II SA/Po 787/25Oddalenie skargi opłaty za dom pomocy społecznej 2
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu rozpoznał skargę A. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego, która utrzymała w mocy decyzję Dyrektora Ośrodka Pomocy Społecznej ustalającą opłatę za pobyt ojca skarżącej w Domu Pomocy Społecznej. Skarżąca zarzucała naruszenie przepisów KPA, w tym brak wszechstronnego wyjaśnienia sprawy i bezstronności, a także naruszenie art. 103 ustawy o pomocy społecznej poprzez zastosowanie przepisów po nowelizacji, co miało naruszać zasadę niedziałania prawa wstecz. Podnosiła również, że decyzje dotyczące skierowania ojca do DPS opierają się na fałszywych okolicznościach. Sąd oddalił skargę, wskazując, że jego kognicja w tej sprawie ogranicza się do kontroli legalności decyzji ustalającej opłatę, a nie do ponownego badania zasadności skierowania do DPS, które jest decyzją ostateczną i korzysta z domniemania legalności. Sąd podkreślił, że kwestia obowiązku ponoszenia opłaty przez skarżącą oraz metodyka jej wyliczania zostały już przesądzone w prawomocnym wyroku WSA z 2019 r. (sygn. akt II SA/Po 716/18), który uchylił poprzednie decyzje z przyczyn proceduralnych, nie kwestionując samej zasady obciążenia skarżącej kosztami ani sposobu ich wyliczenia. Sąd stwierdził, że organ prawidłowo zastosował przepisy ustawy o pomocy społecznej, w tym przepisy intertemporalne, a brak zawarcia umowy o odpłatność obligował organ do wydania decyzji administracyjnej, która ma charakter związany i opiera się na rygorystycznym wyliczeniu ustawowym. Kwoty opłat zostały uznane za prawidłowo ustalone i zgodne z prawem.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUgruntowanie zasady trwałości decyzji ostatecznych w postępowaniu administracyjnym i sądowo-administracyjnym, ograniczenia kognicji sądu w kontroli decyzji następczych, stosowanie przepisów intertemporalnych, różnica między trybem umownym a decyzją administracyjną w ustalaniu opłat za pobyt w DPS.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji ustalania opłat za pobyt w DPS i stosowania przepisów ustawy o pomocy społecznej. Interpretacja zasady trwałości decyzji jest ogólna, ale jej zastosowanie jest kontekstowe.
Zagadnienia prawne (3)
Czy sąd administracyjny może badać legalność decyzji o skierowaniu do domu pomocy społecznej w ramach kontroli decyzji ustalającej opłatę za pobyt?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, sąd administracyjny w ramach kontroli decyzji ustalającej opłatę za pobyt w domu pomocy społecznej nie może badać legalności ostatecznej decyzji o skierowaniu do tej placówki, ze względu na zasadę trwałości decyzji ostatecznych i zakaz kontroli incydentalnej.
Uzasadnienie
Zasada trwałości decyzji ostatecznych (art. 16 § 1 K.p.a.) oznacza, że dopóki decyzja o skierowaniu do DPS nie zostanie wyeliminowana z obrotu prawnego w nadzwyczajnym trybie, wiąże ona strony, organy i sądy. Kontrola legalności decyzji o opłacie nie obejmuje merytorycznego badania prawidłowości i zasadności wcześniejszej decyzji o skierowaniu.
Czy zastosowanie przepisów ustawy o pomocy społecznej w brzmieniu po nowelizacji z 2021 r. do spraw wszczętych przed jej wejściem w życie narusza zasadę niedziałania prawa wstecz?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, zastosowanie przepisów nowych do spraw wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie nowelizacji, zgodnie z przepisami intertemporalnymi (art. 3 ustawy nowelizującej), jest prawidłowe i nie narusza zasady niedziałania prawa wstecz.
Uzasadnienie
Ustawodawca ustalił, że do spraw wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie nowelizacji stosuje się przepisy w nowym brzmieniu. Zmiana dotyczyła doprecyzowania trybu ustalania opłaty, a nie istoty obowiązku alimentacyjnego. Istota sporu (nadwyżka dochodu pozwalająca na pokrycie kosztów, brak umowy) pozostaje niezmienna.
Czy fakt istnienia rozdzielności majątkowej między skarżącą a jej mężem wpływa na prawidłowość ustalenia opłaty za pobyt ojca w DPS?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, fakt istnienia rozdzielności majątkowej nie ma wpływu na prawidłowość decyzji ustalającej opłatę za pobyt ojca w DPS.
Uzasadnienie
Kwestia ta została już przesądzona w prawomocnym wyroku WSA z 2019 r. (sygn. akt II SA/Po 716/18), który stwierdził, że organ prawidłowo wliczył dochody męża skarżącej do dochodu rodziny i orzekł, że rozdzielność majątkowa nie wpływa na prawidłowość decyzji.
Rozstrzygnięcie
Przepisy (12)
Główne
u.p.s. art. 103 § 1 i 2
Ustawa o pomocy społecznej
Przepis art. 103 ust. 2 przewiduje tryb umowny jako pierwotny. W przypadku braku zawarcia umowy, organ ma obowiązek ustalić wysokość opłaty w drodze decyzji administracyjnej, która ma charakter związany i opiera się na rygorystycznym wyliczeniu ustawowym.
K.p.a. art. 16 § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Zasada trwałości decyzji ostatecznych – decyzje, od których nie służy odwołanie ani wniosek o ponowne rozpatrzenie, są ostateczne i mogą być zmienione lub uchylone tylko w ściśle określonych przypadkach.
P.u.s.a. art. 1 § 1 i 2
Ustawa - Prawo o ustroju sądów administracyjnych
P.p.s.a. art. 134 § 1
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 153
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w tej sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie było przedmiotem zaskarżenia.
P.p.s.a. art. 151
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Pomocnicze
K.p.a. art. 7
Kodeks postępowania administracyjnego
K.p.a. art. 8
Kodeks postępowania administracyjnego
K.p.a. art. 6
Kodeks postępowania administracyjnego
u.p.s. art. 103 § 1 i 2
Ustawa o pomocy społecznej
Zmiana treści art. 103 ustawy dokonana nowelizacją z 2021 r. nie miała w tej sprawie znaczenia podważającego legalność decyzji, a jedynie doprecyzowała tryb ustalania opłaty.
u.p.s. art. 3
Ustawa o pomocy społecznej
Przepis intertemporalny dotyczący stosowania przepisów po nowelizacji z 2021 r. do spraw wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie zmian.
P.p.s.a. art. 125 § 1
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Możliwość zawieszenia postępowania, gdy rozstrzygnięcie zależy od wyniku innego toczącego się postępowania (zagadnienie wstępne).
Argumenty
Skuteczne argumenty
Sąd nie badał legalności decyzji o skierowaniu do DPS ze względu na zasadę trwałości decyzji ostatecznych. • Kwestia obowiązku ponoszenia opłaty i metodyka jej wyliczania została przesądzona w poprzednim wyroku WSA. • Organ prawidłowo zastosował przepisy intertemporalne ustawy o pomocy społecznej. • Brak zawarcia umowy o odpłatność obligował organ do wydania decyzji administracyjnej o charakterze związanym.
Odrzucone argumenty
Zarzut naruszenia art. 7 K.p.a. poprzez brak wszechstronnego wyjaśnienia sprawy. • Zarzut naruszenia art. 8 K.p.a. poprzez brak podjęcia działań zgodnie z zasadami bezstronności. • Zarzut naruszenia art. 6 K.p.a. w związku z art. 103 ust. 1 i 2 ustawy o pomocy społecznej poprzez zastosowanie przepisów po nowelizacji (naruszenie zasady niedziałania prawa wstecz). • Zarzut, że decyzje w przedmiocie skierowania i opłaty opierają się na fałszywych okolicznościach.
Godne uwagi sformułowania
Kognicja sądu administracyjnego w niniejszej sprawie jest ściśle zdeterminowana przedmiotem zaskarżonego aktu. • Stanowisko to wynika bezpośrednio z uregulowanej w art. 16 § 1 K.p.a. zasady trwałości decyzji ostatecznych. • Bezpośrednią konsekwencją zasady trwałości jest zakaz przeprowadzania tzw. kontroli incydentalnej. • Decyzja o skierowaniu wiąże organy i sąd orzekający o odpłatności. • Ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w tej sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie było przedmiotem zaskarżenia. • W realiach przedmiotowej sprawy nie wzbudziła zastrzeżeń Sądu prawidłowość wyliczenia spornej kwoty obciążającej skarżącą. • Umowa ma charakter cywilnoprawny i konsensualny, co oznacza, że strony mogą w niej – w granicach prawa – kształtować wysokość opłaty, biorąc pod uwagę "możliwości" osoby zobowiązanej. • W sytuacji, gdy do zawarcia umowy nie dochodzi (...), organ ma obowiązek ustalić wysokość opłaty w drodze decyzji administracyjnej. W tym przypadku opłata ma charakter związany.
Skład orzekający
Paweł Daniel
przewodniczący sprawozdawca
Wiesława Batorowicz
sędzia
Robert Talaga
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ugruntowanie zasady trwałości decyzji ostatecznych w postępowaniu administracyjnym i sądowo-administracyjnym, ograniczenia kognicji sądu w kontroli decyzji następczych, stosowanie przepisów intertemporalnych, różnica między trybem umownym a decyzją administracyjną w ustalaniu opłat za pobyt w DPS."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji ustalania opłat za pobyt w DPS i stosowania przepisów ustawy o pomocy społecznej. Interpretacja zasady trwałości decyzji jest ogólna, ale jej zastosowanie jest kontekstowe.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa pokazuje, jak zasada trwałości decyzji ostatecznych ogranicza możliwość kwestionowania wcześniejszych rozstrzygnięć, nawet jeśli strona podnosi zarzuty dotyczące legalności pierwotnego skierowania do placówki. Pokazuje też praktyczne aspekty ustalania opłat za DPS.
“Czy można kwestionować opłatę za DPS, jeśli samo skierowanie było wadliwe? Sąd wyjaśnia granice kontroli.”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka polskie orzecznictwo i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Powiązane przepisy
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.