Orzeczenie · 2026-09-09

II SA/Łd 496/26Umorzenie postępowania ZUS świadczenie wychowawcze autokontrola

Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Miejsce
Łódź
Data
2026-09-09
NSAUbezpieczenia społeczneŚredniawsa
świadczenie wychowawczeZUSautokontrolaumorzenie postępowaniazwrot świadczeńprawo administracyjnepostępowanie sądowoadministracyjne

Sprawa dotyczyła skargi M. K. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Warszawie, która uznała świadczenie wychowawcze za nienależnie pobrane i nakazała jego zwrot. Skarżąca wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi. Jednakże, w trakcie postępowania, organ administracji, korzystając z uprawnień do autokontroli przewidzianych w art. 54 § 3 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (p.p.s.a.), wydał nową decyzję z dnia 1 czerwca 2026 r. W tej decyzji Prezes ZUS uwzględnił skargę w całości, uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji, a także stwierdził, że skarżąca nie jest zobowiązana do zwrotu pobranego świadczenia wychowawczego za wskazany okres. Sąd, uznając postępowanie za bezprzedmiotowe na mocy art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. w związku z art. 54 § 3 p.p.s.a., postanowił umorzyć postępowanie sądowoadministracyjne. Sąd podkreślił, że w przypadku uwzględnienia skargi przez organ w trybie autokontroli, przedmiot zaskarżenia przestaje istnieć, co czyni postępowanie sądowe bezprzedmiotowym. Sąd nie bada merytorycznie aktu wydanego w trybie autokontroli, gdyż na taki akt przysługuje odrębna skarga do sądu administracyjnego. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie przepisów p.p.s.a. dotyczących zwrotu kosztów w przypadku umorzenia postępowania z przyczyn określonych w art. 54 § 3 p.p.s.a., zasądzając od organu na rzecz skarżącej kwotę 480 złotych.

Asystent · analiza prawna

Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.

Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.

Wypróbuj Asystenta

Wartość praktyczna

Siła precedensu: Średnia
Do czego można powołać

Proceduralne aspekty umorzenia postępowania sądowoadministracyjnego w przypadku autokontroli organu administracji oraz zasady zwrotu kosztów w takich sytuacjach.

Ograniczenia stosowania

Dotyczy specyficznej sytuacji, gdy organ administracji sam uchyla swoją decyzję w trybie autokontroli. Nie dotyczy merytorycznego rozstrzygania sporów.

Zagadnienia prawne (2)

Czy sąd administracyjny powinien badać merytorycznie decyzję organu wydaną w trybie autokontroli, która uwzględnia skargę w całości?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Nie, sąd nie bada merytorycznie aktu wydanego w trybie autokontroli, ponieważ na taki akt przysługuje odrębna skarga do sądu administracyjnego, a badanie go przez sąd, który umorzył postępowanie, naruszałoby zasadę skargowości.

Uzasadnienie

Organ administracji, uwzględniając skargę w trybie autokontroli (art. 54 § 3 p.p.s.a.), wydaje nowy akt, który zastępuje zaskarżoną decyzję. Skutkuje to bezprzedmiotowością postępowania sądowoadministracyjnego. Na nowy akt organu przysługuje odrębna skarga, co oznacza, że sąd nie powinien kontrolować jego zasadności w ramach pierwotnego postępowania.

Kiedy postępowanie sądowoadministracyjne staje się bezprzedmiotowe w rozumieniu art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a.?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Postępowanie staje się bezprzedmiotowe, gdy w jego toku, przed wydaniem wyroku, przestaje istnieć przedmiot zaskarżenia, np. gdy zaskarżona decyzja zostanie uchylona w wyniku skorzystania przez organ z uprawnień autokontrolnych.

Uzasadnienie

Bezprzedmiotowość postępowania zachodzi, gdy zaskarżony akt traci byt prawny w wyniku działań organu, np. uchylenia decyzji w trybie autokontroli. W takiej sytuacji sąd umarza postępowanie, ponieważ nie ma już czego kontrolować.

Rozstrzygnięcie

Decyzja
Umorzono postępowanie
Umorzono postępowanie sądowoadministracyjne z uwagi na bezprzedmiotowość, spowodowaną uwzględnieniem skargi przez organ w trybie autokontroli.

Przepisy (6)

Główne

p.p.s.a. art. 54 § § 3

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania zaskarżono, może w zakresie swojej właściwości uwzględnić skargę w całości w terminie trzydziestu dni od dnia jej otrzymania. W przypadku skargi na decyzję, uwzględniając skargę w całości, organ uchyla zaskarżoną decyzję i wydaje nową decyzję. Uwzględniając skargę, organ stwierdza jednocześnie, czy działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce bez podstawy prawnej albo z rażącym naruszeniem prawa.

p.p.s.a. art. 161 § § 1

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd wydaje postanowienie o umorzeniu postępowania gdy postępowanie z innych przyczyn stało się bezprzedmiotowe.

Pomocnicze

p.p.s.a. art. 200

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 205 § § 2

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności adwokackie art. 14 § ust. 1 pkt 1 lit. c

p.p.s.a. art. 201 § § 1

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Zwrot kosztów przysługuje skarżącemu od organu także w razie umorzenia postępowania z przyczyny określonej w art. 54 § 3 p.p.s.a.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Organ administracji uwzględnił skargę w całości w trybie autokontroli, uchylając zaskarżoną decyzję i zwalniając skarżącą z obowiązku zwrotu świadczenia.

Godne uwagi sformułowania

organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania zaskarżono, może w zakresie swojej właściwości uwzględnić skargę w całości • postępowanie z innych przyczyn stało się bezprzedmiotowe • brak jest już przedmiotu zaskarżenia a tym samym przedmiotu kontroli sądowej • naruszyłby tym samym zasadę skargowości

Skład orzekający

Michał Zbrojewski

przewodniczący sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Proceduralne aspekty umorzenia postępowania sądowoadministracyjnego w przypadku autokontroli organu administracji oraz zasady zwrotu kosztów w takich sytuacjach."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji, gdy organ administracji sam uchyla swoją decyzję w trybie autokontroli. Nie dotyczy merytorycznego rozstrzygania sporów.

Wartość merytoryczna

Ocena: 4/10

Sprawa jest interesująca z perspektywy proceduralnej dla prawników zajmujących się prawem administracyjnym, pokazując mechanizm autokontroli organu i jego konsekwencje dla postępowania sądowego.

“Organ sam uchylił decyzję? Jak to wpływa na sprawę w sądzie administracyjnym.”

Sektor

ubezpieczenia społeczne

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej.

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka polskie orzecznictwo i aktualne akty prawne.

  • Analiza orzecznictwa i przepisów
  • Drafting pism i dokumentów
  • Odpowiedzi na pytania prawne
  • Pogłębiona analiza z doktryny
Wypróbuj Asystenta AI za darmo

Powiązane przepisy

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.

Przeczytaj pełny tekst