Orzeczenie · 1998-09-09

II UKN 182/98Oddalenie kasacji renta rolniczą dowody z urzędu

Sąd
Sąd Najwyższy
Data
1998-09-09
SNUbezpieczenia społecznerenty inwalidzkieŚrednianajwyższy
rentaubezpieczenie społecznerolnictwoniezdolność do pracypostępowanie dowodowekasacjaSąd Najwyższy

Sprawa dotyczyła wniosku Stanisława T. o przyznanie renty inwalidzkiej rolniczej z powodu skoliozy kręgosłupa i niedowładu połowiczego. Po odmowie przyznania renty przez Kasę Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego, Sąd Wojewódzki oraz Sąd Apelacyjny oddaliły odwołanie i apelację wnioskodawcy, uznając, że przeprowadzone postępowanie dowodowe nie potwierdziło długotrwałej niezdolności do pracy w gospodarstwie rolnym. Wnioskodawca wniósł kasację, zarzucając Sądowi Apelacyjnemu naruszenie art. 290 § 1 KPC poprzez zaniechanie przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego psychiatry opartej na obserwacji szpitalnej. Sąd Najwyższy oddalił kasację. Stwierdzono, że przepis art. 290 § 1 KPC nie nakłada na sąd obowiązku prowadzenia dowodów z urzędu, a taka możliwość jest wyjątkiem od zasady aktywności stron. Sąd Apelacyjny prawidłowo ocenił, że opinia biegłego psychiatry wykluczyła podejrzenie choroby psychicznej, a dalsze postępowanie dowodowe w tym zakresie było niecelowe, zwłaszcza że wnioskodawca koncentrował się na schorzeniach kręgosłupa. Sąd Najwyższy podkreślił, że działanie sądu z urzędu jest dopuszczalne tylko w wyjątkowych sytuacjach procesowych i musi wynikać z obiektywnego przekonania o konieczności jego przeprowadzenia, czego w tej sprawie nie stwierdzono.

Asystent · analiza prawna

Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.

Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.

Wypróbuj Asystenta

Wartość praktyczna

Siła precedensu: Średnia
Do czego można powołać

Interpretacja przepisów dotyczących prowadzenia dowodów z urzędu przez sąd w postępowaniu cywilnym, w szczególności w sprawach ubezpieczeniowych.

Ograniczenia stosowania

Dotyczy specyfiki postępowań dowodowych w sprawach o świadczenia z ubezpieczenia społecznego rolników oraz ogólnych zasad postępowania cywilnego.

Zagadnienia prawne (2)

Czy sąd drugiej instancji ma obowiązek prowadzenia dalszych postępowań dowodowych z urzędu, nawet jeśli strona nie wskazuje konkretnych dowodów?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Nie, prowadzenie dowodów z urzędu jest wyjątkiem od zasady aktywności stron i dopuszczalne tylko w wyjątkowych sytuacjach procesowych, gdy wynika z obiektywnej oceny sądu.

Uzasadnienie

Sąd Najwyższy uznał, że art. 232 KPC przewiduje możliwość dopuszczenia dowodu z urzędu jako wyjątek. W tej sprawie nie było takiej konieczności, zwłaszcza że opinia biegłego psychiatry wykluczyła chorobę psychiczną, a wnioskodawca skupiał się na innych schorzeniach.

Czy Sąd Apelacyjny naruszył przepis art. 290 § 1 KPC, oddalając apelację bez przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego psychiatry opartej na obserwacji szpitalnej?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Nie, Sąd Apelacyjny nie naruszył tego przepisu, ponieważ opinia biegłego psychiatry już wykluczyła podejrzenie choroby psychicznej, a dalsze postępowanie dowodowe było niecelowe.

Uzasadnienie

Sąd Najwyższy wyjaśnił, że art. 290 § 1 KPC dotyczy środka dowodowego, a nie obowiązku prowadzenia dowodów. Ponadto, istniejąca opinia biegłego psychiatry była wystarczająca do oceny stanu zdrowia wnioskodawcy w kontekście choroby psychicznej.

Rozstrzygnięcie

Decyzja
Oddalenie kasacji
Strona wygrywająca
Kasa Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego

Strony

NazwaTypRola
Stanisław T.osoba_fizycznawnioskodawca
Kasa Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego-Oddział Regionalny w Z.instytucjastrona pozwana

Przepisy (3)

Główne

KPC art. 232

Kodeks postępowania cywilnego

Przepis ten przewiduje możliwość dopuszczenia przez sąd dowodu z urzędu jako wyjątek od zasady aktywności stron.

u.u.s.r. art. 21

Ustawa o ubezpieczeniu społecznym rolników

Określa warunki przyznania renty z tytułu niezdolności do pracy w gospodarstwie rolnym.

Pomocnicze

KPC art. 290 § § 1

Kodeks postępowania cywilnego

Przepis ten normuje kwestię środka dowodowego (opinii biegłego), a nie nakłada na sąd obowiązku prowadzenia dowodów z urzędu.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Sąd Apelacyjny prawidłowo ocenił brak potrzeby prowadzenia dodatkowego dowodu z opinii psychiatrycznej. • Opinia biegłego psychiatry jednoznacznie wykluczyła podejrzenie choroby psychicznej. • Dalsze prowadzenie dowodów w zakresie schorzenia psychiatrycznego było niecelowe. • Działanie sądu z urzędu jest dopuszczalne tylko w wyjątkowych sytuacjach procesowych.

Odrzucone argumenty

Sąd Apelacyjny naruszył przepis art. 290 § 1 KPC, oddalając apelację bez przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego psychiatry. • Sąd Apelacyjny nie ustosunkował się do przedstawionego przed Sądem Apelacyjnym zaświadczenia lekarskiego z dnia 7 kwietnia 1997 r.

Godne uwagi sformułowania

Działanie sądu z urzędu i przeprowadzenie dowodu nie wskazanego przez stronę jest dopuszczalne tylko w wyjątkowych sytuacjach procesowych oraz musi wypływać z opartego na zobiektywizowanej ocenie przekonaniu o konieczności jego przeprowadzenia. • Przepis art. 290 § 1 KPC nie normuje sytuacji, w której dowód ma być dopuszczony i przeprowadzony, lecz kwestię środka dowodowego.

Skład orzekający

Teresa Romer

przewodniczący

Beata Gudowska

sprawozdawca

Stefania Szymańska

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących prowadzenia dowodów z urzędu przez sąd w postępowaniu cywilnym, w szczególności w sprawach ubezpieczeniowych."

Ograniczenia: Dotyczy specyfiki postępowań dowodowych w sprawach o świadczenia z ubezpieczenia społecznego rolników oraz ogólnych zasad postępowania cywilnego.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Orzeczenie wyjaśnia ważne zasady dotyczące aktywności sądu w postępowaniu dowodowym, co jest istotne dla praktyków prawa, choć stan faktyczny nie jest wyjątkowo ciekawy.

“Kiedy sąd może działać z własnej inicjatywy? Sąd Najwyższy wyjaśnia granice dowodzenia z urzędu.”

Sektor

rolnictwo

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej.

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka polskie orzecznictwo i aktualne akty prawne.

  • Analiza orzecznictwa i przepisów
  • Drafting pism i dokumentów
  • Odpowiedzi na pytania prawne
  • Pogłębiona analiza z doktryny
Wypróbuj Asystenta AI za darmo

Powiązane przepisy

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.

Przeczytaj pełny tekst