkowego w myśl art. 57 ust. 1 pkt 2, wskazując m.in. na wymóg 5 lat, jeżeli niezdolność do pracy powstała w wieku powyżej 30 lat.
ustawa emerytalna art. 58 § 2
Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
Określa, że okres, o którym mowa w ust. 1 pkt 5 (5 lat), powinien przypadać w ciągu ostatniego dziesięciolecia przed zgłoszeniem wniosku o rentę lub przed dniem powstania niezdolności do pracy.
ustawa emerytalna art. 58 § 4
Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
Wprowadzony od 23.09.2011 r., stanowi, że przepisu ust. 2 nie stosuje się do ubezpieczonego, który udowodnił okres składkowy wynoszący co najmniej 25 lat dla kobiety i 30 lat dla mężczyzny oraz jest całkowicie niezdolny do pracy.
Pomocnicze
k.p.c. art. 477 § 14
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy orzekania sądu ubezpieczeń społecznych w przedmiocie zmiany lub uchylenia decyzji organu rentowego.
k.p.c. art. 386 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Reguluje możliwość zmiany zaskarżonego orzeczenia przez sąd drugiej instancji.
k.p.c. art. 102
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy odstąpienia od obciążania strony kosztami postępowania w szczególnie uzasadnionych wypadkach.
k.p.c. art. 108
Kodeks postępowania cywilnego
Reguluje zasady orzekania o kosztach postępowania.
ustawa emerytalna art. 83
Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
Dotyczy możliwości przyznania renty w drodze wyjątku przez Prezesa ZUS.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Niespełnienie przez ubezpieczoną wymogu posiadania 5-letniego okresu składkowego i nieskładkowego w ostatnim dziesięcioleciu przed powstaniem niezdolności do pracy lub zgłoszeniem wniosku, zgodnie z art. 58 ust. 2 ustawy emerytalnej. • Nowelizacja ustawy emerytalnej z dnia 28 lipca 2011 r. (obowiązująca od 23.09.2011 r.) wprowadziła art. 58 ust. 4, który uzależnił zwolnienie z wymogu 5-letniego okresu od posiadania co najmniej 25 lat okresu składkowego dla kobiety. • Ubezpieczona nie posiadała wymaganego 25-letniego okresu składkowego (miała 23 lata, 2 miesiące i 17 dni). • Wykładnia Sądu Najwyższego z uchwały z 2006 r. nie znajduje zastosowania w obecnym stanie prawnym.
Odrzucone argumenty
Argumentacja Sądu Okręgowego, że wystarczy 20 lat ogólnego stażu składkowego i nieskładkowego dla kobiety, aby nabyć prawo do renty z tytułu całkowitej niezdolności do pracy, bez konieczności spełnienia wymogu 5-letniego okresu w ostatnim dziesięcioleciu. • Stosowanie przez Sąd Okręgowy uchwały Sądu Najwyższego z 2006 r. do oceny stanu prawnego po nowelizacji ustawy w 2011 r.
Godne uwagi sformułowania
zmiana z dniem 01.10.2003r. brzmienia przepisu art. 57 w/w ustawy, poprzez dodanie ust. 2 miała na celu przeniesienie sytuacji osób z długim stażem ubezpieczeniowym całkowicie niezdolnych do pracy ze statusu ubiegających się o świadczenie przyznawane na zasadzie wyjątku, w oparciu o uznanie Prezesa ZUS, do statusu osób mających prawo podmiotowe do renty • Od dnia 23 września 2011 r. wobec dodania do art. 58 ustawy emerytalnej ust. 4 wykładnia przepisów przyjęta w uchwale Sądu Najwyższego z dnia 23 marca 2006 r. sygn. akt IUZP 5/06 nie znajduje oparcia w obowiązującym stanie prawnym.
Skład orzekający
Urszula Iwanowska
przewodniczący
Barbara Białecka
sprawozdawca
Zofia Rybicka - Szkibiel
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących wymogów okresu składkowego i nieskładkowego do uzyskania renty z tytułu niezdolności do pracy, w szczególności po nowelizacji ustawy emerytalnej z 2011 r. i jej wpływie na stosowanie wcześniejszych uchwał Sądu Najwyższego."
Ograniczenia: Dotyczy stanu prawnego po 23 września 2011 r. i specyficznych warunków przyznawania renty z tytułu niezdolności do pracy.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa pokazuje, jak zmiany w przepisach prawnych mogą wpłynąć na prawa obywateli, nawet jeśli wcześniejsze orzecznictwo sugerowało inaczej. Jest to ważna lekcja dla osób starających się o świadczenia rentowe.
“Zmiana przepisów ZUS: Czy 20 lat stażu wystarczy do renty? Sąd Apelacyjny wyjaśnia.”
Sektor
ubezpieczenia społeczne
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Ta sprawa stanowi część linii orzeczniczej omawianej w naszych syntezach.
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.