II USK 307/22
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy rozpoznał wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania w sprawie z odwołania U. L. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych o rentę socjalną. Skarżąca kwestionowała wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie, który oddalił jej apelację od wyroku Sądu Okręgowego oddalającego odwołanie od decyzji ZUS odmawiającej przyznania renty socjalnej. Głównym zarzutem w skardze kasacyjnej była nieważność postępowania, wynikająca z rzekomego pozbawienia skarżącej możliwości obrony praw. Miało to nastąpić poprzez wydanie przez Sąd Okręgowy na posiedzeniu niejawnym postanowienia o oddaleniu wniosków dowodowych w dniu wydania wyroku, bez uprzedniego doręczenia tego postanowienia, co uniemożliwiło skarżącej wypowiedzenie się i złożenie zastrzeżeń. Sąd Najwyższy, powołując się na utrwaloną judykaturę, stwierdził, że nieuwzględnienie wniosków dowodowych strony, nawet jeśli jest wadliwe, nie stanowi samo w sobie nieważności postępowania w rozumieniu art. 379 pkt 5 k.p.c. Podkreślono, że zarzut nieważności postępowania przed sądem pierwszej instancji może być badany przez Sąd Najwyższy jedynie pośrednio, poprzez zarzut naruszenia przez sąd drugiej instancji przepisów postępowania, co w tej sprawie nie zostało skutecznie wykazane. Sąd Najwyższy uznał, że zarzucane uchybienia nie miały istotnego wpływu na wynik sprawy i odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: ŚredniaInterpretacja przepisów dotyczących nieważności postępowania w kontekście zarzutów naruszenia przepisów procesowych i pozbawienia możliwości obrony praw w postępowaniu kasacyjnym.
Dotyczy specyficznej sytuacji procesowej związanej z wydawaniem postanowień dowodowych na posiedzeniu niejawnym w dniu wydania wyroku.
Zagadnienia prawne (3)
Czy nieuwzględnienie wniosków dowodowych przez sąd pierwszej instancji, wydane na posiedzeniu niejawnym w dniu wydania wyroku bez uprzedniego doręczenia postanowienia, stanowi nieważność postępowania skutkującą pozbawieniem strony możliwości obrony jej praw?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, nieuwzględnienie wniosków dowodowych strony, nawet jeśli jest wadliwe procesowo, nie stanowi samo w sobie nieważności postępowania w rozumieniu art. 379 pkt 5 k.p.c., chyba że na skutek wadliwości procesowych strona nie mogła brać udziału w postępowaniu lub jego istotnej części.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy powołał się na utrwaloną judykaturę, zgodnie z którą zarzut nieważności postępowania z art. 379 pkt 5 k.p.c. dotyczy sytuacji, gdy strona została faktycznie pozbawiona możliwości obrony swoich praw na skutek wadliwości procesowych, a nie jedynie nieuwzględnienia wniosków dowodowych. Nawet jeśli sąd drugiej instancji nie uwzględnił zarzutu nieważności, to badanie przez Sąd Najwyższy jest możliwe jedynie pośrednio, poprzez zarzut naruszenia przez sąd odwoławczy art. 378 § 1 lub art. 386 § 2 k.p.c., co w tej sprawie nie zostało skutecznie wykazane.
Czy zarzucane uchybienia postępowania przed sądem pierwszej instancji, dotyczące oddalenia wniosków dowodowych, mogą być przedmiotem badania Sądu Najwyższego w postępowaniu kasacyjnym?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Bezpośrednio nie. Mogą być badane jedynie pośrednio, poprzez zarzut naruszenia przez sąd drugiej instancji przepisów postępowania (np. art. 378 § 1 k.p.c.) i wykazanie, że to uchybienie sądu drugiej instancji miało istotny wpływ na wynik sprawy.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy podkreślił, że skarga kasacyjna przysługuje od prawomocnego wyroku sądu drugiej instancji, stąd w postępowaniu kasacyjnym zarzut nieważności może dotyczyć bezpośrednio tylko postępowania przed sądem drugiej instancji. Badanie naruszeń przez sąd pierwszej instancji jest możliwe tylko pośrednio, jeśli sąd drugiej instancji nie uwzględnił ich z urzędu lub na zarzut strony, a miały one istotny wpływ na wynik sprawy.
Czy niezadowolenie strony z opinii biegłego uzasadnia powołanie kolejnego biegłego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, samo niezadowolenie strony z opinii biegłego nie uzasadnia powołania kolejnego biegłego. Pominięcie dowodu z opinii kolejnych biegłych jest w takiej sytuacji prawidłowe.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy wielokrotnie prezentował stanowisko, że powołanie innego biegłego nie jest uzasadnione samym faktem niezadowolenia strony z dotychczasowej opinii. Sąd może oprzeć rozstrzygnięcie na opiniach biegłych, jeśli uzna je za wystarczające do rozstrzygnięcia sprawy.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| U. L. | osoba_fizyczna | wnioskodawczyni |
| Zakład Ubezpieczeń Społecznych | instytucja | organ rentowy |
Przepisy (18)
Główne
u.r.s. art. 4 § ust. 1
Ustawa o rencie socjalnej
Dla nabycia prawa do renty socjalnej wnioskodawczyni powinna dowodzić, że jest całkowicie niezdolna do pracy z powodu naruszenia sprawności organizmu, które powstało przed ukończeniem 18 roku życia lub w trakcie nauki w szkole przed ukończeniem 25-tego roku życia.
k.p.c. art. 398^3 § § 1 pkt 2
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa skargi kasacyjnej - naruszenie przepisów postępowania.
k.p.c. art. 398^9 § § 1 pkt 3
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa przyjęcia skargi kasacyjnej - nieważność postępowania.
k.p.c. art. 398^9 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Odmowa przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.
Pomocnicze
k.p.c. art. 378 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Zakres rozpoznania apelacji przez sąd drugiej instancji.
k.p.c. art. 386 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez sąd niższej instancji w przypadku stwierdzenia nieważności postępowania.
k.p.c. art. 379 § pkt 5
Kodeks postępowania cywilnego
Nieważność postępowania - pozbawienie strony możności obrony praw.
k.p.c. art. 148 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Rozpoznawanie spraw na posiedzeniu niejawnym.
k.p.c. art. 224 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Doręczenie postanowień i możliwość wypowiedzenia się strony.
k.p.c. art. 380
Kodeks postępowania cywilnego
Rozpoznanie przez sąd drugiej instancji wniosków dowodowych pominiętych przez sąd pierwszej instancji.
k.p.c. art. 241
Kodeks postępowania cywilnego
Zeznania świadków.
k.p.c. art. 227
Kodeks postępowania cywilnego
Przedmiot dowodu.
k.p.c. art. 205 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Postanowienie dowodowe.
k.p.c. art. 382
Kodeks postępowania cywilnego
Działanie sądu drugiej instancji po przeprowadzeniu postępowania dowodowego.
k.p.c. art. 286
Kodeks postępowania cywilnego
Wnioski dowodowe o opinię biegłego.
k.p.c. art. 278 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Dowód z opinii biegłego.
k.p.c. art. 398^1 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Skarga kasacyjna od prawomocnego wyroku sądu drugiej instancji.
k.p.c. art. 236
Kodeks postępowania cywilnego
Postanowienia dowodowe.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Brak istotnego wpływu zarzucanych uchybień na wynik sprawy. • Nieuwzględnienie wniosków dowodowych nie stanowi nieważności postępowania w rozumieniu art. 379 pkt 5 k.p.c. • Zarzuty dotyczące postępowania przed sądem pierwszej instancji mogą być badane przez Sąd Najwyższy jedynie pośrednio.
Odrzucone argumenty
Nieważność postępowania przed sądem pierwszej instancji z powodu pozbawienia możliwości obrony praw. • Niewzięcie pod uwagę przez Sąd Apelacyjny nieważności postępowania. • Nierozpoznanie wszystkich zarzutów apelacji. • Zaniechanie dalszego wyjaśnienia sprzecznych opinii biegłych.
Godne uwagi sformułowania
Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. • W judykaturze Sądu Najwyższego zdecydowanie przeważa stanowisko, że nieważność postępowania nieuwzględniona przez sąd drugiej instancji z urzędu lub na zarzut strony stanowi uzasadnioną podstawę skargi tylko wtedy, gdy miała znaczenie dla wyniku sprawy. • Pozbawienie strony możliwości obrony swoich praw nie dotyczy sytuacji, w której sąd pomija środki dowodowe zgłaszane przez stronę, uznając, że materiał dowodowy zebrany jest wystarczający do rozstrzygnięcia sprawy. • Nieuwzględnienie przez sąd wniosków dowodowych strony nie stanowi więc pozbawienia możności obrony praw w rozumieniu art. 379 pkt 5 k.p.c.
Skład orzekający
Jolanta Frańczak
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących nieważności postępowania w kontekście zarzutów naruszenia przepisów procesowych i pozbawienia możliwości obrony praw w postępowaniu kasacyjnym."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji procesowej związanej z wydawaniem postanowień dowodowych na posiedzeniu niejawnym w dniu wydania wyroku.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Sprawa dotyczy ważnych kwestii proceduralnych związanych z prawem do obrony i prawidłowością postępowania dowodowego, co jest istotne dla prawników procesowych.
“Kiedy odmowa wniosków dowodowych staje się nieważnością postępowania? Sąd Najwyższy wyjaśnia.”
Sektor
ubezpieczenia społeczne
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Ta sprawa stanowi część linii orzeczniczej omawianej w naszych syntezach.
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.