III AUa 278/25Pozorna umowa o pracę ubezpieczenia społeczne 21
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Apelacyjny w Szczecinie rozpoznał sprawę dotyczącą podlegania ubezpieczeniom społecznym przez ubezpieczoną A. T. i płatnika składek (...) spółkę z o.o. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych. Sprawa dotyczyła decyzji ZUS z 25 października 2022 r. stwierdzającej, że A. T. jako pracownik płatnika nie podlega obowiązkowo ubezpieczeniom społecznym od 1 stycznia 2022 r. Sąd Okręgowy w Szczecinie wyrokiem z 9 stycznia 2025 r. oddalił odwołania ubezpieczonej i płatnika, uznając umowę o pracę zawartą między nimi za pozorną. Sąd Okręgowy argumentował, że liczne aktywności zawodowe ubezpieczonej (nauczyciel akademicki, dyrektor operacyjny w innej spółce, prowadzenie działalności gospodarczej, bycie członkiem zarządu płatnika) wykluczały możliwość realnego wykonywania dodatkowego zatrudnienia na 1/3 etatu, zwłaszcza w kontekście jej ciąży i hospitalizacji. Dodatkowo, opóźnione zgłoszenie do ubezpieczeń i badania BHP/lekarskie, a także fakt, że obowiązki ubezpieczonej w czasie jej nieobecności przejął P. L. nieodpłatnie, wskazywały na pozorność umowy. Sąd Apelacyjny, rozpoznając apelację, podzielił ustalenia faktyczne i ocenę prawną Sądu Okręgowego. Podkreślono, że kluczowe elementy stosunku pracy, takie jak wyznaczony zakres obowiązków, miejsce i czas pracy, nadzór pracodawcy, nie zostały wykazane. Sąd Apelacyjny zaznaczył, że czynności wykonywane przez ubezpieczoną były typowe dla prezesa zarządu i wynikały z przepisów Kodeksu spółek handlowych, a nie Kodeksu pracy. Brak było odrębnego reżimu pracowniczego, a wynagrodzenie nie odpowiadało rzeczywistemu wykonaniu pracy. Sąd uznał, że strony nie miały zamiaru stworzyć stosunku pracy, a jedynie upozorować go w celu uzyskania świadczeń z ubezpieczenia społecznego. W związku z tym apelacja została oddalona, a koszty postępowania zasądzono od apelujących na rzecz ZUS.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUstalenie pozorności umowy o pracę w kontekście podlegania ubezpieczeniom społecznym, zwłaszcza w przypadku osób łączących funkcje zarządcze z potencjalnym zatrudnieniem pracowniczym.
Każda sprawa jest oceniana indywidualnie na podstawie konkretnych okoliczności faktycznych.
Zagadnienia prawne (3)
Czy umowa o pracę zawarta przez osobę posiadającą liczne inne aktywności zawodowe, w tym funkcję członka zarządu, może być uznana za pozorną, jeśli jej celem jest uzyskanie świadczeń z ubezpieczenia społecznego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, umowa o pracę może być uznana za pozorną, jeśli strony nie miały zamiaru rzeczywistego świadczenia pracy, a jedynie stworzenia podstaw do uzyskania świadczeń z ubezpieczenia społecznego.
Uzasadnienie
Sąd uznał umowę za pozorną, ponieważ brak było kluczowych elementów stosunku pracy (nadzór, miejsce i czas pracy, polecenia), czynności ubezpieczonej były typowe dla funkcji zarządczych, a jej liczne inne aktywności zawodowe wykluczały możliwość realnego wykonywania dodatkowej pracy. Dodatkowo, okoliczności zawarcia umowy i zgłoszenia do ZUS wskazywały na cel pozorny.
Czy pozorność umowy o pracę wyłącza możliwość podlegania ubezpieczeniom społecznym?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, umowa o pracę zawarta dla pozoru nie stanowi tytułu do objęcia ubezpieczeniami społecznymi.
Uzasadnienie
Sąd podkreślił, że podleganie ubezpieczeniom społecznym wynika z rzeczywistego zatrudnienia, a nie z samego faktu zawarcia umowy o pracę. Pozorna umowa jest nieważna i nie rodzi skutków w sferze prawa do świadczeń z ubezpieczeń społecznych.
Czy członek zarządu spółki może być jednocześnie pracownikiem tej spółki na podstawie odrębnej umowy o pracę?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, jest to dopuszczalne, ale tylko wtedy, gdy w ramach umowy o pracę powstaje relacja odrębna jakościowo od funkcji zarządczej.
Uzasadnienie
Sąd odwołał się do orzecznictwa Sądu Najwyższego, wskazując, że dla dopuszczalności równoległej umowy o pracę konieczne jest wykazanie istnienia odrębnego reżimu pracowniczego, który nie pokrywa się z kompetencjami zarządczymi.
Rozstrzygnięcie
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| A. T. | osoba_fizyczna | ubezpieczona |
| (...) spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w S. | spółka | płatnik składek |
| Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w S. | instytucja | organ rentowy |
Przepisy (8)
Główne
k.c. art. 83 § § 1
Kodeks cywilny
Umowa o pracę zawarta dla pozoru jest nieważna.
k.p. art. 22 § § 1
Kodeks pracy
Definicja stosunku pracy wymaga łącznego wystąpienia podporządkowania pracownika kierownictwu pracodawcy, wyznaczenia miejsca i czasu pracy oraz wykonywania pracy na rzecz i na ryzyko pracodawcy.
ustawa systemowa art. 6 § ust. 1 pkt 1
Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych
Podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne stanowi przychód pracownika.
ustawa systemowa art. 11 § ust. 1
Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych
Obowiązkowe ubezpieczenia społeczne obejmują ubezpieczenie emerytalne, rentowe, chorobowe i wypadkowe.
ustawa systemowa art. 12 § ust. 1
Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych
Obowiązek ubezpieczeń społecznych powstaje z dniem nawiązania stosunku pracy.
ustawa systemowa art. 13 § pkt 1
Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych
Za pracownika uważa się osobę pozostającą w stosunku pracy.
Pomocnicze
k.p. art. 300
Kodeks pracy
Do stosunków prawnych z zakresu prawa pracy stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu cywilnego, jeżeli przepisy prawa pracy nie stanowią inaczej.
k.s.h. art. 201 § § 1
Kodeks spółek handlowych
Zarząd prowadzi sprawy spółki i reprezentuje spółkę.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Brak elementów stosunku pracy (nadzór, miejsce i czas pracy, polecenia). • Czynności ubezpieczonej były typowe dla funkcji zarządczych, a nie pracowniczych. • Liczne inne aktywności zawodowe ubezpieczonej wykluczały możliwość realnego wykonywania dodatkowej pracy. • Okoliczności zawarcia umowy i zgłoszenia do ZUS wskazywały na cel pozorny. • Obowiązki ubezpieczonej w czasie jej nieobecności przejął inny pracownik nieodpłatnie. • Pozorna umowa o pracę nie stanowi tytułu do objęcia ubezpieczeniami społecznymi.
Odrzucone argumenty
Zakres aktywności zawodowej ubezpieczonej był dostosowany do jej możliwości i przewidziany na etapie negocjowania umowy inwestycyjnej. • Świadkowie potwierdzili konieczność świadczenia pracy przez ubezpieczoną na rzecz płatnika. • Wyniki finansowe płatnika i umowa inwestycyjna uzasadniały zatrudnienie. • Nadzór nad spółką był wykonywany, a ubezpieczona była zatrudniona jako osoba zarządzająca, co uzasadnia autonomiczne podporządkowanie. • Zeznania ubezpieczonej i świadków były logiczne, spójne i wiarygodne. • Umowa o dofinansowanie generowała nowe obowiązki dla ubezpieczonej. • Termshet i umowa inwestycyjna przewidywały wynagrodzenie członków zarządu na podstawie umowy o pracę. • Dalsze zatrudnienie ubezpieczonej po urlopie macierzyńskim i opłacanie składek potwierdzały pracowniczy charakter zatrudnienia.
Godne uwagi sformułowania
umowa o pracę zawarta została dla pozoru, a jej celem nie była wola rzeczywistego świadczenia pracy, lecz wyłącznie stworzenie podstawy do uzyskania wyższych świadczeń z ubezpieczenia społecznego w związku z przewidywaną niezdolnością do pracy i macierzyństwem. • podleganie pracowniczemu ubezpieczeniu społecznemu jest uwarunkowane nie tyle opłacaniem składek ubezpieczeniowych, ile legitymowaniem się statusem pracownika rzeczywiście świadczącego pracę w ramach ważnego stosunku pracy. • umowa o pracę, która nie wiąże się z rzeczywistym jej wykonywaniem, a zgłoszenie do ubezpieczenia następuje tylko pod pozorem istnienia tytułu ubezpieczenia w postaci stosunku pracy, nie rodzi skutków w sferze prawa do świadczeń z ubezpieczeń społecznych.
Skład orzekający
Jolanta Hawryszko
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalenie pozorności umowy o pracę w kontekście podlegania ubezpieczeniom społecznym, zwłaszcza w przypadku osób łączących funkcje zarządcze z potencjalnym zatrudnieniem pracowniczym."
Ograniczenia: Każda sprawa jest oceniana indywidualnie na podstawie konkretnych okoliczności faktycznych.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy powszechnego problemu pozornych umów o pracę w celu uzyskania świadczeń z ZUS, co jest istotne dla wielu przedsiębiorców i pracowników. Pokazuje, jak sądy analizują rzeczywisty charakter stosunku prawnego.
“Pozorna umowa o pracę dla świadczeń z ZUS? Sąd Apelacyjny wyjaśnia, kiedy zatrudnienie jest fikcją.”
Sektor
ubezpieczenia
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka polskie orzecznictwo i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Powiązane przepisy
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.