II SA/Gl 1136/22
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła skargi K. J. na postanowienie Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego, które utrzymało w mocy postanowienie Prezydenta Miasta S. o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie wpisania skarżącego jako samoistnego posiadacza działki nr [...]. Skarżący wniósł o wpisanie go jako jedynego samoistnego posiadacza terenu, argumentując, że działka nie posiada księgi wieczystej i że art. 24 ust. 2a Prawa geodezyjnego i kartograficznego (p.g.i.k.) pozwala na aktualizację ewidencji na wniosek samoistnych posiadaczy. Organy administracji odmówiły wszczęcia postępowania, powołując się na art. 61a § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego (k.p.a.) oraz art. 20 ust. 2 pkt 1 lit. b p.g.i.k. Podkreślono, że wpis samoistnego posiadacza jest możliwy tylko w sytuacji, gdy właściciele nieruchomości nie mogą być ustalić na podstawie dokumentów, a ewidencja gruntów ma charakter deklaratoryjny i nie służy do rozstrzygania sporów o własność. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę, uznając, że dopóki w ewidencji gruntów widnieją wpisy dotyczące właścicieli, organ ewidencyjny nie może wszcząć postępowania w celu wpisania samoistnego posiadacza. Sąd wskazał, że ustalenie stanu prawnego nieruchomości i ewentualne wykreślenie wpisów właścicieli należy do właściwości sądów powszechnych, a zarzuty naruszenia przepisów k.p.a. dotyczących postępowania wyjaśniającego nie miały zastosowania, gdyż postępowanie nie zostało wszczęte. Sąd odrzucił również argumentację skarżącego opartą na wyroku NSA z dnia 13 lutego 2018 r., sygn. akt I OSK 765/16, wskazując, że dotyczył on innej kwestii legitymacji do wniosku o aktualizację, a nie wniosku o wpis samoistnego posiadacza przy istniejących wpisach właścicieli.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: ŚredniaInterpretacja przepisów dotyczących wpisu samoistnego posiadacza do ewidencji gruntów, gdy właściciele są już ujawnieni, oraz zakresu kontroli sądów administracyjnych w sprawach odmowy wszczęcia postępowania.
Dotyczy specyficznej sytuacji, gdy w ewidencji gruntów widnieją wpisy właścicieli, a skarżący domaga się wpisu jako samoistny posiadacz. Nie rozstrzyga bezpośrednio o prawie własności czy posiadaniu, a jedynie o dopuszczalności wszczęcia postępowania administracyjnego w tym zakresie.
Zagadnienia prawne (2)
Czy organ ewidencyjny może wszcząć postępowanie w celu wpisania samoistnego posiadacza do ewidencji gruntów, jeśli w ewidencji widnieją już wpisy dotyczące właścicieli nieruchomości?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, organ ewidencyjny nie może wszcząć takiego postępowania, ponieważ wpis samoistnego posiadacza jest dopuszczalny tylko w sytuacji, gdy ze względu na brak księgi wieczystej lub innych dokumentów nie można ustalić właścicieli nieruchomości. Jeśli właściciele są ujawnieni w ewidencji, a wpisy te nie wynikają z oczywistego błędu, organ ewidencyjny nie może ich weryfikować ani ustalać samoistnego posiadacza.
Uzasadnienie
Ewidencja gruntów ma charakter deklaratoryjny i odzwierciedla stan prawny wynikający z dokumentów. Dopóki w ewidencji widnieją właściciele, nie można wszcząć postępowania o wpisanie samoistnego posiadacza. Kwestie sporne dotyczące własności należą do właściwości sądów powszechnych.
Czy przepisy dotyczące postępowania wyjaśniającego (art. 7, 75, 77, 78 k.p.a.) mają zastosowanie na etapie wstępnego badania wniosku o wszczęcie postępowania?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, przepisy te regulują postępowanie wyjaśniające prowadzone po wszczęciu postępowania i nie mają zastosowania na etapie wstępnego badania formalnoprawnych warunków wszczęcia postępowania.
Uzasadnienie
Badanie warunków wszczęcia postępowania ma charakter formalnoprawny i ogranicza się do weryfikacji, czy istnieją przeszkody uniemożliwiające jego rozpoczęcie. Czynności dowodowe i wyjaśniające są prowadzone dopiero po formalnym wszczęciu postępowania.
Przepisy (10)
Główne
p.g.i.k. art. 20 § ust. 2 pkt 1 lit. b
Ustawa z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne
p.g.i.k. art. 24 § ust. 2a
Ustawa z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne
k.p.a. art. 61a § § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
P.p.s.a. art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Pomocnicze
P.p.s.a. art. 145 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.u.s.a. art. 1 § § 1
Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych
k.p.a. art. 7
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 75 § § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 77 § § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 78 § § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Argumenty
Skuteczne argumenty
Ewidencja gruntów zawiera wpis właścicieli, co uniemożliwia wszczęcie postępowania o wpis samoistnego posiadacza. • Ustalenie stanu prawnego nieruchomości i ewentualne wykreślenie wpisów właścicieli należy do właściwości sądów powszechnych. • Przepisy dotyczące postępowania wyjaśniającego nie mają zastosowania na etapie wstępnego badania wniosku o wszczęcie postępowania.
Odrzucone argumenty
Art. 24 ust. 2a p.g.i.k. daje samoistnemu posiadaczowi legitymację do wnioskowania o aktualizację informacji w ewidencji, nawet jeśli nie jest wpisany. • Organy naruszyły przepisy k.p.a. dotyczące postępowania wyjaśniającego (art. 7, 75, 77, 78 k.p.a.).
Godne uwagi sformułowania
wpisanie skarżącego jako samoistnego posiadacza działki nr [...], obr. [...] • wpisanie samoistnego posiadania jest możliwe wyłącznie w sytuacji, w której ze względu na brak księgi wieczystej, zbioru dokumentów lub innych dokumentów nie można ustalić właścicieli nieruchomości • warunek braku możliwości ustalenia właściciela - z uwagi na rejestrowy charakter organu ewidencyjnego - jest wyłącznie formalny, a nie materialny • podejmowanie jakichkolwiek czynności zmierzających do weryfikacji, czy też ustalenia podmiotu, któremu przysługuje prawo własności, pozostaje poza kompetencjami organu prowadzącego ewidencję gruntów i budynków i należy do właściwości sądów powszechnych • Ewidencja gruntów i budynków jest bowiem "publicznym rejestrem obejmującym dane o gruntach, wynikające z odpowiedniej dokumentacji urzędowej." • żądaniem wprowadzenia zmian w ewidencji gruntów nie można dochodzić ani udowadniać swoich praw właścicielskich. Deklaratoryjny charakter wpisów oznacza, że ewidencja nie kształtuje nowego stanu prawnego, a jedynie potwierdza stan prawny wynikający z dokumentów.
Skład orzekający
Edyta Kędzierska
sprawozdawca
Krzysztof Nowak
członek
Wojciech Gapiński
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących wpisu samoistnego posiadacza do ewidencji gruntów, gdy właściciele są już ujawnieni, oraz zakresu kontroli sądów administracyjnych w sprawach odmowy wszczęcia postępowania."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji, gdy w ewidencji gruntów widnieją wpisy właścicieli, a skarżący domaga się wpisu jako samoistny posiadacz. Nie rozstrzyga bezpośrednio o prawie własności czy posiadaniu, a jedynie o dopuszczalności wszczęcia postępowania administracyjnego w tym zakresie.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Sprawa dotyczy ważnej kwestii praktycznej dla właścicieli nieruchomości i posiadaczy, a mianowicie możliwości wpisania się do ewidencji gruntów. Choć nie zawiera nietypowych faktów, interpretacja przepisów jest istotna dla prawników zajmujących się prawem nieruchomości i administracyjnym.
“Czy możesz wpisać się do ewidencji gruntów jako posiadacz, jeśli widnieją tam już właściciele? WSA wyjaśnia.”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.