III AUA 118/13
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuUbezpieczona H. Ż. odwołała się od decyzji ZUS stwierdzającej, że nie podlegała obowiązkowym ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym w okresie od 01.11.2005 r. do 11.03.2008 r. z tytułu umowy o pracę nakładczą, ponieważ jednocześnie prowadziła działalność gospodarczą, a wynagrodzenie z umowy o pracę nakładczą było bardzo niskie. Sąd Okręgowy we Włocławku oddalił odwołanie, uznając umowę o pracę nakładczą za pozorną i mającą na celu obejście przepisów o obowiązku opłacania składek od działalności gospodarczej. Sąd Apelacyjny w Gdańsku uchylił wyrok Sądu Okręgowego, podzielając stanowisko, że pozorna umowa o pracę nakładczą nie stanowi tytułu do ubezpieczeń społecznych. Jednakże, Sąd Apelacyjny uznał, że Sąd Okręgowy nie przeprowadził należycie postępowania dowodowego, w szczególności nie zbadał twierdzeń ubezpieczonej o dodatkowych świadczeniach (pomoc prawna, polisa ubezpieczeniowa) stanowiących przychód. Z tego powodu sprawa została przekazana do ponownego rozpoznania Sądowi Okręgowemu.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: ŚredniaUstalanie podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne w przypadku zbiegu umowy o pracę nakładczą i działalności gospodarczej, znaczenie świadczeń dodatkowych, prawidłowość postępowania dowodowego.
Dotyczy specyficznej sytuacji zbiegu tytułów do ubezpieczeń i interpretacji przepisów sprzed nowelizacji, a także kwestii proceduralnych.
Zagadnienia prawne (3)
Czy umowa o pracę nakładczą, z której wykonawca otrzymuje wynagrodzenie niższe niż połowa minimalnego wynagrodzenia za pracę, stanowi tytuł do obowiązkowych ubezpieczeń społecznych, zwłaszcza gdy wykonawca prowadzi jednocześnie pozarolniczą działalność gospodarczą?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Pozorna umowa o pracę nakładczą, która nie realizuje konstrukcyjnych obowiązków dotyczących rozmiaru pracy gwarantującego wynagrodzenie co najmniej w wysokości połowy minimalnego wynagrodzenia, nie stanowi uprawnionego tytułu do obowiązkowych ubezpieczeń społecznych.
Uzasadnienie
Sąd Apelacyjny podzielił stanowisko Sądu Okręgowego, że pozorna umowa o pracę nakładczą, mająca na celu obejście przepisów, nie jest tytułem do ubezpieczeń. Jednakże, kluczowe jest ustalenie, czy umowa faktycznie gwarantowała wynagrodzenie co najmniej w wysokości połowy minimalnego wynagrodzenia, a także czy nie zostały zatajone dodatkowe świadczenia stanowiące przychód.
Czy świadczenia dodatkowe (pomoc prawna, polisa ubezpieczeniowa) otrzymywane w ramach umowy o pracę nakładczą powinny być uwzględnione przy ustalaniu podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, wartość pieniężna świadczeń w naturze lub innych nieodpłatnych świadczeń, ponoszonych za pracownika lub stanowiących jego przychód, powinna być uwzględniona przy ustalaniu podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne, zgodnie z przepisami o podatku dochodowym od osób fizycznych.
Uzasadnienie
Sąd Apelacyjny wskazał, że Sąd Okręgowy pominął dowody zgłoszone przez ubezpieczoną dotyczące dodatkowych świadczeń, które mogły stanowić przychód i wpływać na podstawę wymiaru składek. Konieczne jest przeprowadzenie postępowania dowodowego w tym zakresie.
Czy sąd pierwszej instancji prawidłowo przeprowadził postępowanie dowodowe, oddalając wnioski dowodowe strony?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, Sąd Okręgowy nie uzasadnił pominięcia dowodów zgłoszonych przez ubezpieczoną, co uniemożliwiło kontrolę instancyjną i stanowiło podstawę do uchylenia wyroku.
Uzasadnienie
Sąd Apelacyjny stwierdził, że decyzja procesowa Sądu Okręgowego o pominięciu dowodów nie poddaje się kontroli instancyjnej, co wymagało uchylenia wyroku i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| H. Ż. | osoba_fizyczna | ubezpieczona/odwołująca |
| (...) Spółki z o.o. w K. | spółka | zainteresowana/płatnik składek |
| Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w C. | organ_państwowy | pozwany/organ rentowy |
Przepisy (9)
Główne
u.s.u.s. art. 6 § ust. 1 pkt 2
Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych
Osoby wykonujące pracę nakładczą podlegają obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym.
u.s.u.s. art. 6 § ust. 1 pkt 5
Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych
Osoby prowadzące pozarolniczą działalność podlegają obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym.
u.s.u.s. art. 9 § ust. 2
Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych
Osoba prowadząca pozarolniczą działalność gospodarczą i jednocześnie wykonująca umowę o pracę nakładczą podlegała obowiązkowo ubezpieczeniom z tytułu, który powstał najwcześniej, ale mogła dobrowolnie objąć ubezpieczeniem drugi tytuł.
u.s.u.s. art. 18 § ust. 1
Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych
Podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe ubezpieczonych wykonujących pracę nakładczą stanowi przychód w rozumieniu przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych.
u.s.u.s. art. 18 § ust. 8
Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych
Podstawa wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne osób prowadzących pozarolniczą działalność (do 31.12.2008 r.) była zadeklarowana kwota, nie niższa niż 60% przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w poprzednim kwartale.
Pomocnicze
k.c. art. 58 § § 1
Kodeks cywilny
Czynność prawna sprzeczna z ustawą albo mająca na celu obejście ustawy jest nieważna.
Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 31.12.1975 r. w sprawie uprawnień pracowniczych osób wykonujących pracę nakładczą art. 3 § ust. 1
W umowie strony określają minimalną miesięczną ilość pracy, której wykonanie zapewnia uzyskanie co najmniej 50% najniższego wynagrodzenia (gdy praca nakładcza nie jest wyłącznym lub głównym źródłem utrzymania).
u.p.d.o.f. art. 12 § ust. 1-3
Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych
Definicja przychodów z pracy nakładczej, obejmująca wypłaty pieniężne oraz wartość pieniężną świadczeń w naturze lub ich ekwiwalenty, a także świadczenia ponoszone za pracownika i wartość nieodpłatnych świadczeń.
k.p.c. art. 386 § § 4
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa do uchylenia zaskarżonego wyroku i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Niewłaściwe przeprowadzenie postępowania dowodowego przez Sąd Okręgowy. • Konieczność zbadania dodatkowych świadczeń (pomoc prawna, polisa) jako elementów przychodu z umowy o pracę nakładczą. • Brak uzasadnienia dla pominięcia wniosków dowodowych ubezpieczonej.
Odrzucone argumenty
Umowa o pracę nakładczą była pozorna i miała na celu obejście przepisów. • Niskie wynagrodzenie z umowy o pracę nakładczą poniżej połowy minimalnego wynagrodzenia. • Brak dokumentacji potwierdzającej prawidłowość podstaw wymiaru składek.
Godne uwagi sformułowania
pozorna umowa o pracę nakładczą [...] nie stanowi uprawnionego tytułu podlegania obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym • nie można wszak wykluczyć, bez jakiegokolwiek zweryfikowania – choćby w zakresie wskazanym przez ubezpieczoną – że dowody, na których oparł swoją decyzję organ rentowy są rzetelne i polegają na prawdzie. • Decyzja procesowa Sądu I instancji nie poddaje się zatem kontroli instancyjnej.
Skład orzekający
Bożena Grubba
przewodniczący
Iwona Krzeczowska - Lasoń
sędzia
Maciej Piankowski
sędzia (spr.)
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Ustalanie podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne w przypadku zbiegu umowy o pracę nakładczą i działalności gospodarczej, znaczenie świadczeń dodatkowych, prawidłowość postępowania dowodowego."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji zbiegu tytułów do ubezpieczeń i interpretacji przepisów sprzed nowelizacji, a także kwestii proceduralnych.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy powszechnego problemu zbiegu tytułów do ubezpieczeń i potencjalnego obejścia przepisów, a także błędów proceduralnych sądów, co jest istotne dla praktyków prawa ubezpieczeń społecznych.
“Czy niska pensja z pracy nakładczej może oznaczać brak ubezpieczenia? Sąd Apelacyjny wyjaśnia.”
Sektor
ubezpieczenia
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.