II UKN 42/01Brak dowodów na opłacenie składki emerytura rolniczą 2
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy rozpoznał sprawę z wniosku Marii K. o prawo do emerytury rolniczej, oddalając jej kasację od wyroku Sądu Apelacyjnego w Katowicach. Sąd Apelacyjny wcześniej oddalił apelację wnioskodawczyni od wyroku Sądu Wojewódzkiego, który z kolei oddalił jej odwołanie od decyzji odmawiającej przyznania emerytury rolniczej. Głównym powodem odmowy było niepodleganie przez wnioskodawczynię rolniczemu ubezpieczeniu emerytalno-rentowemu po 31 grudnia 1982 r. Ustalono, że wnioskodawczyni pracowała w gospodarstwie rolnym i w pewnym okresie opłacała składki, jednakże materiał dowodowy nie potwierdził opłacania składek w spornym okresie (1 lipca 1977 r. do 28 września 1980 r.). Sąd Apelacyjny uznał, że brak dowodów na zapłacenie składek wykluczał uznanie jej za osobę ubezpieczoną. W kasacji podniesiono zarzuty naruszenia przepisów postępowania, w tym art. 232 i 468 § 2 ust. 3 KPC, dotyczące błędnego ustalenia spornych okoliczności i dopuszczenia dowodów z urzędu. Sąd Najwyższy oddalił kasację, stwierdzając, że zarzut nieważności postępowania nie był zasadny, a sąd drugiej instancji miał prawo z urzędu prowadzić postępowanie dowodowe w celu zweryfikowania ustawowych przesłanek nabycia prawa do świadczenia z ubezpieczenia społecznego. Sąd Najwyższy zaznaczył, że skarżący nie postawił zarzutów naruszenia prawa materialnego, co uniemożliwiło merytoryczne odniesienie się do stanowiska Sądu Apelacyjnego w kwestii opłacania składek.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: ŚredniaUzasadnienie dopuszczalności prowadzenia przez sąd z urzędu postępowania dowodowego w sprawach o świadczenia z ubezpieczeń społecznych w celu weryfikacji przesłanek nabycia prawa do świadczenia.
Sprawa dotyczy specyfiki prawa ubezpieczeń społecznych rolników i nie odnosi się bezpośrednio do innych gałęzi prawa. Brak zarzutów naruszenia prawa materialnego ogranicza możliwość oceny merytorycznej.
Zagadnienia prawne (3)
Czy sąd ubezpieczeń społecznych może stwierdzić brak przesłanek nabycia prawa do świadczenia, którego organ rentowy nie zarzucał?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, sąd ubezpieczeń społecznych może stwierdzić brak przesłanek nabycia prawa do świadczenia, którego organ rentowy nie zarzucał.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że sąd orzekający jest uprawniony do prowadzenia z urzędu postępowania dowodowego w celu zweryfikowania wszystkich przesłanek prawnych warunkujących nabycie prawa do świadczenia z ubezpieczenia społecznego. Błędne byłoby orzeczenie przyznające świadczenie osobie, która nie spełnia ustawowych przesłanek.
Czy sąd drugiej instancji może z urzędu prowadzić postępowanie dowodowe w celu weryfikacji ustawowych przesłanek nabycia prawa do świadczenia z ubezpieczeń społecznych?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, sąd drugiej instancji jest uprawniony do prowadzenia z urzędu postępowania dowodowego w celu zweryfikowania wszystkich przesłanek prawnych warunkujących nabycie prawa do świadczenia z ubezpieczenia społecznego.
Uzasadnienie
Z istoty praw do świadczeń z zakresu ubezpieczeń społecznych wynika, że wymagają one spełnienia ustawowych imperatywnych przesłanek. Sąd orzekający jest uprawniony do weryfikacji tych przesłanek, a prowadzenie postępowania dowodowego z urzędu w tym celu nie stanowi uchybienia proceduralnego.
Czy brak dowodów na faktyczne opłacanie składek na rolnicze ubezpieczenie społeczne wyklucza możliwość uznania tego tytułu za obowiązkowy?
Odpowiedź sądu
Sąd Apelacyjny przyjął, że brak dowodów na zapłacenie składki wykluczał uznanie wnioskodawczyni za osobę ubezpieczoną.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy nie odniósł się merytorycznie do tej kwestii, ponieważ skarżący nie postawił w kasacji zarzutu naruszenia przepisów prawa materialnego.
Rozstrzygnięcie
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| Maria K. | osoba_fizyczna | wnioskodawczyni |
| Kasa Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego-Oddział Regionalny w K. | instytucja | organ rentowy |
Przepisy (8)
Główne
u.u.s.r. art. 59 § ust. 3
Ustawa o ubezpieczeniu społecznym rolników
Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego jest organem właściwym do wydawania decyzji w sprawach z zakresu rolniczego ubezpieczenia społecznego.
u.z.e.i.i.ś.r. art. 19
Ustawa o zaopatrzeniu emerytalnym oraz innych świadczeniach dla rolników
Określa przesłanki uznania za osobę ubezpieczoną w rozumieniu przepisów ustawy.
Pomocnicze
KPC art. 232
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd jest uprawniony do prowadzenia z urzędu postępowania dowodowego w celu zweryfikowania wszystkich przesłanek prawnych warunkujących nabycie prawa do świadczenia z ubezpieczenia społecznego.
KPC art. 468 § § 2 ust. 3
Kodeks postępowania cywilnego
Czynności wyjaśniające w sprawach z zakresu prawa ubezpieczeń społecznych mają na celu ustalenie, jakie z istotnych okoliczności są sporne między stronami oraz czy i jakie dowody należy przeprowadzić w celu ich wyjaśnienia. Sąd pierwszej instancji podejmuje takie czynności.
KPC art. 382
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd drugiej instancji orzeka na podstawie materiału zebranego w postępowaniu w pierwszej instancji oraz w postępowaniu apelacyjnym.
KPC art. 379 § pkt 2
Kodeks postępowania cywilnego
Nieważność postępowania z powodu braku zdolności sądowej.
u.s.u.s. art. 26 § ust. 3 i 4
Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych
Dotyczy należności Państwa z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne.
u.ZUS art. 9
Ustawa o Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych
Dochody i wydatki ZUS wchodziły do budżetu państwa pełnymi kwotami.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Sąd drugiej instancji jest uprawniony do prowadzenia z urzędu postępowania dowodowego w celu weryfikacji ustawowych przesłanek nabycia prawa do świadczenia z ubezpieczeń społecznych.
Odrzucone argumenty
Naruszenie art. 232 KPC przez dopuszczenie dowodów z urzędu na okoliczność nieobjętą sporem. • Naruszenie art. 468 § 2 ust. 3 KPC. • Brak zdolności sądowej Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego.
Godne uwagi sformułowania
Sąd ubezpieczeń społecznych może stwierdzić brak przesłanek nabycia prawa do świadczenia, którego organ rentowy nie zarzucał. • Z istoty praw do świadczeń z zakresu ubezpieczeń społecznych, które wymagają spełnienia ustawowych imperatywnych przesłanek ich nabycia, wynika bowiem, że odpowiada prawu sądowe orzeczenie o braku przesłanek kreujących z mocy ustawy prawo do dochodzonego świadczenia, których istnienia wcześniej nie zakwestionował organ rentowy.
Skład orzekający
Maria Tyszel
przewodniczący
Beata Gudowska
sędzia
Zbigniew Myszka
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Uzasadnienie dopuszczalności prowadzenia przez sąd z urzędu postępowania dowodowego w sprawach o świadczenia z ubezpieczeń społecznych w celu weryfikacji przesłanek nabycia prawa do świadczenia."
Ograniczenia: Sprawa dotyczy specyfiki prawa ubezpieczeń społecznych rolników i nie odnosi się bezpośrednio do innych gałęzi prawa. Brak zarzutów naruszenia prawa materialnego ogranicza możliwość oceny merytorycznej.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Sprawa jest interesująca dla prawników specjalizujących się w prawie ubezpieczeń społecznych ze względu na interpretację roli sądu w postępowaniu dowodowym. Dla szerszej publiczności może być mniej angażująca.
“Sąd może badać z urzędu, czy należą Ci się świadczenia. Kluczowa rola dowodów w sprawach o emeryturę.”
Sektor
ubezpieczenia
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka polskie orzecznictwo i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Powiązane przepisy
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.