II SA/GO 581/25
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. rozpoznał skargę na uchwałę Rady Gminy w sprawie Statutu Sołectwa. Skarżący podniósł zarzuty naruszenia przepisów Konstytucji RP oraz ustawy o samorządzie gminnym (u.s.g.), wskazując na nieprawidłowości w zapisach dotyczących zadań sołectwa, kompetencji sołtysa i rady sołeckiej, a także sposobu ustalania spisu wyborców. Sąd, analizując przepisy u.s.g., w szczególności art. 35 i 36, stwierdził nieważność uchwały w części dotyczącej § 4 ust. 1, § 18 ust. 1, § 18 ust. 1 pkt 2, § 22 ust. 1, § 22 ust. 2 zdanie drugie, § 24 ust. 3 i § 24 ust. 4. Uznano, że użycie zwrotu "w szczególności" w określeniu zadań i kompetencji organów sołectwa jest niedopuszczalne, gdyż statut powinien precyzyjnie określać te kwestie. Sąd zakwestionował również przyznanie sołtysowi funkcji przewodniczącego rady sołeckiej oraz nieprawidłowe odwołanie się do "stałego spisu wyborców" zamiast spisu wyborców zgodnie z Kodeksem wyborczym. W pozostałym zakresie skargę oddalono, podzielając stanowisko sądu o dopuszczalności określenia w statucie, że wybory organów sołectwa odbywają się w drodze uchwały zebrania wiejskiego.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów ustawy o samorządzie gminnym dotyczących statutu jednostki pomocniczej, kompetencji organów sołectwa, zasad wyborów oraz stosowania zwrotu "w szczególności" w aktach prawa miejscowego.
Dotyczy specyficznych zapisów statutu sołectwa i ich zgodności z ustawą o samorządzie gminnym.
Zagadnienia prawne (4)
Czy użycie zwrotu "w szczególności" w statucie jednostki pomocniczej gminy przy określaniu zadań sołectwa i kompetencji organów sołectwa jest zgodne z ustawą o samorządzie gminnym?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, użycie zwrotu "w szczególności" przy określaniu zadań sołectwa i kompetencji organów sołectwa jest niedopuszczalne, gdyż statut powinien precyzyjnie i wyczerpująco regulować te kwestie.
Uzasadnienie
Ustawa o samorządzie gminnym wymaga, aby statut jednostki pomocniczej określał organizację i zadania organów w sposób wyczerpujący, a nie jako katalog otwarty, co zapobiega przekazywaniu zadań w trybie pozastatutowym.
Czy statut sołectwa może przyznawać sołtysowi funkcję przewodniczącego rady sołeckiej?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, statut nie może przyznawać sołtysowi funkcji przewodniczącego rady sołeckiej, gdyż jest to sprzeczne z zasadą ścisłej interpretacji norm kompetencyjnych i odrębnym statusem tych organów.
Uzasadnienie
Ustawa o samorządzie gminnym nie przewiduje łączenia funkcji sołtysa z przewodniczeniem radzie sołeckiej, a normy kompetencyjne należy interpretować ściśle, bez domniemywania lub rozszerzania uprawnień.
Czy do ustalenia osób uprawnionych do głosowania na zebraniu wiejskim można stosować spis wyborców sporządzony zgodnie z Kodeksem wyborczym?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, dopuszczalne jest stosowanie spisu wyborców sporządzonego zgodnie z Kodeksem wyborczym do ustalenia osób uprawnionych do głosowania na zebraniu wiejskim, choć błędne jest określanie go jako "stałego spisu".
Uzasadnienie
Zastosowanie spisu wyborców ułatwia identyfikację uprawnionych i ustalenie ważności uchwał zebrania wiejskiego, a prawo do głosowania na zebraniu powinno być przyznawane według tych samych reguł co prawo do głosowania w wyborach do organów gminy.
Czy zebranie wiejskie może być organem właściwym do wyboru sołtysa i członków rady sołeckiej?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, dopuszczalne jest uregulowanie w statucie jednostki pomocniczej, że wybór sołtysa i członków rady sołeckiej następuje w drodze uchwały zebrania wiejskiego, pod warunkiem przestrzegania zasad określonych w ustawie.
Uzasadnienie
Rada gminy posiada samodzielność w określaniu ustroju jednostki pomocniczej, a przepisy regulujące tryb wyborów organów sołectwa pozostawione są w znacznej mierze tej samodzielności, o ile nie są sprzeczne z przepisami ustawowymi.
Przepisy (10)
Główne
u.s.g. art. 35 § ust. 1 i 3
Ustawa o samorządzie gminnym
Statut jednostki pomocniczej musi określać w szczególności nazwę i obszar, zasady i tryb wyborów organów, organizację i zadania organów, zakres zadań przekazywanych przez gminę oraz formy kontroli.
u.s.g. art. 36 § ust. 1 i 2
Ustawa o samorządzie gminnym
Organem uchwałodawczym w sołectwie jest zebranie wiejskie, a wykonawczym sołtys. Działalność sołtysa wspomaga rada sołecka. Sołtys i członkowie rady wybierani są w głosowaniu tajnym, bezpośrednim, spośród nieograniczonej liczby kandydatów, przez stałych mieszkańców sołectwa uprawnionych do głosowania.
Pomocnicze
Konstytucja RP art. 7
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Zasada praworządności.
Konstytucja RP art. 94
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Akty prawa miejscowego.
P.u.s.a. art. 1 § ust. 1 i 2
Ustawa Prawo o ustroju sądów administracyjnych
Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem.
p.p.s.a. art. 3 § § 1 i § 2 pkt 5 i 6
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Zakres kontroli sądów administracyjnych obejmuje skargi na akty prawa miejscowego.
p.p.s.a. art. 147 § § 1
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd uwzględniając skargę na uchwałę stwierdza jej nieważność w całości lub w części albo stwierdza naruszenie prawa.
p.p.s.a. art. 134 § § 1
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
p.p.s.a. art. 151
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Oddalenie skargi.
Ustawa Kodeks wyborczy
Przepisy dotyczące spisu wyborców.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Użycie zwrotu "w szczególności" w § 4 ust. 1 i § 18 ust. 1 statutu, określającego zadania sołectwa i kompetencje sołtysa, narusza wymóg wyczerpującego uregulowania tych kwestii w statucie. • Przyznanie sołtysowi funkcji przewodniczącego rady sołeckiej w § 18 ust. 1 pkt 2 i § 22 ust. 2 zdanie drugie jest sprzeczne z ustawą o samorządzie gminnym, która nie przewiduje takiego połączenia funkcji. • Określenie w § 24 ust. 3 i 4 statutu, że wybory odbywają się na podstawie "stałego spisu wyborców" jest nieprawidłowe, gdyż należy stosować spis wyborców zgodnie z Kodeksem wyborczym.
Odrzucone argumenty
Przyznanie organowi uchwałodawczemu sołectwa (zebraniu wiejskiemu) uprawnień elekcyjnych w § 7 pkt 1, § 10 ust. 1, § 17 ust. 2, § 23 ust. 1, § 23 ust. 2, § 24 ust. 1, § 25 ust. 1, § 28 ust. 1, § 28 ust. 2, § 29 ust. 1, § 29 ust. 2, § 29 ust. 3 statutu. • Użycie zwrotu "w szczególności" w § 22 ust. 1 statutu, określającego zadania Rady Sołeckiej.
Godne uwagi sformułowania
Zasada legalizmu • Normy kompetencyjne powinny być interpretowane w sposób ścisły, literalny. • Nie jest dopuszczalna wykładnia rozszerzająca przepisów kompetencyjnych oraz wyprowadzanie kompetencji w drodze analogii.
Skład orzekający
Adam Jutrzenka-Trzebiatowski
przewodniczący sprawozdawca
Jarosław Piątek
sędzia
Kamila Karwatowicz
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów ustawy o samorządzie gminnym dotyczących statutu jednostki pomocniczej, kompetencji organów sołectwa, zasad wyborów oraz stosowania zwrotu \"w szczególności\" w aktach prawa miejscowego."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznych zapisów statutu sołectwa i ich zgodności z ustawą o samorządzie gminnym.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy ważnych kwestii proceduralnych i ustrojowych w samorządzie terytorialnym, które mają bezpośredni wpływ na funkcjonowanie jednostek pomocniczych i prawa mieszkańców.
“WSA częściowo unieważnił statut sołectwa. Kluczowe zapisy okazały się niezgodne z prawem.”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.