II SA/Rz 758/22
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła skargi Rady Gminy Leżajsk na rozstrzygnięcie nadzorcze Wojewody Podkarpackiego, które stwierdziło nieważność uchwały Rady Gminy zmieniającej statut Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej (GOPS). Uchwała ta miała na celu przekazanie GOPS zadań wynikających z ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy oraz ustawy o dodatku osłonowym. Wojewoda uznał, że GOPS, będąc jednostką budżetową, nie może realizować zadań zleconych z zakresu administracji rządowej, które nie są wyraźnie wymienione w ustawie o pomocy społecznej jako zadania GOPS. Podkreślił, że przepisy dotyczące pomocy obywatelom Ukrainy i dodatku osłonowego traktują te zadania jako zlecone gminie, a nie jako zadania własne GOPS. Gmina Leżajsk zarzuciła Wojewodzie błędną wykładnię przepisów, w tym ustawy o finansach publicznych i ustawy o samorządzie gminnym, argumentując, że wskazane zadania mieszczą się w "przedmiocie działalności" ośrodka i że ustawa o pomocy społecznej zawiera otwarty katalog zadań fakultatywnych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie oddalił skargę. Sąd podzielił stanowisko Wojewody, że przepisy ustawy o pomocy społecznej (art. 17 i 18) zawierają w zasadzie zamknięty katalog zadań dla GOPS, a zadania związane z pomocą obywatelom Ukrainy i dodatkiem osłonowym mają charakter zleconych zadań administracji rządowej. Sąd wyjaśnił, że nawet jeśli wójt może upoważnić kierownika GOPS do realizacji tych zadań, jest to upoważnienie fakultatywne, imienne i nie przenosi kompetencji na GOPS w sposób stały, co uniemożliwia włączenie tych zadań do statutu. Sąd podkreślił również, że w przypadku pomocy obywatelom Ukrainy, przepisy wyłączają stosowanie Kodeksu postępowania administracyjnego, co dodatkowo ogranicza możliwość stałego przypisania tych zadań GOPS.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja zakresu zadań gminnych jednostek organizacyjnych (GOPS) w kontekście zadań zleconych z zakresu administracji rządowej, zwłaszcza w odniesieniu do pomocy obywatelom Ukrainy i dodatku osłonowego. Ustalenie granic kompetencji rady gminy i organu wykonawczego w zakresie kształtowania zadań jednostek organizacyjnych.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z ustawami o pomocy obywatelom Ukrainy i dodatku osłonowym, ale zasady interpretacji przepisów o pomocy społecznej i kompetencjach samorządu mają szersze zastosowanie.
Zagadnienia prawne (3)
Czy Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej (GOPS) jako jednostka budżetowa może realizować zadania zlecone z zakresu administracji rządowej, wynikające z ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy i ustawy o dodatku osłonowym, poprzez zmianę swojego statutu?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, GOPS nie może realizować tych zadań poprzez zmianę statutu, ponieważ są to zadania zlecone z zakresu administracji rządowej, które nie zostały wymienione w ustawie o pomocy społecznej jako zadania GOPS, a przepisy te nie przewidują takiej możliwości stałego przypisania zadań.
Uzasadnienie
Sąd podzielił stanowisko Wojewody, że zadania związane z pomocą obywatelom Ukrainy i dodatkiem osłonowym są zadaniami zleconymi z zakresu administracji rządowej. Ustawa o pomocy społecznej zawiera zamknięty katalog zadań dla GOPS, a zadania zlecone nie mogą być włączone do statutu GOPS w sposób stały. Upoważnienie do realizacji tych zadań przez kierownika GOPS ma charakter fakultatywny i imienny, nie przenosząc kompetencji na jednostkę.
Czy art. 17 ust. 2 pkt 4 ustawy o pomocy społecznej, dotyczący "innych zadań z zakresu pomocy społecznej wynikających z rozeznanych potrzeb gminy", pozwala na włączenie do statutu GOPS zadań określonych w innych ustawach, w tym zadań zleconych z zakresu administracji rządowej?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, ten przepis otwiera możliwość realizacji zadań "nienazwanych", ale nie obejmuje zadań "nazwanych" (określonych) w innych ustawach, a zwłaszcza zadań zleconych z zakresu administracji rządowej.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że art. 17 ust. 2 pkt 4 u.p.s. dotyczy zadań własnych fakultatywnych, które nie zostały wyraźnie wymienione w ustawie o pomocy społecznej, ale wynikają z potrzeb gminy. Nie pozwala on jednak na włączanie do statutu GOPS zadań, które są wyraźnie określone w innych ustawach jako zadania zlecone z zakresu administracji rządowej.
Czy Rada Gminy może, poprzez zmianę statutu GOPS, trwale przypisać tej jednostce zadania z zakresu pomocy obywatelom Ukrainy i dodatku osłonowego, które są zadaniami zleconymi z zakresu administracji rządowej?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, Rada Gminy nie może trwale przypisać GOPS zadań, które ustawowo należą do kompetencji wójta (burmistrza, prezydenta miasta) i mają charakter zlecony, nawet jeśli wójt może fakultatywnie upoważnić kierownika GOPS do ich realizacji.
Uzasadnienie
Sąd podkreślił, że kompetencja do załatwiania spraw z zakresu pomocy obywatelom Ukrainy i dodatku osłonowego pozostaje przy wójcie. Upoważnienie kierownika GOPS jest fakultatywne, imienne i nie przenosi kompetencji na jednostkę, co uniemożliwia stałe włączenie tych zadań do statutu GOPS. Rada Gminy nie może przejmować kompetencji zastrzeżonych dla organu wykonawczego.
Przepisy (21)
Główne
P.p.s.a. art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
u.s.g. art. 91 § 1, 3, 4
Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym
u.p.s. art. 110 § 1
Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej
u.p.s. art. 17 § 1, 2 pkt 4
Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej
u.p.s. art. 18 § 1
Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej
u.f.p. art. 11 § 2
Ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych
ustawa o pomocy obywatelom Ukrainy art. 12 § 4, 5
Ustawa z dnia 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa
ustawa o pomocy obywatelom Ukrainy art. 13 § 1, 2
Ustawa z dnia 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa
ustawa o pomocy obywatelom Ukrainy art. 31 § 2, 3, 7
Ustawa z dnia 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa
ustawa o dodatku osłonowym art. 2 § 11, 14
Ustawa z dnia 17 grudnia 2021 r. o dodatku osłonowym
ustawa o dodatku osłonowym art. 3 § 1
Ustawa z dnia 17 grudnia 2021 r. o dodatku osłonowym
Pomocnicze
P.p.s.a. art. 3 § 2 pkt 7
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 134 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
u.s.g. art. 98 § 1 i 3
Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym
u.s.g. art. 18 § 2 pkt 9 lit. h
Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym
u.s.g. art. 39 § 4
Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym
u.p.s. art. 110 § 7
Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej
ustawa o pomocy obywatelom Ukrainy art. 13 § 1a-1d
Ustawa z dnia 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa
Prawo ochrony środowiska art. 411 § 10r
Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska
Prawo ochrony środowiska art. 411 § 10g
Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska
k.p.a.
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Argumenty
Skuteczne argumenty
GOPS jako jednostka budżetowa nie może realizować zadań zleconych z zakresu administracji rządowej poprzez zmianę statutu, jeśli zadania te nie są wymienione w ustawie o pomocy społecznej. • Przepisy ustawy o pomocy społecznej (art. 17 i 18) zawierają w zasadzie zamknięty katalog zadań dla GOPS. • Art. 17 ust. 2 pkt 4 u.p.s. dotyczy zadań "nienazwanych", a nie zadań "nazwanych" (określonych) w innych ustawach, zwłaszcza zleconych z administracji rządowej. • Upoważnienie wójta do kierownika GOPS do realizacji zadań z ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy i ustawy o dodatku osłonowym ma charakter fakultatywny, imienny i nie przenosi kompetencji na jednostkę, co uniemożliwia stałe włączenie tych zadań do statutu. • Rada Gminy nie może przejmować kompetencji zastrzeżonych dla organu wykonawczego (wójta).
Odrzucone argumenty
Zadania związane z pomocą obywatelom Ukrainy i dodatkiem osłonowym mieszczą się w "przedmiocie działalności" GOPS. • Ustawa o pomocy społecznej zawiera otwarty katalog zadań fakultatywnych (art. 17 ust. 2), co uzasadnia umieszczenie tych zadań w statucie. • Zmiana statutu GOPS była zasadna, ponieważ ustawa przewiduje możliwość upoważnienia kierownika GOPS do wykonywania zadań. • Przepisy ustawy o dodatku osłonowym odsyłają do przepisów prawa ochrony środowiska, które wskazują na możliwość upoważnienia kierownika GOPS.
Godne uwagi sformułowania
Określenie tych zadań w statucie winno respektować obowiązujące zasady i przepisy prawa. • Brak jest podstaw do przyjęcia, aby art. 17 ust. 2 pkt 4 ustawy o pomocy społecznej obejmował również zadania "nazwane" (określone) w innych ustawach; a już na pewno nie - zadania gmin z zakresu pomocy obywatelom Ukrainy [...] czy prowadzenie postępowań w sprawie przyznawania i wypłaty dodatku osłonowego [...], gdyż z przepisów ustaw je regulujących wynika wprost, że zadania te mają charakter zadań zleconych z zakresu administracji rządowej realizowanych przez gminy. • Upoważnienie przez wójta kierownika gminnego ośrodka pomocy społecznej ma charakter fakultatywny i musi być imienne, tj. wystawione na konkretną osobę (oznaczoną z imienia i nazwiska), a nie generalnie np. na "kierownika ośrodka pomocy społecznej". Stanowi ono formę pełnomocnictwa administracyjnego do działania w imieniu organu upoważniającego, które nie skutkuje przeniesieniem kompetencji z organu na podmiot upoważniony. • Statut jest oświadczeniem woli rady gminy, dlatego nie może wkraczać w cudze kompetencje, w szczególności w kompetencje wójta (burmistrza, prezydenta miasta). • Fakt, iż kompetencje z zakresu pomocy społecznej są kompetencjami własnymi kierownika ośrodka pomocy społecznej, a zadania z powyższego zakresu – zadaniami własnymi tego ośrodka, w pełni uzasadnia zamieszczenie wykazu tych zadań w statucie ośrodka. […]
Skład orzekający
Elżbieta Mazur-Selwa
sprawozdawca
Karina Gniewek-Berezowska
członek
Paweł Zaborniak
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja zakresu zadań gminnych jednostek organizacyjnych (GOPS) w kontekście zadań zleconych z zakresu administracji rządowej, zwłaszcza w odniesieniu do pomocy obywatelom Ukrainy i dodatku osłonowego. Ustalenie granic kompetencji rady gminy i organu wykonawczego w zakresie kształtowania zadań jednostek organizacyjnych."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z ustawami o pomocy obywatelom Ukrainy i dodatku osłonowym, ale zasady interpretacji przepisów o pomocy społecznej i kompetencjach samorządu mają szersze zastosowanie.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnych społecznie kwestii pomocy uchodźcom i wsparcia finansowego w trudnych czasach, a także precyzyjnej interpretacji przepisów prawa samorządowego i administracyjnego, co jest kluczowe dla praktyków.
“Czy GOPS może przejąć zadania związane z pomocą Ukraińcom i dodatkiem osłonowym? Sąd wyjaśnia granice prawa.”
Sektor
administracja publiczna
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.