II SA/Go 673/25Transkrypcja aktu małżeństwa tej samej płci prawo UE
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła wniosku o transkrypcję zagranicznego aktu małżeństwa zawartego przez parę tej samej płci. Kierownik Urzędu Stanu Cywilnego oraz Wojewoda odmówili transkrypcji, uznając ją za sprzeczną z podstawowymi zasadami polskiego porządku prawnego, w szczególności z art. 18 Konstytucji RP, który definiuje małżeństwo jako związek kobiety i mężczyzny. Skarżący wnieśli skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, argumentując, że odmowa transkrypcji narusza przepisy Prawa o aktach stanu cywilnego, Konstytucję RP, Europejską Konwencję Praw Człowieka oraz Traktaty UE dotyczące swobody przemieszczania się i ochrony życia prywatnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny, uwzględniając skargę, uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji. Sąd uznał, że klauzula porządku publicznego (art. 107 pkt 3 p.a.s.c.) musi być interpretowana z uwzględnieniem prawa Unii Europejskiej, które stało się częścią polskiego porządku prawnego. Sąd odwołał się do orzecznictwa Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (TSUE), w szczególności do wyroku w sprawie C-713/23, który stwierdził, że państwa członkowskie UE nie mogą odmawiać uznania i transkrypcji małżeństw osób tej samej płci zawartych legalnie w innych państwach członkowskich, jeśli stanowi to naruszenie swobody przemieszczania się i ochrony życia prywatnego i rodzinnego. Sąd zinterpretował art. 18 Konstytucji RP w sposób systemowy i funkcjonalny, uznając, że nie wyklucza on uznania innych form związków międzyludzkich, które spełniają istotne funkcje społeczne i gospodarcze. Podkreślono, że ochrona małżeństwa jako związku kobiety i mężczyzny nie może prowadzić do naruszenia zasad równości, niedyskryminacji oraz ochrony życia prywatnego i rodzinnego, wynikających z Konstytucji RP, prawa UE i Konwencji o ochronie praw człowieka. Sąd zobowiązał Kierownika Urzędu Stanu Cywilnego do dokonania transkrypcji aktu małżeństwa skarżących, wskazując, że jest to jedyny skuteczny środek prawny umożliwiający uznanie ich związku w Polsce i zapewniający minimalny poziom ochrony prawnej.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUznawanie zagranicznych aktów małżeństwa osób tej samej płci w Polsce, interpretacja art. 18 Konstytucji RP w kontekście prawa UE, stosowanie klauzuli porządku publicznego z uwzględnieniem prawa UE.
Dotyczy konkretnej sytuacji transkrypcji zagranicznego aktu małżeństwa, a nie ustanowienia instytucji małżeństwa jednopłciowego w Polsce.
Zagadnienia prawne (3)
Czy odmowa transkrypcji zagranicznego aktu małżeństwa zawartego przez parę tej samej płci, powołująca się na sprzeczność z podstawowymi zasadami polskiego porządku prawnego (art. 18 Konstytucji RP), jest zgodna z prawem UE i Konstytucją RP?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, odmowa transkrypcji jest niezgodna z prawem UE i Konstytucją RP.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że klauzula porządku publicznego (art. 107 pkt 3 p.a.s.c.) musi być interpretowana z uwzględnieniem prawa UE. Prawo UE, w tym orzecznictwo TSUE, wymaga uznania małżeństw osób tej samej płci zawartych w innych państwach członkowskich, aby zapewnić swobodę przemieszczania się i ochronę życia prywatnego. Art. 18 Konstytucji RP, interpretowany systemowo i funkcjonalnie, nie wyklucza uznania takich związków, a ochrona małżeństwa heteroseksualnego nie może prowadzić do naruszenia zasad równości i niedyskryminacji.
Jak należy interpretować art. 18 Konstytucji RP w kontekście uznawania związków osób tej samej płci zawartych za granicą?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Art. 18 Konstytucji RP, definiujący małżeństwo jako związek kobiety i mężczyzny, nie wyklucza uznania w prawie krajowym innych form związków międzyludzkich, które spełniają istotne funkcje społeczne i gospodarcze, ani nie usprawiedliwia naruszenia zasad równości i niedyskryminacji.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że art. 18 Konstytucji RP nie jest definicją legalną w ścisłym tego słowa znaczeniu i wymaga wykładni systemowej i funkcjonalnej. W świetle zasad prawa UE i Konwencji o ochronie praw człowieka, ochrona małżeństwa heteroseksualnego nie może prowadzić do dyskryminacji osób tej samej płci ani naruszać ich prawa do życia prywatnego i rodzinnego.
Czy transkrypcja zagranicznego aktu małżeństwa osób tej samej płci jest obligatoryjna, jeśli spełnione są wymogi formalne?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, w sytuacji gdy transkrypcja jest jedynym środkiem uznania związku i nie narusza podstawowych zasad porządku prawnego (interpretowanych z uwzględnieniem prawa UE), powinna zostać dokonana.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że odmowa transkrypcji narusza prawo UE i Konstytucję RP, a zatem powinna zostać uchylona. Sąd zobowiązał organ do dokonania transkrypcji, wskazując, że jest to konieczne do zapewnienia skarżącym minimalnego poziomu ochrony prawnej i efektywności realizacji ich praw przyznanych przez prawo UE i polskie prawo.
Rozstrzygnięcie
Przepisy (37)
Główne
p.p.s.a. art. 145 § 1
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do uchylenia decyzji w przypadku naruszenia prawa materialnego lub procesowego.
p.p.s.a. art. 145a § 1
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do zobowiązania organu do dokonania czynności.
p.a.s.c. art. 104 § 2
Ustawa - Prawo o aktach stanu cywilnego
Definicja transkrypcji aktu stanu cywilnego.
p.a.s.c. art. 104 § 5
Ustawa - Prawo o aktach stanu cywilnego
Argument skarżących o obligatoryjności transkrypcji.
p.a.s.c. art. 107 § 3
Ustawa - Prawo o aktach stanu cywilnego
Nakaz odmowy transkrypcji, jeżeli byłaby sprzeczna z podstawowymi zasadami porządku prawnego RP.
k.r.o. art. 1 § 1
Ustawa z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy
Podstawa odmowy transkrypcji przez organy administracji.
Konstytucja RP art. 18
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Definicja małżeństwa jako związku kobiety i mężczyzny; interpretowana przez sąd w kontekście prawa UE i praw podstawowych.
Konstytucja RP art. 32 § 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Zasada równości.
Konstytucja RP art. 32 § 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Zakaz dyskryminacji.
Konstytucja RP art. 47
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Ochrona życia prywatnego i rodzinnego.
Konstytucja RP art. 104 § 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Podstawa odmowy transkrypcji przez organy administracji.
Konstytucja RP art. 107 § 3
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Podstawa odmowy transkrypcji przez organy administracji.
p.a.s.c. art. 2
Ustawa z dnia 28 listopada 2014 r. Prawo o aktach stanu cywilnego
Podstawa odmowy transkrypcji przez organy administracji.
p.a.s.c. art. 3 § 2
Ustawa z dnia 28 listopada 2014 r. Prawo o aktach stanu cywilnego
Podstawa odmowy transkrypcji przez organy administracji.
p.a.s.c. art. 3 § 3
Ustawa z dnia 28 listopada 2014 r. Prawo o aktach stanu cywilnego
Podstawa odmowy transkrypcji przez organy administracji.
p.a.s.c. art. 104 § 4
Ustawa z dnia 28 listopada 2014 r. Prawo o aktach stanu cywilnego
Uprawnienie do złożenia wniosku o transkrypcję.
k.r.o. art. 1 § 1
Ustawa z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy
Podstawa odmowy transkrypcji przez organy administracji.
p.u.s.a. art. 1 § 1
Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych
Kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne.
p.u.s.a. art. 1 § 2
Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych
Kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne.
p.p.s.a. art. 3 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne.
p.a.s.c. art. 107 § 3
Ustawa z dnia 28 listopada 2014 r. Prawo o aktach stanu cywilnego
Klauzula porządku publicznego.
Konstytucja RP art. 90
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Procedura ratyfikacji umów międzynarodowych.
Konstytucja RP art. 30
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Godność człowieka.
Konstytucja RP art. 31 § 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Wolność.
Konstytucja RP art. 32 § 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Równość.
Konstytucja RP art. 32 § 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Niedyskryminacja.
Konstytucja RP art. 47
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Ochrona życia prywatnego i rodzinnego.
Pomocnicze
p.p.s.a. art. 200
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do zasądzenia kosztów postępowania.
p.p.s.a. art. 205 § 2
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do zasądzenia kosztów postępowania.
p.p.s.a. art. 209
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do zasądzenia kosztów postępowania.
k.p.c. art. 1135 § 2
Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego
Klauzula porządku publicznego.
k.p.c. art. 1146 § 1
Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego
Klauzula porządku publicznego.
k.p.c. art. 1152 § 2
Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego
Klauzula porządku publicznego.
p.p.m. art. 7
Ustawa z dnia 28 lipca 2005 r. Prawo prywatne międzynarodowe
Klauzula porządku publicznego.
Rozp. PRM ws. zasad techniki prawodawczej art. 151 § 1
Rozporządzenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 20 czerwca 2002 r. w sprawie zasad techniki prawodawczej
Zasady formułowania definicji legalnych.
Rozp. PRM ws. zasad techniki prawodawczej art. 151 § 2
Rozporządzenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 20 czerwca 2002 r. w sprawie zasad techniki prawodawczej
Zasady formułowania definicji legalnych.
Rozp. MS ws. opłat za czynności radców prawnych art. 14 § 1
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych
Podstawa do zasądzenia kosztów postępowania.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Odmowa transkrypcji narusza prawo UE (swoboda przemieszczania się, ochrona życia prywatnego i rodzinnego) oraz Konstytucję RP (równość, niedyskryminacja). • Klauzula porządku publicznego musi być interpretowana z uwzględnieniem prawa UE. • Art. 18 Konstytucji RP nie wyklucza uznania związków osób tej samej płci. • Transkrypcja jest jedynym skutecznym środkiem uznania małżeństwa zawartego za granicą przez parę tej samej płci w polskim rejestrze stanu cywilnego.
Odrzucone argumenty
Transkrypcja aktu małżeństwa osób tej samej płci jest sprzeczna z podstawowymi zasadami polskiego porządku prawnego (art. 18 Konstytucji RP, art. 1 k.r.o.). • Przepisy wykonawcze (rozporządzenie Ministra Cyfryzacji) nie dają możliwości dokonania wnioskowanej transkrypcji.
Godne uwagi sformułowania
przez „podstawowe zasady porządku prawnego RP" należy również rozumieć podstawowe zasady prawa UE. • przepis ten nie może być rozumiany jako norma wykluczająca uznanie w prawie krajowym innych form związków międzyludzkich, spełniających takie same istotne funkcje społeczne i gospodarcze, jak małżeństwo heteroseksualne. • Ochrona ta nie może jednak sięgać tak daleko, aby uzasadniała i usprawiedliwiała naruszenie zasad prawa wynikających z art. 32 ust. 1 i ust. 2 i art. 47 Konstytucji RP oraz [...] prawa UE [...] w odniesieniu do osób tej samej płci pozostających w związku uznawanym za małżeństwo w innym państwie członkowskim UE. • klauzula porządku publicznego jest środkiem ochrony interesów ogólnych, gdyż chroni ona przed ingerencją obcych rozwiązań prawnych, które są nie do pogodzenia z elementarnym poczuciem prawnym w RP. • współobowiązywanie na terytorium RP dwóch porządków prawnych – prawa krajowego oraz prawa unijnego. • traktaty unijne korzystają bowiem ze swoistego domniemania konstytucyjności jako umowy ratyfikowane w trybie art. 90 Konstytucji RP. • nie tyle zatem sam wyrok co wykładnia przepisów prawa unijnego dokonywana przez TSUE w trybie prejudycjalnym w tym orzeczeniu jest wiążąca dla innych, niż pytający sądów krajowych, które muszą ją respektować także w innych postępowaniach i sprawach opartych na wykładanych przepisach. • przeniesienie do rejestru stanu cywilnego w drodze transkrypcji, na podstawie art. 104 ust. 1 p.a.s.c. […]
Skład orzekający
Adam Jutrzenka-Trzebiatowski
sędzia
Jacek Jaśkiewicz
przewodniczący sprawozdawca
Michał Ruszyński
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Uznawanie zagranicznych aktów małżeństwa osób tej samej płci w Polsce, interpretacja art. 18 Konstytucji RP w kontekście prawa UE, stosowanie klauzuli porządku publicznego z uwzględnieniem prawa UE."
Ograniczenia: Dotyczy konkretnej sytuacji transkrypcji zagranicznego aktu małżeństwa, a nie ustanowienia instytucji małżeństwa jednopłciowego w Polsce.
Wartość merytoryczna
Ocena: 9/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia prawnego związanego z prawami osób LGBTQ+, prawem UE i polską Konstytucją, co czyni ją interesującą dla prawników i szerokiej publiczności.
“Sąd Administracyjny nakazał transkrypcję aktu małżeństwa pary tej samej płci. Kluczowa rola prawa UE w polskim porządku prawnym.”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka polskie orzecznictwo i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Powiązane przepisy
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.