III AUA 119/19
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuDecyzją z dnia 24 maja 2018 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w B. ustalił dla J. H. od 1 lutego 2010 r. ustawodawstwo polskie jako właściwe w zakresie ubezpieczeń społecznych. Organ rentowy wskazał, że brytyjska instytucja ubezpieczeniowa poinformowała o braku możliwości potwierdzenia statusu J. H. w zakresie ubezpieczeń na terytorium Wielkiej Brytanii z powodu nieprzedłożenia wymaganych dokumentów i odmówiła wydania zaświadczenia A1. W związku z tym ZUS ustalił tymczasowe ustawodawstwo polskie, a brytyjska instytucja nie zgłosiła zastrzeżeń. Sąd Okręgowy w Bielsku-Białej oddalił odwołanie J. H., uznając, że nie wykazał on pracy na terenie Wielkiej Brytanii w sposób wiarygodny dla instytucji brytyjskiej, a tym samym dla ZUS. Sąd Apelacyjny oddalił apelację ubezpieczonego, stwierdzając, że Sąd I instancji prawidłowo ustalił stan faktyczny i zastosował przepisy rozporządzeń unijnych (WE nr 883/2004 i nr 987/2009). Zgodnie z art. 13 ust. 3 rozporządzenia podstawowego, osoba wykonująca pracę najemną i pracę na własny rachunek w różnych państwach członkowskich podlega ustawodawstwu państwa, w którym wykonywana jest praca najemna. W tej sprawie, wobec braku jednoznacznego potwierdzenia podlegania ubezpieczeniom w Wielkiej Brytanii i braku sprzeciwu brytyjskiej instytucji wobec tymczasowego ustalenia polskiego ustawodawstwa, decyzja ZUS została uznana za prawidłową. Sąd podkreślił, że ani organ rentowy, ani sądy nie mogą doprowadzić do sytuacji, w której osoba nie podlega żadnemu ustawodawstwu lub podlega ustawodawstwu więcej niż jednego państwa.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: ŚredniaUstalenie właściwego ustawodawstwa w przypadku transgranicznego wykonywania pracy najemnej i prowadzenia działalności gospodarczej w UE, a także procedury koordynacyjne między instytucjami ubezpieczeniowymi.
Dotyczy specyficznej sytuacji braku jednoznacznego potwierdzenia podlegania ubezpieczeniom w jednym z państw członkowskich i braku sprzeciwu drugiego państwa.
Zagadnienia prawne (2)
Jakie ustawodawstwo jest właściwe w zakresie ubezpieczeń społecznych dla osoby prowadzącej działalność gospodarczą w jednym państwie członkowskim UE i wykonującej pracę najemną w innym państwie członkowskim UE?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Właściwe jest ustawodawstwo państwa, w którym wykonywana jest praca najemna, zgodnie z art. 13 ust. 3 rozporządzenia (WE) nr 883/2004.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że w przypadku jednoczesnego wykonywania pracy najemnej i działalności gospodarczej w różnych państwach UE, priorytet ma ustawodawstwo państwa pracy najemnej. Brak jednoznacznego potwierdzenia podlegania ubezpieczeniom w Wielkiej Brytanii oraz brak sprzeciwu brytyjskiej instytucji wobec tymczasowego ustalenia polskiego ustawodawstwa przez ZUS, uzasadniały zastosowanie polskiego prawa.
Jaki jest ciężar dowodu w przypadku kwestionowania przez instytucję ubezpieczeniową jednego państwa członkowskiego wykonywania pracy najemnej w innym państwie członkowskim?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Instytucja miejsca zamieszkania nie może sama rozstrzygać wątpliwości co do ustawodawstwa właściwego, lecz musi stosować procedury przewidziane w rozporządzeniach, w tym współpracować z instytucjami innych państw członkowskich.
Uzasadnienie
Sąd podkreślił, że instytucja miejsca zamieszkania (ZUS) nie może samodzielnie oceniać ważności stosunku prawnego będącego podstawą ubezpieczenia w innym państwie. Musi opierać się na informacjach od instytucji innego państwa i stosować procedury koordynacyjne, w tym wymianę danych i dialog międzyinstytucjonalny.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| J. H. | osoba_fizyczna | ubezpieczony |
| Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w B. | instytucja | organ rentowy |
Przepisy (18)
Główne
Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 883/2004 z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego art. 13 § 3
Osoba, która normalnie wykonuje pracę najemną i pracę na własny rachunek w różnych Państwach Członkowskich podlega ustawodawstwu Państwa Członkowskiego, w którym wykonywana jest praca najemna.
Rozporządzenie wykonawcze nr 987/2009 z dnia 16 września 2009 r. dotyczące wykonywania rozporządzenia (WE) nr 883/2004 w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego art. 16 § 2-4
Procedura ustalania ustawodawstwa właściwego w przypadku wątpliwości lub rozbieżności, w tym wymiana informacji między instytucjami.
Rozporządzenie wykonawcze nr 987/2009 z dnia 16 września 2009 r. dotyczące wykonywania rozporządzenia (WE) nr 883/2004 w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego art. 16
Procedura ustalania ustawodawstwa właściwego w przypadku wątpliwości lub rozbieżności, w tym wymiana informacji między instytucjami.
k.p.c. art. 477 § 14
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 385
Kodeks postępowania cywilnego
Pomocnicze
Rozporządzenie Rady (EWG) nr 1408/71 z dnia 14 czerwca 1971 r. w sprawie stosowania systemów zabezpieczenia społecznego do pracowników najemnych i ich rodzin przemieszczających się we wspólnocie art. 14c
Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 883/2004 z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego art. 11 § 1
Zasada jednolitego ustawodawstwa.
Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 883/2004 z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego art. 4 § 3
Zasada lojalnej współpracy państw członkowskich.
Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 883/2004 z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego art. 5
Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 883/2004 z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego art. 14
Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 883/2004 z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego art. 6
Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 883/2004 z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego art. 15
Rozporządzenie wykonawcze nr 987/2009 z dnia 16 września 2009 r. dotyczące wykonywania rozporządzenia (WE) nr 883/2004 w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego art. 5
Wiążący charakter dokumentów wydanych przez instytucje innych państw członkowskich.
Rozporządzenie wykonawcze nr 987/2009 z dnia 16 września 2009 r. dotyczące wykonywania rozporządzenia (WE) nr 883/2004 w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego art. 3 § 2
Obowiązek przedstawienia dokumentów i dowodów potwierdzających wykonywanie pracy w innym państwie członkowskim.
Rozporządzenie wykonawcze nr 987/2009 z dnia 16 września 2009 r. dotyczące wykonywania rozporządzenia (WE) nr 883/2004 w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego art. 2 § 2
u.s.u.s. art. 83a
Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych
TFEU art. 288 § 2
Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej
TUE art. 4 § 3
Traktat o Unii Europejskiej
Argumenty
Skuteczne argumenty
Brytyjska instytucja ubezpieczeniowa nie była w stanie potwierdzić statusu ubezpieczonego w Wielkiej Brytanii i odmówiła wydania dokumentu A1. • Ubezpieczony nie przedstawił wiarygodnych dowodów na wykonywanie pracy najemnej w Wielkiej Brytanii. • Brytyjska instytucja ubezpieczeniowa nie zgłosiła zastrzeżeń do tymczasowego ustalenia polskiego ustawodawstwa przez ZUS. • Zastosowanie art. 13 ust. 3 rozporządzenia 883/2004, który priorytetyzuje ustawodawstwo państwa pracy najemnej.
Odrzucone argumenty
Niewłaściwe zastosowanie przepisów UE i krajowych poprzez oddalenie odwołania. • Niezastosowanie art. 13 ust. 3 rozporządzenia 883/2004, mimo wykonywania pracy najemnej w Wielkiej Brytanii. • Niezastosowanie art. 11 ust. 1 rozporządzenia 883/2004, co doprowadziło do podlegania dwóm ustawodawstwom. • Błędna wykładnia art. 3 ust. 2 rozporządzenia 987/2009, obciążająca ubezpieczonego ciężarem dowodu wykonywania pracy. • Zaniechanie niezwłocznego określenia ustawodawstwa właściwego. • Zaniechanie wyczerpującego wyjaśnienia wątpliwości we współpracy z instytucją brytyjską. • Wydanie decyzji bez oczekiwania na odpowiedź od instytucji brytyjskiej. • Podważenie ważności umów o pracę i dokumentów wydanych przez instytucję brytyjską.
Godne uwagi sformułowania
Generalną regułą wspólnotowej koordynacji jest ustalanie ustawodawstwa właściwego według dwóch zasad: miejsca wykonywania pracy (lex loci laboris ) oraz podlegania jednemu ustawodawstwu. • Dopóki znajduje się ona w obrocie prawnym na terytorium Wielkiej Brytanii musi być respektowana przez organ rentowy. • Organ rentowy ani sądy nie mogą spowodować sytuacji, w której osoba prowadząca działalność i wykonująca pracę najemną w różnych państwach członkowskich Unii nie będzie podlegała żadnemu ustawodawstwu lub że będzie podlegała ustawodawstwu więcej niż jednego państwa. • W utrwalonym orzecznictwie Sądu Najwyższego przyjmuje się, że w sprawach dotyczących koordynacji systemów zabezpieczania społecznego stosunek prawny, na podstawie którego powstaje tytuł ubezpieczenia społecznego i stosunek ubezpieczenia społecznego, to dwie niezależne więzi prawne, które mogą podlegać prawu różnych państw członkowskich, przy czym stosownie do generalnej reguły wspólnotowej koordynacji ubezpieczeń społecznych, stosunek ubezpieczenia społecznego podlega prawu wykonywania pracy.
Skład orzekający
B.Torbus
sędzia
W.Bzibziak
sędzia
E.Kocurek-Grabowska
sędzia przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Ustalenie właściwego ustawodawstwa w przypadku transgranicznego wykonywania pracy najemnej i prowadzenia działalności gospodarczej w UE, a także procedury koordynacyjne między instytucjami ubezpieczeniowymi."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji braku jednoznacznego potwierdzenia podlegania ubezpieczeniom w jednym z państw członkowskich i braku sprzeciwu drugiego państwa.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa ilustruje złożoność koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego w UE, szczególnie w kontekście osób pracujących w różnych krajach. Pokazuje praktyczne problemy i procedury stosowane przez instytucje ubezpieczeniowe.
“Pracujesz w UK i w Polsce? Które państwo zapłaci Twoje ubezpieczenie społeczne? Sąd wyjaśnia.”
Sektor
ubezpieczenia
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.