II SA/Rz 713/25
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuPrzedmiotem sprawy była skarga na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego utrzymującą w mocy decyzję Burmistrza o zwrocie nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych. Organy uznały świadczenia za nienależnie pobrane, ponieważ dochód męża skarżącej, uzyskany podczas pobytu w zakładzie karnym, przekroczył kryterium dochodowe. Sąd administracyjny uchylił jednak te decyzje. Głównym argumentem sądu była błędna wykładnia art. 5 ust. 7 ustawy o świadczeniach rodzinnych, który stanowi, że przy ustalaniu dochodu rodziny nie uwzględnia się osoby umieszczonej w instytucji zapewniającej całodobowe utrzymanie. Sąd uznał, że przepis ten nie powinien być stosowany w sytuacji, gdy osoba ta uzyskuje dochód, który powinien być wliczany do dochodu rodziny. Taka interpretacja prowadziłaby do naruszenia konstytucyjnych zasad ochrony rodziny, równości wobec prawa i sprawiedliwości społecznej. Ponadto, sąd wskazał na naruszenie przepisów postępowania (art. 7 i 77 k.p.a.), ponieważ organy nie wyjaśniły wystarczająco, czy skarżąca działała świadomie w złej wierze, co jest warunkiem uznania świadczenia za nienależnie pobrane. Sąd podkreślił, że organy nie podjęły wystarczających kroków, aby ustalić, czy skarżąca miała wiedzę o dochodach męża i czy utrzymywała z nim kontakty.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów dotyczących świadczeń rodzinnych w kontekście dochodów członków rodziny przebywających w zakładach karnych oraz zasady świadomego pobierania świadczeń.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji faktycznej i wykładni konkretnych przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych.
Zagadnienia prawne (3)
Czy dochód uzyskany przez członka rodziny przebywającego w zakładzie karnym powinien być uwzględniany przy ustalaniu prawa do świadczeń rodzinnych?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, dochód uzyskany przez męża skarżącej podczas pobytu w zakładzie karnym powinien być uwzględniany przy ustalaniu dochodu rodziny, a przepis art. 5 ust. 7 ustawy o świadczeniach rodzinnych nie powinien być stosowany w sposób wyłączający ten dochód z obliczeń, jeśli prowadzi to do naruszenia zasad konstytucyjnych.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że literalna wykładnia art. 5 ust. 7 u.ś.r. w sytuacji, gdy członek rodziny przebywający w instytucji całodobowej uzyskuje dochód, prowadzi do wniosków sprzecznych z konstytucyjnymi zasadami ochrony rodziny, równości wobec prawa i sprawiedliwości społecznej. Wykładnia przepisu musi być prokonstytucyjna.
Czy świadczenia rodzinne pobrane w sytuacji, gdy świadczeniobiorca nie miał wiedzy o dochodach innego członka rodziny, mogą być uznane za nienależnie pobrane?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Niekoniecznie. Uznanie świadczenia za nienależnie pobrane wymaga ustalenia świadomego działania w złej wierze lub świadomego wprowadzenia w błąd przez osobę pobierającą świadczenie. Organy nie wykazały, że skarżąca miała taką wiedzę lub działała w złej wierze.
Uzasadnienie
Sąd podkreślił, że organy nie wyjaśniły wystarczająco, czy skarżąca miała wiedzę o dochodach męża i czy utrzymywała z nim kontakty. Brak tej wiedzy i brak świadomego działania w złej wierze wyklucza uznanie świadczenia za nienależnie pobrane.
Czy organy administracji prawidłowo zebrały i oceniły materiał dowodowy w sprawie ustalenia nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, organy naruszyły przepisy postępowania (art. 7 i 77 k.p.a.), nie podejmując wszystkich niezbędnych czynności do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, w szczególności w zakresie wiedzy skarżącej o dochodach męża i jego kontaktów.
Uzasadnienie
Sąd wskazał na zaniechanie organów w wyjaśnieniu kluczowych okoliczności faktycznych, takich jak wiedza skarżącej o dochodach męża i jego zatrudnieniu, co jest istotne dla oceny, czy świadczenia zostały pobrane nienależnie.
Przepisy (9)
Główne
p.p.s.a. art. 145 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji, gdy dotknięte są one naruszeniem prawa materialnego lub procesowego, które miało wpływ na wynik sprawy.
p.p.s.a. art. 134 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
u.ś.r. art. 5 § 7
Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych
Przepis ten, dotyczący nieuwzględniania osoby umieszczonej w instytucji całodobowej przy obliczaniu dochodu rodziny, został zinterpretowany przez sąd w sposób prokonstytucyjny, uwzględniający dochód tej osoby, jeśli taki uzyskała.
u.ś.r. art. 30 § 1
Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych
Osoba, która pobrała nienależnie świadczenia rodzinne, jest obowiązana do ich zwrotu.
u.ś.r. art. 30 § 2
Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych
Definiuje przypadki, w których świadczenia rodzinne uważa się za nienależnie pobrane.
Pomocnicze
k.p.a. art. 7
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Organy administracji publicznej stoją na straży praworządności i podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego.
k.p.a. art. 77 § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy.
k.p.a. art. 81a § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
W przypadku niedających się usunąć wątpliwości co do stanu faktycznego, rozstrzyga się je na korzyść strony.
p.u.s.a. art. 1
Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych
Sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod kątem legalności.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Błędna wykładnia art. 5 ust. 7 u.ś.r. przez organy, która narusza zasady konstytucyjne. • Niewystarczające wyjaśnienie przez organy, czy skarżąca działała świadomie w złej wierze. • Naruszenie przez organy przepisów postępowania (art. 7 i 77 k.p.a.) poprzez niewyczerpujące zebranie materiału dowodowego.
Godne uwagi sformułowania
Literalna wykładnia art. 5 ust. 7 u.ś.r. w stanie faktycznym rozpoznawanej sprawy prowadzi do finalnie do takich wniosków, które w państwie prawa są nie do zaakceptowania i pod znakiem zapytania stawiają konstytucyjną zasadę ochrony rodziny zawartą w art. 18 Konstytucji RP. • Wykładnia art. 5 ust. 7 u.ś.r. musi prowadzić do takiego zdekodowania jego treści, który nie jest sprzeczny nie tylko z zasadą równości wobec prawa (art. 32 ust. 1 Konstytucji RP), ale także z zasadami sprawiedliwości społecznej (art. 2 Konstytucji RP), czy udzielania szczególnej pomocy rodzinom znajdującym się w trudnej sytuacji materialnej i społecznej (art. 71 ust. 1 zdanie drugie Konstytucji RP). • Nienależnie pobrane świadczenie jest pojęciem obiektywnym i występuje między innymi, gdy zostaje wypłacone bez podstawy prawnej lub gdy ta podstawa odpadła. W przypadku nienależnie pobranego świadczenia chodzi o świadomość jego pobierania mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie lub zawieszenie prawa do świadczeń rodzinnych lub zmniejszenie wysokości przysługujących świadczeń rodzinnych albo wstrzymanie wypłaty świadczeń rodzinnych w całości lub w części. • Wina (świadomość) świadczeniobiorcy w ujęciu subiektywnym stanowi zatem kluczowy element uznania świadczenia za pobrane nienależnie.
Skład orzekający
Magdalena Józefczyk
sprawozdawca
Stanisław Śliwa
przewodniczący
Elżbieta Mazur-Selwa
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących świadczeń rodzinnych w kontekście dochodów członków rodziny przebywających w zakładach karnych oraz zasady świadomego pobierania świadczeń."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji faktycznej i wykładni konkretnych przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia pomocy społecznej i interpretacji przepisów w kontekście trudnej sytuacji rodzinnej, a także pokazuje, jak sądy stosują zasady konstytucyjne do wykładni ustaw.
“Czy dochód z więzienia pozbawia rodzinę świadczeń? Sąd administracyjny wyjaśnia.”
Dane finansowe
WPS: 2278 PLN
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.