II SA/Łd 795/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Piotrkowie Trybunalskim, utrzymującej w mocy decyzję Prezydenta Miasta Piotrkowa Trybunalskiego o uznaniu świadczenia pielęgnacyjnego za nienależnie pobrane w kwocie 2 048,30 zł za okres od 6 do 30 kwietnia 2023 r. i zobowiązaniu do jego zwrotu wraz z odsetkami. Świadczenie to było przyznane skarżącej A.C. z tytułu opieki nad matką, która zmarła w dniu [...] kwietnia 2023 r. Organy administracji uznały, że skoro prawo do świadczenia ustało z dniem śmierci matki, to część świadczenia wypłacona za okres od 6 do 30 kwietnia 2023 r. jest nienależnie pobrana, zgodnie z art. 30 ust. 2 pkt 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Skarżąca podnosiła, że świadczenie za kwiecień zostało jej wypłacone w godzinach popołudniowych, a matka zmarła wieczorem tego samego dnia, a także wskazywała na swoją trudną sytuację materialną i poświęcenie lat na opiekę nad matką. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji, umarzając jednocześnie postępowanie administracyjne. Sąd uznał, że kluczowe znaczenie ma fakt, iż świadczenie za kwiecień 2023 r. zostało wypłacone skarżącej przed śmiercią matki. Zgodnie z interpretacją art. 30 ust. 2 pkt 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, świadczenie jest nienależnie pobrane, gdy zostało wypłacone mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie prawa, które istniały już w momencie wypłaty. W tej sprawie okoliczność ta (śmierć matki) nastąpiła po wypłacie świadczenia. Ponadto, sąd podkreślił, że nie można przypisać skarżącej złej woli, gdyż w momencie wypłaty świadczenia nie mogła przewidzieć śmierci matki i utraty prawa do świadczenia.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja pojęcia 'świadczenie nienależnie pobrane' w kontekście śmierci osoby uprawniającej do świadczenia pielęgnacyjnego, gdy wypłata nastąpiła przed śmiercią.
Dotyczy specyficznej sytuacji, gdy wypłata świadczenia nastąpiła przed wystąpieniem okoliczności powodujących jego ustanie.
Zagadnienia prawne (2)
Czy świadczenie pielęgnacyjne wypłacone w miesiącu, w którym nastąpiła śmierć osoby, nad którą sprawowano opiekę, może zostać uznane za nienależnie pobrane w części przypadającej po dacie śmierci?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, świadczenie pielęgnacyjne wypłacone przed śmiercią osoby, nad którą sprawowano opiekę, nie może być uznane za nienależnie pobrane, nawet jeśli prawo do świadczenia ustało w tym samym miesiącu.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że kluczowe jest, czy okoliczność powodująca ustanie prawa do świadczenia istniała w momencie jego wypłaty. Skoro świadczenie zostało wypłacone przed śmiercią matki, a śmierć nastąpiła po wypłacie, nie można mówić o świadczeniu nienależnie pobranym w rozumieniu art. 30 ust. 2 pkt 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Dodatkowo, skarżącej nie można przypisać złej woli, gdyż nie mogła przewidzieć śmierci matki.
Czy dla uznania świadczenia za nienależnie pobrane wystarczy samo zaistnienie okoliczności powodujących ustanie prawa do świadczenia, czy konieczne jest również przypisanie świadczeniobiorcy winy lub świadomości nienależnego pobrania?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Dla uznania świadczenia za nienależnie pobrane konieczne jest kumulatywne spełnienie trzech przesłanek: zaistnienie okoliczności powodujących ustanie prawa, wypłacenie świadczenia mimo tych okoliczności oraz pouczenie świadczeniobiorcy o braku prawa do pobierania świadczenia. Kluczowe jest również przypisanie świadczeniobiorcy stanu świadomości (woli) lub określonych działań (zaniechań), czyli wiedzy o nienależnym pobraniu.
Uzasadnienie
Sąd podkreślił, że art. 30 ust. 2 pkt 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych wymaga nie tylko obiektywnego zaistnienia okoliczności powodujących ustanie prawa, ale także subiektywnego elementu winy lub świadomości świadczeniobiorcy o nienależnym pobraniu. Samo odpadnięcie podstawy prawnej nie jest wystarczające.
Przepisy (14)
Główne
p.p.s.a. art. 145 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Uchylenie zaskarżonej decyzji w przypadku stwierdzenia naruszenia przepisów prawa materialnego lub procesowego, które miało wpływ na wynik sprawy.
p.p.s.a. art. 145 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Uchylenie zaskarżonej decyzji w przypadku stwierdzenia naruszenia przepisów prawa materialnego lub procesowego, które miało wpływ na wynik sprawy.
p.p.s.a. art. 145 § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Umorzenie postępowania administracyjnego w przypadku uchylenia decyzji.
u.ś.r. art. 30 § 1
Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych
Obowiązek zwrotu nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych.
u.ś.r. art. 30 § 2
Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych
Definicja świadczenia nienależnie pobranego, w tym wymóg zaistnienia okoliczności powodujących ustanie prawa i pouczenia świadczeniobiorcy.
p.u.s.a. art. 1 § 1
Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych
p.u.s.a. art. 1 § 2
Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych
Pomocnicze
u.ś.r. art. 17 § 1
Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych
Warunki przyznawania świadczenia pielęgnacyjnego.
u.ś.r. art. 17 § 4
Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych
Sposób ustalania kwoty świadczenia pielęgnacyjnego za niepełny miesiąc.
k.p.a. art. 138 § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Utrzymanie w mocy decyzji organu pierwszej instancji.
k.p.a. art. 104
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 107
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 129
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.r.o.
Ustawa z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy
Argumenty
Skuteczne argumenty
Świadczenie pielęgnacyjne zostało wypłacone przed śmiercią matki, która była podstawą jego przyznania. • Okoliczność powodująca ustanie prawa do świadczenia nastąpiła po jego wypłacie. • Nie można przypisać skarżącej złej woli ani świadomości nienależnego pobrania świadczenia.
Odrzucone argumenty
Świadczenie pielęgnacyjne wypłacone za okres od 6 do 30 kwietnia 2023 r. stanowi świadczenie nienależnie pobrane, ponieważ prawo do niego ustało z dniem śmierci matki. • Skarżąca była pouczona o obowiązku powiadomienia organu o zmianach mających wpływ na prawo do świadczeń.
Godne uwagi sformułowania
świadczenie wypłacone mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie (...) prawa do świadczeń rodzinnych • świadczenie nienależnie pobrane to świadczenie pobrane przez osobę, której można przypisać określone cechy dotyczące stanu świadomości (woli) lub określone działania (zaniechania) • obowiązek zwrotu pobranego świadczenia obciąża więc tylko tego, kto przyjął świadczenie wiedząc, że mu się ono nie należy.
Skład orzekający
Piotr Mikołajczyk
przewodniczący
Sławomir Wojciechowski
sprawozdawca
Marcin Olejniczak
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja pojęcia 'świadczenie nienależnie pobrane' w kontekście śmierci osoby uprawniającej do świadczenia pielęgnacyjnego, gdy wypłata nastąpiła przed śmiercią."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji, gdy wypłata świadczenia nastąpiła przed wystąpieniem okoliczności powodujących jego ustanie.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa porusza ważny aspekt świadczeń socjalnych i pokazuje, jak kluczowa jest precyzyjna interpretacja przepisów w sytuacjach życiowych, takich jak śmierć bliskiej osoby. Pokazuje ludzki wymiar prawa.
“Czy świadczenie pielęgnacyjne wypłacone przed śmiercią matki można uznać za nienależnie pobrane? Sąd rozwiewa wątpliwości.”
Dane finansowe
WPS: 2048,3 PLN
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.