III AUa 1110/25Przeliczenie emerytury bez pomniejszenia o wcześniejsze świadczenia 3
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła prawa K. G. do ponownego ustalenia wysokości emerytury powszechnej po tym, jak ZUS odmówił uwzględnienia wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 4 czerwca 2024 r. jako podstawy do zmiany decyzji. Sąd Okręgowy w Piotrkowie Trybunalskim uznał odwołanie K. G. za uzasadnione, zmieniając decyzję ZUS i przyznając prawo do ustalenia wysokości emerytury bez pomniejszania podstawy obliczenia o sumę kwot pobranych wcześniej emerytur, powołując się na naruszenie zasady zaufania obywateli do państwa i stanowionego przez nie prawa przez art. 25 ust. 1b ustawy emerytalnej w odniesieniu do osób, które złożyły wniosek o wcześniejszą emeryturę przed 6 czerwca 2012 r. Sąd Okręgowy uznał, że stwierdzenie niekonstytucyjności przepisu może stanowić podstawę do przeliczenia emerytury na podstawie art. 114 ustawy emerytalnej. ZUS złożył apelację, zarzucając m.in. błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie art. 114 ustawy emerytalnej, brak publikacji wyroku TK oraz naruszenie zasady legalizmu. Sąd Apelacyjny w Łodzi oddalił apelację, podzielając stanowisko Sądu Okręgowego. Sąd Apelacyjny podkreślił, że choć wyrok TK z 4 czerwca 2024 r. nie został opublikowany, to jego ogłoszenie uchyliło domniemanie zgodności art. 25 ust. 1b ustawy emerytalnej z Konstytucją. Sąd Apelacyjny powołał się na orzecznictwo Sądu Najwyższego, które potwierdza, że standard konstytucyjny wynikający z wyroków TK ma zastosowanie również do mężczyzn, którzy nabyli prawo do emerytury powszechnej po wprowadzeniu art. 25 ust. 1b, jeśli w chwili przejścia na wcześniejszą emeryturę nie mogli przewidzieć negatywnych konsekwencji dla wysokości świadczenia powszechnego. Sąd Apelacyjny uznał, że prawidłowo Sąd Okręgowy ocenił, iż istniały podstawy do ponownego ustalenia wysokości emerytury powszechnej na podstawie art. 114 ust. 1 pkt 1 ustawy emerytalnej, a nową okolicznością było nieuwzględnienie przez organ rentowy obowiązującego standardu konstytucyjnego.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUzasadnienie prawa do ponownego ustalenia wysokości emerytury w przypadkach naruszenia standardu konstytucyjnego przez przepisy dotyczące pomniejszania świadczeń, nawet w sytuacji braku publikacji wyroku TK.
Dotyczy specyficznej sytuacji osób, które złożyły wniosek o emeryturę przed datą wejścia w życie art. 25 ust. 1b ustawy emerytalnej (6 czerwca 2012 r.) i których prawo do emerytury powszechnej zostało ustalone po tej dacie.
Zagadnienia prawne (3)
Czy wyrok Trybunału Konstytucyjnego, stwierdzający niezgodność przepisu z Konstytucją, stanowi nową okoliczność uzasadniającą wznowienie postępowania i ponowne ustalenie wysokości emerytury na podstawie art. 114 ustawy emerytalnej, nawet jeśli wyrok nie został opublikowany?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, ogłoszenie wyroku Trybunału Konstytucyjnego uchyla domniemanie zgodności przepisu z Konstytucją i może stanowić podstawę do ponownego ustalenia wysokości emerytury na podstawie art. 114 ustawy emerytalnej, nawet jeśli wyrok nie został jeszcze opublikowany w Dzienniku Ustaw.
Uzasadnienie
Sąd Apelacyjny powołał się na uchwałę Zgromadzenia Ogólnego Sędziów Sądu Najwyższego, zgodnie z którą niepublikowany wyrok TK stwierdzający niezgodność przepisu z Konstytucją uchyla domniemanie jego zgodności z Konstytucją z chwilą ogłoszenia wyroku przez Trybunał. Sąd uznał, że naruszenie standardu konstytucyjnego przez art. 25 ust. 1b ustawy emerytalnej, potwierdzone wyrokami TK, stanowi nową okoliczność uzasadniającą zastosowanie art. 114 ustawy emerytalnej.
Czy art. 25 ust. 1b ustawy emerytalnej, w zakresie w jakim powoduje pomniejszenie podstawy obliczenia emerytury powszechnej o sumę kwot pobranych wcześniej emerytur, jest zgodny z Konstytucją RP, w szczególności z zasadą zaufania obywateli do państwa i stanowionego przez nie prawa?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, art. 25 ust. 1b ustawy emerytalnej, w zakresie w jakim dotyczy osób, które złożyły wniosek o przyznanie świadczeń przed 6 czerwca 2012 r., jest niezgodny z art. 67 ust. 1 w związku z art. 2 Konstytucji RP, naruszając zasadę zaufania.
Uzasadnienie
Sąd Okręgowy, a następnie Sąd Apelacyjny, powołując się na wyroki Trybunału Konstytucyjnego (P 20/16 i SK 140/20) oraz orzecznictwo Sądu Najwyższego, uznały, że wprowadzenie mechanizmu potrąceń pobranych emerytur spowodowało istotną zmianę, której ubezpieczeni nie mogli przewidzieć, co narusza zasadę zaufania do państwa i prawa.
Czy sąd ubezpieczeń społecznych może dokonać rozproszonej kontroli konstytucyjności przepisu art. 25 ust. 1b ustawy emerytalnej w sytuacji, gdy wyrok Trybunału Konstytucyjnego stwierdzający jego niekonstytucyjność nie został opublikowany?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, sąd może dokonać oceny konstytucyjności przepisu w oparciu o wyrok TK, który został ogłoszony, nawet jeśli nie został jeszcze opublikowany w Dzienniku Ustaw, ponieważ ogłoszenie uchyla domniemanie zgodności przepisu z Konstytucją.
Uzasadnienie
Sąd Apelacyjny oparł swoje rozstrzygnięcie na uchwale Zgromadzenia Ogólnego Sędziów Sądu Najwyższego, która dopuszcza taką możliwość, uznając, że ogłoszenie wyroku TK jest wystarczające do uchylenia domniemania zgodności przepisu z Konstytucją i umożliwia sądowi dokonanie oceny konstytucyjności.
Rozstrzygnięcie
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| K. G. | osoba_fizyczna | wnioskodawca |
| Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w A. | instytucja | organ rentowy |
Przepisy (7)
Główne
ustawa emerytalna art. 25 § ust. 1b
Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
Przepis ten, w brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 2013 r., powoduje pomniejszenie podstawy obliczenia emerytury powszechnej o sumę kwot pobranych wcześniej emerytur. Sąd uznał, że w zakresie dotyczącym osób, które złożyły wniosek o świadczenia przed 6 czerwca 2012 r., przepis ten jest niezgodny z Konstytucją RP ze względu na naruszenie zasady zaufania.
ustawa emerytalna art. 114 § ust. 1 pkt 1
Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
Przepis ten stanowi podstawę do wzruszenia lub zmiany decyzji organu rentowego w przypadku ujawnienia nowych okoliczności istniejących przed wydaniem decyzji. Sąd uznał, że naruszenie standardu konstytucyjnego potwierdzone wyrokiem TK stanowi taką nową okoliczność.
Konstytucja RP art. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Zasada demokratycznego państwa prawnego urzeczywistniającego zasady sprawiedliwości społecznej, w tym zasada zaufania obywateli do państwa i stanowionego przez nie prawa.
Konstytucja RP art. 67 § ust. 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Prawo do zabezpieczenia społecznego.
Pomocnicze
k.p.c. art. 385
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 477¹⁴ § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
ustawa o TK art. 114
Ustawa o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym
Argumenty
Skuteczne argumenty
Naruszenie standardu konstytucyjnego przez art. 25 ust. 1b ustawy emerytalnej w odniesieniu do osób, które złożyły wniosek o wcześniejszą emeryturę przed 6 czerwca 2012 r., co uzasadnia ponowne ustalenie wysokości świadczenia na podstawie art. 114 ustawy emerytalnej. • Ogłoszenie wyroku Trybunału Konstytucyjnego, nawet przed publikacją w Dzienniku Ustaw, uchyla domniemanie zgodności przepisu z Konstytucją i może stanowić podstawę do wzruszenia decyzji organu rentowego.
Odrzucone argumenty
Wyrok Trybunału Konstytucyjnego nie jest przesłanką z art. 114 ustawy emerytalnej do uchylenia lub zmiany decyzji. • Wyrok stwierdzający niekonstytucyjność nie skutkuje uchyleniem niekonstytucyjnego przepisu ani nie daje podstaw do wzruszania prawomocnych decyzji. • Brak publikacji wyroku TK w Dzienniku Ustaw uniemożliwia wznowienie postępowania. • Sąd nie jest kompetentny do orzekania o niekonstytucyjności przepisu. • Zastosowanie art. 25 ust. 1b ustawy emerytalnej jest prawidłowe, a sąd pierwszej instancji błędnie dokonał rozproszonej kontroli konstytucyjności.
Godne uwagi sformułowania
"nieuwzględnienie przez organ rentowy obowiązującego standardu konstytucyjnego potwierdzone późniejszym wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego" • "uchyla domniemanie jego zgodności z Konstytucją z chwilą ogłoszenia wyroku przez Trybunał Konstytucyjny w toku postępowania" • "wynikający z tego orzeczenia standard konstytucyjny w zakresie wykładni art. 2 Konstytucji RP w kontekście ingerencji prawodawcy w uzasadnione prawnie oczekiwania osób pobierających emerytury w wieku obniżonym co do zasad kształtowania wysokości ich świadczeń po uzyskaniu prawa do emerytury w wieku powszechnym, ma zastosowanie także do mężczyzny" • "nie mogli przewidzieć, że przejście na emeryturę jeszcze przed osiągnięciem powszechnego wieku emerytalnego będzie wiązało się z pomniejszeniem podstawy wymiaru emerytury o pobrane świadczenia."
Skład orzekający
Iwona Szybka
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Uzasadnienie prawa do ponownego ustalenia wysokości emerytury w przypadkach naruszenia standardu konstytucyjnego przez przepisy dotyczące pomniejszania świadczeń, nawet w sytuacji braku publikacji wyroku TK."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji osób, które złożyły wniosek o emeryturę przed datą wejścia w życie art. 25 ust. 1b ustawy emerytalnej (6 czerwca 2012 r.) i których prawo do emerytury powszechnej zostało ustalone po tej dacie.
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia prawnego związanego z prawami emerytalnymi i interpretacją wyroków Trybunału Konstytucyjnego, co ma znaczenie praktyczne dla wielu obywateli.
“Emerytura przeliczona mimo braku publikacji wyroku TK! Sąd Apelacyjny potwierdza prawo do wyższych świadczeń.”
Sektor
ubezpieczenia społeczne
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka polskie orzecznictwo i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Powiązane przepisy
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.