II UKN 259/99Odpowiedzialność pracodawcy za szkody ubezpieczeniowe
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa rozpatrywana przez Sąd Najwyższy dotyczyła kasacji wniesionej przez pozwanego pracodawcę od wyroku Sądu Apelacyjnego w Krakowie, który zasądził odszkodowanie na rzecz powódki Jolanty O.-M. Powódka dochodziła odszkodowania z tytułu szkody poniesionej w wyniku nieprawidłowego naliczenia i opłacenia składek na ubezpieczenie społeczne przez pozwaną Spółkę. Sąd Wojewódzki w Krakowie zasądził na rzecz powódki kwoty z tytułu odszkodowania i odsetek, ustalając odpowiedzialność pozwanego za przyszłe szkody. Sąd Apelacyjny w Krakowie częściowo zmienił wyrok, korygując zasądzone kwoty i daty początkowe odsetek. Pozwany w kasacji zarzucił naruszenie przepisów prawa procesowego (art. 232 KPC) oraz błędną wykładnię przepisów dotyczących podstawy wymiaru składek na ubezpieczenie społeczne. Sąd Najwyższy, związany granicami kasacji, oddalił ją. Stwierdził, że zarzuty naruszenia prawa procesowego były nieuzasadnione lub zbyt ogólnikowe. Podkreślił, że pracodawca, który nie uzyskał zgody pracownika na przyjęcie jako podstawy wymiaru składek przeciętnego wynagrodzenia (innej niż powszechnie obowiązująca), ponosi odpowiedzialność za szkodę wynikłą z tego tytułu, na podstawie art. 471 KC w zw. z art. 300 KP. Sąd Najwyższy rozszerzył interpretację art. 96 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym, wskazując, że obowiązek wynagrodzenia szkody dotyczy nie tylko sytuacji proceduralnych, ale także przypadków niewykonania lub nienależytego wykonania zobowiązania ze stosunku pracy, w tym właściwego wyliczenia i opłacenia składek.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUzasadnienie odpowiedzialności pracodawcy za szkody pracownika wynikłe z błędów w naliczaniu i opłacaniu składek na ubezpieczenie społeczne, zwłaszcza w kontekście braku zgody pracownika na przyjęcie innej podstawy wymiaru składek.
Dotyczy specyficznego stanu prawnego i faktycznego, w szczególności przepisów dotyczących ustalania podstawy wymiaru składek na ubezpieczenie społeczne.
Zagadnienia prawne (2)
Czy pracodawca ponosi odpowiedzialność cywilną za szkodę pracownika wynikłą z niewłaściwego naliczenia i opłacenia składek na ubezpieczenie społeczne, jeśli nie uzyskał zgody pracownika na przyjęcie innej podstawy wymiaru składek niż powszechnie obowiązująca?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, pracodawca ponosi odpowiedzialność na zasadach ogólnych prawa cywilnego (art. 471 KC w zw. z art. 300 KP).
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że obowiązek wynagrodzenia szkody przez pracodawcę dotyczy również sytuacji, gdy przez niewykonanie lub nienależyte wykonanie zobowiązania ze stosunku pracy, w tym właściwego wyliczenia i opłacenia składek, doprowadzi do uzyskania przez pracownika świadczenia w niższej wysokości. Brak zgody pracownika na przyjęcie innej podstawy wymiaru składek niż powszechnie obowiązująca, obliguje pracodawcę do stosowania tej ostatniej.
Czy zarzuty kasacji dotyczące naruszenia przepisów prawa procesowego (art. 232 KPC) i błędnej wykładni przepisów rozporządzenia w sprawie podstawy wymiaru składek są uzasadnione?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, zarzuty te nie są uzasadnione.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że zarzuty naruszenia art. 232 KPC były nieuzasadnione lub zbyt ogólnikowe, nie wykazując istotnego wpływu na wynik sprawy. Podobnie, zarzut błędnej wykładni § 9 rozporządzenia nie został skutecznie uzasadniony, a stan faktyczny ustalony przez sądy niższych instancji (brak zgody pracownika) czynił ten zarzut niezasadnym.
Rozstrzygnięcie
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| Jolanta O.-M. | osoba_fizyczna | powódka |
| Przedsiębiorstwo Realizacji i Koordynacji Budownictwa „R.” Spółka z o.o. | spółka | pozwany |
| Przedsiębiorstwo Usług Socjalnych i Mieszkaniowych w K. | instytucja | interwenient uboczny |
Przepisy (11)
Główne
k.c. art. 471
Kodeks cywilny
Podstawa odpowiedzialności pracodawcy za szkodę wynikłą z niewykonania lub nienależytego wykonania zobowiązania ze stosunku pracy.
k.p. art. 300
Kodeks pracy
Stosowanie przepisów Kodeksu cywilnego do stosunków pracy w sprawach nieuregulowanych przepisami prawa pracy.
Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 29 stycznia 1990 r. w sprawie wysokości i podstawy wymiaru składek na ubezpieczenie społeczne, zgłaszania do ubezpieczenia społecznego oraz rozliczania składek i świadczeń z ubezpieczenia społecznego art. 9
Podstawa wymiaru składek na ubezpieczenie społeczne pracowników zatrudnionych za granicą w polskich zakładach pracy stanowiła kwota zadeklarowana przez zakład pracy, za zgodą pracownika, nie niższa od przeciętnego wynagrodzenia.
Pomocnicze
u.z.e.p. art. 96 § ust. 1 i 2
Ustawa o zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin
Obowiązek wynagrodzenia szkody przez pracodawcę dotyczy sytuacji wskazanych w tym przepisie, a także przypadków niewykonania lub nienależytego wykonania zobowiązania ze stosunku pracy, w tym właściwego wyliczenia i opłacenia składek.
k.p.c. art. 189
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa do ustalenia przez sąd istnienia stosunku prawnego lub prawa.
k.p.c. art. 39311
Kodeks postępowania cywilnego
Związanie Sądu Najwyższego granicami kasacji.
k.p.c. art. 39312
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa do oddalenia kasacji.
k.p.c. art. 39315
Kodeks postępowania cywilnego
Związanie Sądu Najwyższego stanem faktycznym stanowiącym podstawę wydania zaskarżonego wyroku.
Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 29 stycznia 1990 r. w sprawie wysokości i podstawy wymiaru składek na ubezpieczenie społeczne, zgłaszania do ubezpieczenia społecznego oraz rozliczania składek i świadczeń z ubezpieczenia społecznego art. 7
Powszechnie obowiązująca zasada określania podstawy wymiaru składek.
k.c. art. 455
Kodeks cywilny
Termin spełnienia świadczenia, gdy nie jest oznaczony ani nie wynika z właściwości zobowiązania.
k.c. art. 441 § § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy solidarnej odpowiedzialności kilku osób z tytułu czynu niedozwolonego.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Pracodawca ponosi odpowiedzialność za szkodę wynikłą z niewłaściwego naliczenia i opłacenia składek na ubezpieczenie społeczne, jeśli nie uzyskał zgody pracownika na przyjęcie innej podstawy wymiaru składek. • Brak zgody pracownika na przyjęcie przez pracodawcę podstawy wymiaru składek innej niż powszechnie obowiązująca, obliguje pracodawcę do stosowania tej ostatniej.
Odrzucone argumenty
Zarzuty naruszenia art. 232 KPC przez Sąd Apelacyjny. • Zarzut błędnej wykładni § 9 rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie podstawy wymiaru składek. • Naruszenie zasad równości procesowej. • Sprzeczność istotnych ustaleń z treścią zebranego materiału dowodowego. • Przedawnienie roszczenia. • Powódka przyczyniła się do powstania rzekomej szkody.
Godne uwagi sformułowania
Obowiązek wynagrodzenia szkody wedle zasad prawa cywilnego [...] dotyczy [...] przypadków, gdy pracodawca [...] przez niewykonanie lub nienależyte wykonanie zobowiązania wynikającego ze stosunku pracy, w tym właściwego wyliczenia i opłacenia obowiązkowych składek z tytułu ubezpieczenia społecznego, doprowadzi do szkody, polegającej na uzyskaniu świadczenia [...] w niższej wysokości niż wynikająca z podstawy wymiaru składek ubezpieczeniowych.
Skład orzekający
Zbigniew Myszka
przewodniczący
Jerzy Kuźniar
sprawozdawca
Stefania Szymańska
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Uzasadnienie odpowiedzialności pracodawcy za szkody pracownika wynikłe z błędów w naliczaniu i opłacaniu składek na ubezpieczenie społeczne, zwłaszcza w kontekście braku zgody pracownika na przyjęcie innej podstawy wymiaru składek."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznego stanu prawnego i faktycznego, w szczególności przepisów dotyczących ustalania podstawy wymiaru składek na ubezpieczenie społeczne.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje, jak błędy pracodawcy w kwestiach formalnych (naliczanie składek) mogą prowadzić do znaczących konsekwencji finansowych i odpowiedzialności prawnej, co jest istotne dla pracodawców i pracowników.
“Błąd w składkach ZUS kosztował firmę tysiące złotych – Sąd Najwyższy wyjaśnia odpowiedzialność pracodawcy.”
Dane finansowe
odszkodowanie: 10 074,29 PLN
odszkodowanie: 3342,43 PLN
odszkodowanie: 2178,04 PLN
odszkodowanie: 8108,43 PLN
odszkodowanie: 3130,19 PLN
Sektor
praca
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka polskie orzecznictwo i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Powiązane przepisy
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.