II USK 57/25
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła wniosku Z. A. o przyznanie emerytury policyjnej, mimo że już pobierała emeryturę z powszechnego systemu ubezpieczeń społecznych, w której uwzględniono okres jej służby w Służbie Celnej i Celno-Skarbowej. Organ emerytalny odmówił przyznania emerytury policyjnej, powołując się na art. 12 ust. 1 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy, który wyłącza prawo do emerytury mundurowej, jeśli funkcjonariusz ma już ustalone prawo do emerytury z systemu powszechnego, obliczonej z uwzględnieniem okresów służby. Sądy niższych instancji utrzymały w mocy decyzję organu. W skardze kasacyjnej skarżąca podniosła zarzuty naruszenia prawa materialnego i procesowego, argumentując m.in. naruszenie Konstytucji RP przez nierówne traktowanie funkcjonariuszy Służby Celnej oraz możliwość pobierania dwóch emerytur na podstawie odmiennych regulacji. Sąd Najwyższy, rozpatrując wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania, stwierdził, że nie zachodzą przesłanki wskazane w art. 398^9 § 1 k.p.c. Podkreślono, że kwestia zbiegu prawa do emerytury mundurowej i powszechnej była już wielokrotnie rozstrzygana w orzecznictwie, a obowiązująca wykładnia przepisów, w tym art. 12 ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej i art. 95 ustawy o emeryturach i rentach z FUS, jasno wyłącza możliwość pobierania dwóch świadczeń. Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, zasądzając jednocześnie koszty postępowania.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaPotwierdzenie utrwalonej linii orzeczniczej Sądu Najwyższego w zakresie zbiegu prawa do emerytury mundurowej i powszechnej oraz zasady jednego świadczenia.
Dotyczy specyficznej sytuacji funkcjonariuszy Służby Celnej i Celno-Skarbowej, którzy nabyli uprawnienia emerytalne przed wejściem w życie przepisów umożliwiających pobieranie emerytury mundurowej, a już pobierali emeryturę z systemu powszechnego.
Zagadnienia prawne (2)
Czy funkcjonariusz Służby Celnej (a następnie Służby Celno-Skarbowej), który w momencie uzyskania uprawnień emerytalnych (przed 1 lipca 2019 r.) nie mógł uzyskać prawa do emerytury mundurowej z uwagi na brak odpowiednich przepisów, może uzyskać prawo do emerytury mundurowej po wejściu w życie przepisów włączających te służby do systemu emerytalnego służb mundurowych, nawet jeśli już pobiera emeryturę z systemu powszechnego, w której uwzględniono okresy służby?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, funkcjonariusz, który ma ustalone prawo do emerytury z powszechnego systemu ubezpieczeń społecznych, obliczonej z uwzględnieniem okresów służby, nie może jednocześnie dochodzić świadczeń emerytalnych na podstawie ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy powołuje się na art. 12 ust. 1 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy, który wyłącza prawo do emerytury mundurowej, jeśli funkcjonariusz ma już ustalone prawo do emerytury z systemu powszechnego, obliczonej z uwzględnieniem okresów służby. Podkreślono, że obowiązuje zasada jednego świadczenia w razie zbiegu praw do świadczeń z różnych systemów, co potwierdza liczne orzecznictwo Sądu Najwyższego i uchwały.
Czy art. 95 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych dopuszcza możliwość ustalenia i pobierania dwóch emerytur: emerytury powszechnej obliczonej na podstawie lat pracy oraz emerytury mundurowej ustalonej na podstawie lat służby?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, art. 95 ustawy o emeryturach i rentach z FUS, wraz z przepisami szczególnymi dotyczącymi służb mundurowych, stanowi, że w razie zbiegu prawa do świadczeń z różnych systemów wypłaca się jedno świadczenie – wyższe lub wybrane przez zainteresowanego.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy wyjaśnia, że art. 95 ustawy o emeryturach i rentach z FUS odnosi się do zbiegu świadczeń przewidzianych w tej ustawie, a także do zbiegu prawa do świadczeń z tej ustawy z prawem do świadczeń przewidzianych w przepisach odrębnych, w tym dotyczących służb mundurowych. Obowiązuje zasada niewystępowania kumulacji świadczeń, co potwierdza bogate orzecznictwo.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| Z. A. | osoba_fizyczna | skarżąca |
| Dyrektor Zakładu Emerytalno-Rentowego Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji w Warszawie | organ_państwowy | organ rentowy |
Przepisy (17)
Główne
ustawa zaopatrzeniowa art. 12 § 1
Ustawa o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Straży Marszałkowskiej, Służby Ochrony Państwa, Państwowej Straży Pożarnej, Służby Celno-Skarbowej i Służby Więziennej oraz ich rodzin
Emerytura policyjna przysługuje funkcjonariuszowi zwolnionemu ze służby, który posiada 15 lat służby, z wyjątkiem funkcjonariusza, który ma ustalone prawo do emerytury z powszechnego systemu ubezpieczeń społecznych, obliczonej z uwzględnieniem okresów służby i okresów z nią równorzędnych.
ustawa zaopatrzeniowa art. 12 § 1
Ustawa z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Straży Marszałkowskiej, Służby Ochrony Państwa, Państwowej Straży Pożarnej, Służby Celno-Skarbowej i Służby Więziennej oraz ich rodzin
Wykładnia językowa jest zrozumiała i nie nastręcza wątpliwości interpretacyjnych. Wyłączenie ma charakter podmiotowy i dotyczy wszystkich funkcjonariuszy służb mundurowych, którzy mają prawo do emerytury ustalone w oparciu o przepisy ustawy o emeryturach i rentach z FUS, obliczonej z uwzględnieniem okresów służby i okresów z nią równorzędnych.
Pomocnicze
ustawa zaopatrzeniowa art. 12 § 2
Ustawa o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Straży Marszałkowskiej, Służby Ochrony Państwa, Państwowej Straży Pożarnej, Służby Celno-Skarbowej i Służby Więziennej oraz ich rodzin
ustawa zaopatrzeniowa art. 32 § 1
Ustawa o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Straży Marszałkowskiej, Służby Ochrony Państwa, Państwowej Straży Pożarnej, Służby Celno-Skarbowej i Służby Więziennej oraz ich rodzin
ustawa zaopatrzeniowa art. 32 § 2
Ustawa o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Straży Marszałkowskiej, Służby Ochrony Państwa, Państwowej Straży Pożarnej, Służby Celno-Skarbowej i Służby Więziennej oraz ich rodzin
ustawa emerytalna art. 95 § 1
Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
W razie zbiegu u jednej osoby prawa do kilku świadczeń przewidzianych w ustawie wypłaca się jedno z tych świadczeń - wyższe lub wybrane przez zainteresowanego.
ustawa emerytalna art. 95 § 2
Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
Zasada z art. 95 ust. 1 stosuje się również do zbiegu prawa do emerytury lub renty określonych w ustawie z prawem do świadczeń przewidzianych w przepisach o zaopatrzeniu emerytalnym osób, o których mowa w art. 2 ust. 2 (w tym funkcjonariuszy służb mundurowych).
k.p.c. art. 398^9 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 398^9 § 2
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 398^4 § 2
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 98 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 98 § 1^1
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 398^21
Kodeks postępowania cywilnego
Konstytucja RP art. 8 § 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 32
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Dz.U. 2016 poz. 1948 art. 165 § 3
Ustawa z dnia 16 listopada 2016 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o Krajowej Administracji Skarbowej
Dz.U. z 2019 r. poz. 1635
Ustawa z dnia 19 lipca 2019 r. o zmianie ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy
Argumenty
Skuteczne argumenty
Obowiązuje zasada jednego świadczenia w razie zbiegu prawa do emerytury mundurowej i powszechnej. • Art. 12 ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej wyłącza prawo do emerytury mundurowej, jeśli funkcjonariusz ma już ustalone prawo do emerytury z systemu powszechnego, obliczonej z uwzględnieniem okresów służby. • Art. 95 ustawy o emeryturach i rentach z FUS nie dopuszcza kumulacji świadczeń z różnych systemów.
Odrzucone argumenty
Naruszenie art. 12 ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej w zw. z art. 8 ust. 2 i art. 32 Konstytucji RP przez niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, że sąd drugiej instancji nie może zmienić orzeczenia sądu pierwszej instancji. • Naruszenie przepisów postępowania (art. 233 k.p.c. w zw. z art. 244 k.p.c.) przez błędne ustalenie, że Z. A. nie spełnia przesłanek do uzyskania prawa do emerytury policyjnej. • Możliwość pobierania dwóch emerytur na podstawie odmiennych regulacji (emerytury powszechnej i mundurowej).
Godne uwagi sformułowania
Sąd Najwyższy, jako sąd kasacyjny, nie jest sądem powszechnym trzeciej instancji, zaś skarga kasacyjna nie jest środkiem zaskarżenia przysługującym od każdego rozstrzygnięcia sądu drugiej instancji kończącego postępowanie w sprawie, a to z uwagi na przeważający w charakterze skargi kasacyjnej element interesu publicznego. • W polskim prawie zabezpieczenia społecznego obowiązuje zasada prawa do jednego świadczenia z tytułu tego samego ryzyka ubezpieczeniowego, zwana też zasadą niewystępowania kumulacji świadczeń. • Wykładnia językowa jest zrozumiała i nie nastręcza wątpliwości interpretacyjnych.
Skład orzekający
Robert Stefanicki
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Potwierdzenie utrwalonej linii orzeczniczej Sądu Najwyższego w zakresie zbiegu prawa do emerytury mundurowej i powszechnej oraz zasady jednego świadczenia."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji funkcjonariuszy Służby Celnej i Celno-Skarbowej, którzy nabyli uprawnienia emerytalne przed wejściem w życie przepisów umożliwiających pobieranie emerytury mundurowej, a już pobierali emeryturę z systemu powszechnego.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Sprawa dotyczy ważnej kwestii zbiegu świadczeń emerytalnych, która może być interesująca dla prawników specjalizujących się w prawie ubezpieczeń społecznych i dla osób znajdujących się w podobnej sytuacji.
“Czy można pobierać dwie emerytury? Sąd Najwyższy wyjaśnia zasady zbiegu świadczeń.”
Sektor
ubezpieczenia społeczne
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.