II SA/Ol 778/25Oddalenie skargi rodzinny kapitał opieka
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła skargi I.K. na decyzję Prezesa ZUS, która utrzymała w mocy decyzję organu I instancji uchylającą prawo do rodzinnego kapitału opiekuńczego (RKO) na dziecko od 1 października 2024 r. do 31 marca 2025 r. Powodem uchylenia było przyznanie skarżącej świadczenia "Aktywny rodzic w żłobku" (AWŻ) na to samo dziecko. Zgodnie z art. 75 ust. 9 ustawy o wspieraniu rodziców w aktywności zawodowej, RKO nie przysługuje, jeżeli na to samo dziecko za dany miesiąc przyznano prawo do świadczenia "Aktywny rodzic". Skarżąca podnosiła, że nie została poinformowana o utracie prawa do RKO z datą wsteczną, zarzucała naruszenie zasady praw nabytych, dyskryminację oraz naruszenie przepisów KPA. Sąd administracyjny uznał, że przepisy ustawy są jasne i nie budzą wątpliwości interpretacyjnych, a skarżąca była dwukrotnie informowana o niemożności pobierania obu świadczeń jednocześnie. Sąd podkreślił, że ustawodawca dał rodzicom możliwość wyboru jednego ze świadczeń, a prawo do RKO zostało uchylone jedynie od momentu powstania zbiegu świadczeń, co nie narusza zasady praw nabytych ani zasady równości wobec prawa. Ustalenia faktyczne dotyczące zbiegu świadczeń były prawidłowe i niesporne, a zarzuty naruszenia przepisów postępowania uznano za chybione. W konsekwencji, sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: ŚredniaInterpretacja przepisów dotyczących zbiegu świadczeń rodzinnych (RKO i AWŻ) oraz zasady ochrony praw nabytych w kontekście zmian legislacyjnych.
Dotyczy specyficznej sytuacji zbiegu świadczeń wprowadzonych nową ustawą. Interpretacja przepisów KPA i Konstytucji RP w kontekście świadczeń socjalnych.
Zagadnienia prawne (3)
Czy uchylenie prawa do rodzinnego kapitału opiekuńczego (RKO) od daty wstecznej, z powodu przyznania świadczenia "Aktywny rodzic w żłobku" (AWŻ), narusza zasadę ochrony praw nabytych i konstytucyjną zasadę zaufania obywateli do organów państwa?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, uchylenie prawa do RKO od momentu powstania zbiegu świadczeń (tj. od października 2024 r.) nie narusza zasady praw nabytych ani zasady zaufania, ponieważ przepisy jasno wykluczają możliwość pobierania obu świadczeń jednocześnie, a skarżąca miała możliwość wyboru jednego z nich.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że przepisy ustawy o wspieraniu rodziców w aktywności zawodowej jasno stanowią, iż nie można pobierać RKO i świadczenia AWŻ za ten sam okres. Skarżąca była informowana o tej zasadzie i miała możliwość wyboru świadczenia. Uchylenie RKO nastąpiło jedynie od momentu zbiegu świadczeń, co jest zgodne z prawem.
Czy przyznanie świadczenia "Aktywny rodzic w żłobku" (AWŻ) i wynikające z tego uchylenie prawa do rodzinnego kapitału opiekuńczego (RKO) stanowi dyskryminację skarżącej w stosunku do rodziców, którzy otrzymali pełne świadczenie RKO przed wprowadzeniem nowego programu?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, nie ma mowy o dyskryminacji, ponieważ sytuacja skarżącej, której prawo do RKO zostało zakwestionowane od momentu zbiegu świadczeń, jest odmienna od sytuacji rodziców, którzy pobrali pełne RKO przed wprowadzeniem nowego programu i nie wystąpił u nich zbieg świadczeń.
Uzasadnienie
Sąd wyjaśnił, że zasada równości wobec prawa nakazuje traktować tak samo podmioty znajdujące się w takiej samej sytuacji. W tym przypadku skarżąca doprowadziła do zbiegu świadczeń, co odróżnia jej sytuację od osób, które pobrały RKO w całości przed wprowadzeniem nowego programu i nie miały do czynienia ze zbiegiem.
Czy organ administracji publicznej prawidłowo zastosował przepisy dotyczące świadczeń rodzinnych i czy działał zgodnie z zasadami KPA, w tym zasadą prawdy obiektywnej i interesu społecznego?
Odpowiedź sądu
Tak, organ prawidłowo ustalił stan faktyczny i zastosował przepisy prawa. Ustalenia faktyczne sprowadzały się do stwierdzenia zbiegu praw do świadczeń, co było niesporne. Zarzuty naruszenia KPA uznano za chybione.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że ustalenia faktyczne w sprawie były prawidłowe i niesporne, a skarżąca własnym działaniem doprowadziła do powstania zbiegu praw do świadczeń. W związku z tym zarzuty naruszenia zasady zaufania i interesu społecznego nie mogły być uwzględnione.
Rozstrzygnięcie
Przepisy (11)
Główne
u.w.r.a.z. art. 75 § ust. 8, 9
Ustawa o wspieraniu rodziców w aktywności zawodowej oraz w wychowywaniu dziecka
Art. 75 ust. 9 stanowi, że rodzinny kapitał opiekuńczy nie przysługuje, jeżeli na to samo dziecko, za dany miesiąc, zostało przyznane prawo do świadczeń "aktywny rodzic". Art. 75 ust. 8 określa zasady stosowania przepisów dotychczasowych do praw nabytych.
u.r.k.o. art. 34 § ust. 1, ust. 2 pkt 2
Ustawa o rodzinnym kapitale opiekuńczym
Art. 34 ust. 1 nakłada obowiązek zwrotu nienależnie pobranego kapitału. Ust. 2 pkt 2 definiuje nienależnie pobrany kapitał jako wypłacony mimo braku prawa do niego.
p.p.s.a. art. 151
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Przepis określający podstawę oddalenia skargi.
Pomocnicze
p.p.s.a. art. 119 § pkt 2
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do rozpoznania sprawy w trybie uproszczonym.
Ustawa Prawo o ustroju sądów administracyjnych art. 1
Określa właściwość sądów administracyjnych.
p.p.s.a. art. 134 § ust. 1
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Określa zakres kontroli sądu.
p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Określa przesłanki uwzględnienia skargi.
k.p.a. art. 7
Kodeks postępowania administracyjnego
Zasada prawdy obiektywnej i działania w interesie społecznym.
k.p.a. art. 8
Kodeks postępowania administracyjnego
Zasada zaufania obywateli do organów państwa.
Konstytucja RP art. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Zasada zaufania obywateli do organów państwa i praw nabytych.
Konstytucja RP art. 32
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Zasada równości wobec prawa.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Przepisy ustawy jasno wykluczają możliwość pobierania rodzinnego kapitału opiekuńczego i świadczenia "Aktywny rodzic" za ten sam okres. • Skarżąca była informowana o niemożności pobierania obu świadczeń jednocześnie i miała możliwość wyboru. • Uchylenie prawa do RKO nastąpiło jedynie od momentu powstania zbiegu świadczeń, co jest zgodne z prawem i nie narusza praw nabytych. • Sytuacja skarżącej jest odmienna od sytuacji osób, które pobrały pełne RKO przed wprowadzeniem nowego programu, co wyklucza zarzut dyskryminacji.
Odrzucone argumenty
Naruszenie zasady ochrony praw nabytych poprzez retroaktywne uchylenie świadczenia RKO. • Naruszenie zasady zaufania obywateli do organów państwa. • Dyskryminacja skarżącej w stosunku do innych rodziców. • Naruszenie przepisów KPA poprzez działanie niezgodne z interesem społecznym. • Naruszenie art. 34 u.r.k.o. poprzez uchylenie prawa bez proporcjonalnego rozliczenia.
Godne uwagi sformułowania
nie można jednocześnie pobierać świadczenia RKO i świadczenia AWŻ • decyzja, co do wyboru konkretnego świadczenia leży po stronie rodziców • sąd nie może opierać tej kontroli na kryterium słuszności lub sprawiedliwości społecznej • Treść powyższej regulacji nie budzi wątpliwości interpretacyjnych. • Za nienależnie pobrany kapitał uważa się kapitał wypłacony mimo braku prawa do tego kapitału • ustawodawca ma co do zasady dużą swobodę regulacyjną stanowienia unormowań dotyczących polityki gospodarczej i społecznej • na to samo dziecko, za dany miesiąc, może być wypłacone tylko jedno ze świadczeń • Nie można zatem podzielić argumentacji skarżącej w odniesieniu do zarzutów naruszenia zasady ochrony praw nabytych • zasada równości wobec prawa nakazuje traktować tak samo podmioty prawa, które znajdują się w takiej samej, a nie odmiennej sytuacji
Skład orzekający
Bogusław Jażdżyk
przewodniczący-sprawozdawca
Beata Jezielska
sędzia
Grzegorz Klimek
asesor
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących zbiegu świadczeń rodzinnych (RKO i AWŻ) oraz zasady ochrony praw nabytych w kontekście zmian legislacyjnych."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji zbiegu świadczeń wprowadzonych nową ustawą. Interpretacja przepisów KPA i Konstytucji RP w kontekście świadczeń socjalnych.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy powszechnie dostępnych świadczeń rodzinnych i pokazuje praktyczne problemy wynikające ze zmian w przepisach. Wyjaśnia, jak sąd interpretuje zasady praw nabytych i zbiegu świadczeń.
“Czy można pobierać dwa świadczenia na dziecko jednocześnie? Sąd wyjaśnia zasady RKO i "Aktywny rodzic".”
Sektor
ubezpieczenia społeczne
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka polskie orzecznictwo i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Powiązane przepisy
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.