II PZP 3/96Przedawnienie roszczeń z tytułu choroby zawodowej
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuUchwała Składu Siedmiu Sędziów Sądu Najwyższego z dnia 29 listopada 1996 r. w sprawie II PZP 3/96 dotyczyła zagadnienia prawnego związanego z przedawnieniem roszczeń uzupełniających z tytułu choroby zawodowej. Powódka dochodziła odszkodowania za skutki choroby zawodowej, która powstała w wyniku zatrudnienia w latach 1950-1982, a które ustało we wrześniu 1982 r. Kluczowe było ustalenie, czy 10-letni termin przedawnienia z art. 442 § 1 zd. 2 KC rozpoczął bieg z daty ustania zatrudnienia, czy dopiero od 1 stycznia 1990 r. Sąd Najwyższy, analizując stan prawny i orzecznictwo, stwierdził, że termin ten biegnie od daty ustania zatrudnienia narażającego na chorobę zawodową, uznając to zatrudnienie za "zdarzenie wyrządzające szkodę". Podkreślono, że przepisy ustaw wypadkowych z lat 1968 i 1975 wyłączały możliwość dochodzenia roszczeń uzupełniających na drodze cywilnej w okresie od 1 stycznia 1968 r. do 31 grudnia 1989 r. Dopiero nowelizacja z 1990 r. otworzyła tę drogę. Sąd uznał jednak, że restrykcyjność przepisu o 10-letnim terminie przedawnienia, liczonym od daty zdarzenia, może prowadzić do naruszenia zasad współżycia społecznego, dlatego w sentencji uchwały zaznaczono, że skorzystanie z zarzutu przedawnienia może być uznane za sprzeczne z art. 5 KC.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUstalenie początku biegu 10-letniego terminu przedawnienia roszczeń z tytułu chorób zawodowych, możliwość stosowania art. 5 KC w kontekście przedawnienia.
Dotyczy specyficznego okresu zatrudnienia (przed 1990 r.) i roszczeń uzupełniających. Interpretacja art. 5 KC jest zawsze indywidualna.
Zagadnienia prawne (2)
Czy dla dochodzenia roszczeń uzupełniających z tytułu choroby zawodowej, spowodowanej zatrudnieniem, które ustało między 1 stycznia 1976 r. a 1 stycznia 1990 r., dziesięcioletni termin przedawnienia z art. 442 § 1 zd. 2 KC rozpoczął bieg w dacie ustania zatrudnienia, czy dopiero od 1 stycznia 1990 r.?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Dziesięcioletni termin przedawnienia z art. 442 § 1 zd. 2 Kodeksu cywilnego dla dochodzenia zadośćuczynienia z tytułu choroby zawodowej spowodowanej zatrudnieniem, które ustało przed dniem 1 stycznia 1990 r., biegnie od daty ustania tego zatrudnienia.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że "zdarzeniem wyrządzającym szkodę" w przypadku choroby zawodowej jest ustanie zatrudnienia w warunkach narażających na jej powstanie. Termin 10-letniego przedawnienia liczy się od tej daty, niezależnie od późniejszego stwierdzenia choroby. Podkreślono, że przepisy ustaw wypadkowych wyłączały roszczenia uzupełniające w tym okresie, a nowelizacja z 1990 r. otworzyła drogę do ich dochodzenia.
Czy uwzględnienie zarzutu przedawnienia roszczeń z tytułu choroby zawodowej, gdy termin biegnie od daty ustania zatrudnienia, może być uznane za sprzeczne z zasadami współżycia społecznego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Skorzystanie z zarzutu przedawnienia w takich okolicznościach może być uznane za sprzeczne z zasadami współżycia społecznego (art. 5 KC).
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy, mimo restrykcyjnego brzmienia art. 442 § 1 zd. 2 KC, zwrócił uwagę na specyfikę chorób zawodowych, które ujawniają się po latach. Wskazał, że ścisłe stosowanie przepisu o przedawnieniu może prowadzić do naruszenia zasad współżycia społecznego, co uzasadnia możliwość jego stosowania w oparciu o art. 5 KC.
Rozstrzygnięcie
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| Marianna C. | osoba_fizyczna | powódka |
| PKP [...] Okręgowe Koleje Państwowe w G. | instytucja | pozwany |
| Prokuratura Krajowa | organ_państwowy | prokurator |
Przepisy (5)
Główne
KC art. 442 § § 1 zd. 2
Kodeks cywilny
Dziesięcioletni termin przedawnienia roszczeń o naprawienie szkody wyrządzonej czynem niedozwolonym biegnie od dnia, w którym nastąpiło zdarzenie wyrządzające szkodę. W przypadku choroby zawodowej, zdarzeniem tym jest ustanie zatrudnienia w warunkach narażających na jej powstanie.
Pomocnicze
KC art. 5
Kodeks cywilny
Skorzystanie z zarzutu przedawnienia może być uznane za sprzeczne z zasadami współżycia społecznego, co stanowi wyjątek od zasady przedawnienia.
KPC art. 391
Kodeks postępowania cywilnego
Reguluje przedstawienie zagadnienia prawnego składowi siedmiu sędziów.
ustawa wypadkowa art. 40
Ustawa o świadczeniach z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych
Przepis wyłączający możliwość dochodzenia roszczeń uzupełniających na drodze cywilnej w okresie od 1 stycznia 1968 r. do 31 grudnia 1989 r.
KC art. 907 § § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy możliwości dochodzenia rent uzupełniających na zasadach prawa cywilnego.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Bieg 10-letniego terminu przedawnienia rozpoczyna się od daty ustania zatrudnienia narażającego na chorobę zawodową. • Uwzględnienie zarzutu przedawnienia może być sprzeczne z zasadami współżycia społecznego (art. 5 KC).
Odrzucone argumenty
Bieg 10-letniego terminu przedawnienia rozpoczął się dopiero od 1 stycznia 1990 r.
Godne uwagi sformułowania
Dziesięcioletni termin przedawnienia z art. 442 § 1 zd. 2 Kodeksu cywilnego dla dochodzenia zadośćuczynienia z tytułu choroby zawodowej spowodowanej zatrudnieniem, które ustało przed dniem 1 stycznia 1990 r., biegnie od daty ustania tego zatrudnienia, z tym że skorzystanie z zarzutu przedawnienia może być uznane za sprzeczne z zasadami współżycia społecznego (art. 5 KC). • zatrudnienie w takich warunkach stanowi "zdarzenie wyrządzające szkodę". • restrykcyjność omawianego przepisu może w przypadku szkód powstałych wskutek chorób zawodowych prowadzić do naruszenia zasad współżycia społecznego.
Skład orzekający
Jan Wasilewski
przewodniczący
Teresa Flemming-Kulesza
współsprawozdawca
Kazimierz Jaśkowski
członek
Andrzej Kijowski
członek
Maria Mańkowska
członek
Teresa Romer
sprawozdawca
Stefania Szymańska
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalenie początku biegu 10-letniego terminu przedawnienia roszczeń z tytułu chorób zawodowych, możliwość stosowania art. 5 KC w kontekście przedawnienia."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznego okresu zatrudnienia (przed 1990 r.) i roszczeń uzupełniających. Interpretacja art. 5 KC jest zawsze indywidualna.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia przedawnienia roszczeń z tytułu chorób zawodowych, które często ujawniają się po latach. Uchwała Sądu Najwyższego pokazuje, jak prawo stara się godzić rygorystyczne przepisy z zasadami słuszności.
“Choroba zawodowa sprzed lat: kiedy przedawnienie nie chroni pracodawcy?”
Dane finansowe
WPS: 30 000 PLN
Sektor
praca
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka polskie orzecznictwo i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Powiązane przepisy
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.