II UK 566/13
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy rozpoznał skargę kasacyjną wnioskodawcy – Wyższej Szkoły […] – od wyroku Sądu Apelacyjnego, który oddalił apelację uczelni od wyroku Sądu Okręgowego. Sprawa dotyczyła decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych uznającej, że zainteresowana M. S. podlegała ubezpieczeniom społecznym z tytułu realizacji umowy o świadczenie usług w okresie od października 2009 r. do lutego 2010 r. Uczelnia zatrudniała wykładowców na podstawie umów cywilnoprawnych, w tym zainteresowaną na podstawie umów o dzieło dotyczących przygotowania i realizacji przedmiotów. Sąd Okręgowy uznał, że umowy te były w istocie umowami zlecenia, ponieważ ich przedmiotem było przekazanie wiedzy, a nie wykonanie konkretnego dzieła. Sąd Apelacyjny podtrzymał to stanowisko, podkreślając, że cykl wykładów nie stanowi ucieleśnionego rezultatu, a jedynie staranne działanie polegające na przekazaniu wiedzy. Sąd Najwyższy, oddalając skargę kasacyjną, potwierdził, że kluczowym kryterium odróżniającym umowę o dzieło od umowy zlecenia jest osiągnięcie konkretnego, indywidualnie oznaczonego rezultatu. W przypadku umów z wykładowcami, gdzie przedmiotem było przygotowanie i realizacja zajęć z danego przedmiotu bez precyzyjnego określenia tematu poszczególnych wykładów, nie można było mówić o dziele. Zamiast tego, były to umowy o świadczenie usług (art. 750 k.c.), wymagające starannego działania, a nie konkretnego rezultatu, co skutkowało obowiązkiem odprowadzania składek na ubezpieczenia społeczne.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUzasadnienie kwalifikacji umów z wykładowcami jako umów o świadczenie usług (zlecenia) zamiast umów o dzieło, w kontekście obowiązku odprowadzania składek na ubezpieczenia społeczne.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji umów z wykładowcami akademickimi, gdzie brak precyzyjnego określenia rezultatu. Może być stosowane analogicznie do innych umów o świadczenie usług, gdzie kluczowe jest rozróżnienie między obowiązkiem starannego działania a obowiązkiem osiągnięcia konkretnego rezultatu.
Zagadnienia prawne (2)
Czy umowa o przygotowanie i realizację zajęć dydaktycznych (wykładów) przez wykładowcę akademickiego, bez precyzyjnego określenia rezultatu, może być kwalifikowana jako umowa o dzieło w rozumieniu Kodeksu cywilnego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, taka umowa nie może być kwalifikowana jako umowa o dzieło, jeśli nie określa konkretnego, indywidualnie oznaczonego rezultatu, a jedynie zobowiązuje do starannego działania polegającego na przekazywaniu wiedzy.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy podkreślił, że umowa o dzieło wymaga osiągnięcia konkretnego, indywidualnie oznaczonego rezultatu, który można poddać sprawdzeniu. W przypadku umów z wykładowcami, gdzie przedmiotem było przygotowanie i realizacja zajęć z danego przedmiotu bez precyzyjnego określenia tematu poszczególnych wykładów, nie można było mówić o dziele. Zamiast tego, były to umowy o świadczenie usług (art. 750 k.c.), wymagające starannego działania.
Czy wykłady akademickie mogą stanowić przedmiot umowy o dzieło?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Wykład może stanowić przedmiot umowy o dzieło, jeśli spełnia kryteria utworu w rozumieniu prawa autorskiego (rezultat pracy, przejaw działalności twórczej, indywidualny charakter) i jest indywidualnie oznaczony w umowie. Jednakże, jeśli umowa dotyczy jedynie starannego działania polegającego na przekazaniu wiedzy, a nie konkretnego, zindywidualizowanego rezultatu, nie jest to umowa o dzieło.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy wskazał, że choć wykład może być przedmiotem umowy o dzieło, decydują o tym dodatkowe kryteria. Umowa o dzieło jest umową rezultatu, a nie starannego działania. W przypadku umów z wykładowcami, gdzie przedmiotem było przygotowanie i realizacja zajęć z danego przedmiotu bez precyzyjnego określenia tematu poszczególnych wykładów, nie można było przyjąć, że zamawiający wymagał od wykonawców osiągnięcia konkretnego, indywidualnie oznaczonego wytworu.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| Wyższa Szkoła […] | instytucja | wnioskodawca |
| Zakład Ubezpieczeń Społecznych | organ_państwowy | pozwany |
| M. S. | osoba_fizyczna | zainteresowana |
Przepisy (14)
Główne
k.c. art. 627
Kodeks cywilny
Umowa o dzieło jest umową rezultatu, której przedmiotem jest indywidualnie oznaczony wytwór (efekt). Konieczne jest, aby działania przyjmującego zamówienie doprowadziły w przyszłości do konkretnego, indywidualnie oznaczonego rezultatu - w postaci materialnej bądź niematerialnej.
k.c. art. 750
Kodeks cywilny
Umowa o świadczenie usług (zlecenia) jest umową starannego działania, a nie rezultatu.
Pomocnicze
k.c. art. 353¹
Kodeks cywilny
Strony mają możliwość wyboru rodzaju łączącego je stosunku prawnego, ale treść umowy nie może sprzeciwiać się naturze danego stosunku prawnego, jego społeczno-gospodarczemu przeznaczeniu i ustawie.
k.c. art. 56
Kodeks cywilny
Przedmiot umowy o dzieło może być określony ogólnie w sposób nadający się do przyszłego dookreślenia na podstawie wskazanych w umowie podstaw lub bezpośrednio przez zwyczaj bądź zasady uczciwego obrotu.
u.p.a.p.p. art. 1 § ust. 1
Ustawa o prawie autorskim i prawach pokrewnych
Przedmiotem umowy o dzieło może być utwór w rozumieniu prawa autorskiego, jeśli spełnia przesłanki: rezultat pracy człowieka, przejaw działalności twórczej, indywidualny charakter.
u.p.a.p.p. art. 1 § ust. 2¹
Ustawa o prawie autorskim i prawach pokrewnych
Nie są objęte ochroną odkrycia, idee, procedury, metody i zasady działania oraz koncepcje matematyczne. Proces dydaktyczny nie stanowi indywidualnej i twórczej działalności.
u.s.u.s. art. 83 § ust. 1
Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych
Przepis przywołany w skardze kasacyjnej, dotyczący obowiązku płatnika w zakresie zgłoszenia i obowiązkowego ubezpieczenia.
u.s.u.s. art. 13
Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych
Przepis przywołany w skardze kasacyjnej.
u.s.u.s. art. 18 § ust. 1 i 3
Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych
Przepis przywołany w skardze kasacyjnej.
u.s.u.s. art. 20 § ust. 1
Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych
Przepis przywołany w skardze kasacyjnej.
u.ś.o.z.f.ś.p. art. 81 § ust. 1
Ustawa o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowych ze środków publicznych
Przepis przywołany w skardze kasacyjnej.
k.p.c. art. 398¹³ § § 1 i 2
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd Najwyższy rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej i jest związany ustaleniami faktycznymi stanowiącymi podstawę zaskarżonego orzeczenia, jeżeli skarga nie zawiera zarzutu naruszenia przepisów postępowania.
k.p.c. art. 398¹⁴
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa prawna orzeczenia Sądu Najwyższego.
k.p.c. art. 98
Kodeks postępowania cywilnego
Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania.
Argumenty
Odrzucone argumenty
Zarzuty naruszenia przepisów prawa materialnego – art. 83 ust. 1 pkt 1 i 3, art. 13 pkt 2, art. 18 ust. 1 i 3, art. 20 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych, art. 81 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowych ze środków publicznych oraz art. 750 k.c. poprzez błędną wykładnię.
Godne uwagi sformułowania
umowa o dzieło należy do umów rezultatu - jej przedmiotem jest indywidualnie oznaczony wytwór (efekt) • nie można uznać za dzieło czegoś, co nie odróżnia się w żaden sposób od innych występujących na danym rynku rezultatów pracy • stosunek prawny wynikający z umowy o dzieło nie ma charakteru zobowiązania trwałego (ciągłego). Stanowi zobowiązanie do świadczenia jednorazowego • przedmiotem umowy o dzieło jest doprowadzenie do weryfikowalnego i jednorazowego rezultatu, zdefiniowanego przez zamawiającego w momencie zawierania umowy • nie stanowi zatem umowy o dzieło umowa o przeprowadzenie cyklu bliżej niesprecyzowanych wykładów z danej dziedziny wiedzy, których tematy pozostawiono do uznania wykładowcy • chodziło więc o wykonanie określonej czynności (szeregu powtarzających się czynności) bez względu na to, jaki rezultat czynność ta przyniesie
Skład orzekający
Jerzy Kuźniar
przewodniczący-sprawozdawca
Roman Kuczyński
członek
Maciej Pacuda
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Uzasadnienie kwalifikacji umów z wykładowcami jako umów o świadczenie usług (zlecenia) zamiast umów o dzieło, w kontekście obowiązku odprowadzania składek na ubezpieczenia społeczne."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji umów z wykładowcami akademickimi, gdzie brak precyzyjnego określenia rezultatu. Może być stosowane analogicznie do innych umów o świadczenie usług, gdzie kluczowe jest rozróżnienie między obowiązkiem starannego działania a obowiązkiem osiągnięcia konkretnego rezultatu.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa jest interesująca dla prawników specjalizujących się w prawie pracy i ubezpieczeń społecznych, ponieważ precyzyjnie definiuje kryteria odróżniające umowę o dzieło od umowy zlecenia w kontekście działalności edukacyjnej, co ma bezpośrednie przełożenie na obowiązki płatników składek.
“Czy wykłady to dzieło? Sąd Najwyższy wyjaśnia, kiedy umowa z wykładowcą to zlecenie, a nie umowa o dzieło.”
Sektor
praca
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Ta sprawa stanowi część linii orzeczniczej omawianej w naszych syntezach.
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.