III AUA 146/22
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Apelacyjny w Szczecinie rozpoznał sprawę dotyczącą ustalenia podlegania ubezpieczeniom społecznym przez Z. G. w związku z jego zatrudnieniem u żony, E. G., prowadzącej działalność gospodarczą. ZUS decyzją z października 2020 r. stwierdził, że Z. G. nie podlega ubezpieczeniom jako pracownik E. G. od marca 2013 r., lecz jako osoba współpracująca. Sąd Okręgowy w Koszalinie wyrokiem z grudnia 2021 r. zmienił tę decyzję, uznając Z. G. za pracownika i zasądzając koszty od ZUS. Sąd Apelacyjny, rozpoznając apelację ZUS, uznał ją za uzasadnioną. Sąd odwoławczy stwierdził, że Sąd Okręgowy nie przeprowadził pełnego postępowania dowodowego i poczynił wadliwe ustalenia faktyczne. Kluczową kwestią było ustalenie, czy małżonkowie pozostają we wspólnym gospodarstwie domowym i czy Z. G. faktycznie współpracuje przy działalności gospodarczej żony. Sąd Apelacyjny, analizując zeznania świadków, dokumentację i strony internetową działalności, doszedł do wniosku, że małżonkowie nie wykazali odrębności prowadzenia gospodarstw domowych, a praca Z. G. miała wymierną wartość ekonomiczną i przyczyniała się do dochodów firmy. Formalna umowa o pracę na 1/25 etatu została uznana za próbę zminimalizowania składek. W konsekwencji, Sąd Apelacyjny zmienił wyrok Sądu Okręgowego, oddalając odwołania i uznając Z. G. za osobę współpracującą przy działalności gospodarczej żony, co skutkuje obowiązkiem podlegania ubezpieczeniom społecznym z tego tytułu. Zasądzono również koszty postępowania.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUstalanie statusu osób współpracujących z przedsiębiorcami, zwłaszcza w przypadku małżonków, oraz interpretacja pojęcia wspólnego gospodarstwa domowego dla celów ubezpieczeń społecznych.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji małżonków i może wymagać analizy indywidualnych okoliczności w innych przypadkach.
Zagadnienia prawne (3)
Czy małżonek osoby prowadzącej działalność gospodarczą, zatrudniony na podstawie umowy o pracę na 1/25 etatu za minimalne wynagrodzenie, podlega ubezpieczeniom społecznym jako pracownik, czy jako osoba współpracująca?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Małżonek podlega ubezpieczeniom społecznym jako osoba współpracująca, jeśli pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym i faktycznie współpracuje przy prowadzeniu działalności gospodarczej, nawet jeśli formalnie zawarto umowę o pracę.
Uzasadnienie
Sąd Apelacyjny uznał, że kluczowe są faktyczne relacje między małżonkami i ich zaangażowanie w działalność gospodarczą, a nie tylko formalna umowa o pracę. Brak wykazania odrębności gospodarstw domowych oraz istotny wkład w działalność firmy przemawiają za statusem osoby współpracującej.
Jakie kryteria decydują o uznaniu małżonka za osobę współpracującą przy prowadzeniu działalności gospodarczej w rozumieniu ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Osoba współpracująca to małżonek, który pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z przedsiębiorcą i współpracuje przy prowadzeniu działalności gospodarczej. Kluczowe są: istotny ciężar gatunkowy działań, bezpośredni związek z przedmiotem działalności, stabilność, zorganizowanie oraz znaczące zaangażowanie.
Uzasadnienie
Sąd Apelacyjny podkreślił, że ustawa nie definiuje pojęcia współpracy, dlatego należy odwołać się do orzecznictwa. Wskazano, że współpraca musi mieć charakter stały, przynosić określone dochody i być istotna dla działalności, a nie tylko incydentalna czy pomocnicza.
Czy formalna umowa o pracę między małżonkami prowadzącymi wspólne gospodarstwo domowe i współpracującymi przy działalności gospodarczej wyklucza uznanie ich za osoby współpracujące dla celów ubezpieczeń społecznych?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, formalna umowa o pracę nie jest decydująca. Jeśli występują elementy faktycznej współpracy przy prowadzeniu działalności gospodarczej, małżonek podlega ubezpieczeniom jako osoba współpracująca.
Uzasadnienie
Tytuł obowiązku ubezpieczenia społecznego nie jest objęty wolą stron. Nawet przy umowie o pracę, jeśli małżonek partycypuje w sprawach organizacyjnych i finansowych firmy, podlega ubezpieczeniu z tytułu współpracy.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| Z. G. | osoba_fizyczna | odwołujący |
| E. G. | osoba_fizyczna | odwołująca |
| Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w K. | organ_państwowy | organ rentowy |
Przepisy (10)
Główne
u.s.u.s. art. 8 § ust. 11
Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych
Za osobę współpracującą uważa się małżonka, jeżeli pozostają we wspólnym gospodarstwie domowym i współpracują przy prowadzeniu działalności gospodarczej.
u.s.u.s. art. 6 § ust. 1 pkt 5
Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych
Obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym podlegają osoby współpracujące z osobami prowadzącymi pozarolniczą działalność.
Pomocnicze
k.p. art. 22 § § 1
Kodeks pracy
Definicja stosunku pracy.
k.p.c. art. 233 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Zasady oceny dowodów.
k.p.c. art. 386 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Orzekanie co do istoty sprawy przez sąd drugiej instancji.
k.p.c. art. 477 § 14 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Oddalenie odwołania przez sąd drugiej instancji.
k.p.c. art. 98 § § 1 i 3
Kodeks postępowania cywilnego
Zasada odpowiedzialności za wynik postępowania.
k.p.c. art. 108 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Zwrot kosztów procesu.
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych art. 9 ust. 2
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych art. 10 ust. 1 pkt 2
Argumenty
Skuteczne argumenty
Małżonkowie pozostają we wspólnym gospodarstwie domowym. • Z. G. faktycznie współpracuje przy działalności gospodarczej żony w sposób stały, zorganizowany i o istotnym znaczeniu. • Formalna umowa o pracę na 1/25 etatu ma na celu jedynie minimalizację składek. • Strony nie wykazały odrębności prowadzenia gospodarstw domowych. • Działalność Z. G. ma wymierną wartość ekonomiczną dla firmy żony.
Odrzucone argumenty
Z. G. podlega ubezpieczeniom jako pracownik E. G. • Z. G. nie prowadzi wspólnego gospodarstwa domowego z żoną. • Wkład Z. G. w działalność żony ma charakter incydentalny i nieistotny.
Godne uwagi sformułowania
Tytuł obowiązku ubezpieczenia społecznego nie jest bowiem objęty wolą stron. • Nawet więc wówczas, gdy intencją stron umowy o pracę, pozostających w związku małżeńskim, było ukształtowanie stosunku ubezpieczeń tak jak między pracownikiem a pracodawcą, jeżeli równocześnie wystąpiły elementy partycypowania w prowadzeniu działalności gospodarczej, dopuszczenia do udziału w sprawach organizacyjnych i finansowych firmy, a w konsekwencji uczestniczenia w spodziewanym dochodzie firmy kierowanej przez współmałżonka, to wówczas małżonek, mający zawartą umowę o pracę, podlegać będzie ubezpieczeniu społecznemu z tytułu współpracy. • Dla celów ubezpieczenia społecznego nie ma zatem decydującego znaczenia sam fakt zawarcia umowy o pracę przez małżonków pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym, jeśli istotnie i stale przyczyniają się oni do prowadzenia tej działalności.
Skład orzekający
Gabriela Horodnicka-Stelmaszczuk
przewodniczący-sprawozdawca
Jolanta Hawryszko
sędzia
Urszula Iwanowska
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalanie statusu osób współpracujących z przedsiębiorcami, zwłaszcza w przypadku małżonków, oraz interpretacja pojęcia wspólnego gospodarstwa domowego dla celów ubezpieczeń społecznych."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji małżonków i może wymagać analizy indywidualnych okoliczności w innych przypadkach.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje, jak sądy analizują faktyczne relacje między małżonkami w kontekście przepisów ubezpieczeniowych, podważając formalne umowy na rzecz rzeczywistego zaangażowania.
“Umowa o pracę na 1/25 etatu za 100 zł? Sąd Apelacyjny wyjaśnia, kiedy małżonek przedsiębiorcy to tak naprawdę 'współpracownik'.”
Sektor
ubezpieczenia
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.