Orzeczenie · 2026-06-09

II PZP 3/26Stosowanie art 63 1 kp do uposażenia sędziego po śmierci

Sąd
Sąd Najwyższy
Data
2026-06-09
SNPrawo pracystosunki pracyWysokanajwyższy
sędziaKodeks pracyart. 631 k.p.dziedziczeniestan spoczynkuwynagrodzenieuposażenieSąd Najwyższyzagadnienie prawne

Sąd Najwyższy rozpoznał zagadnienie prawne przekazane przez Sąd Okręgowy, dotyczące zastosowania art. 631 § 2 Kodeksu pracy do roszczeń o uposażenie sędziego, który zmarł po przejściu w stan spoczynku, ale roszczenie dotyczyło okresu czynnej służby. Sąd Okręgowy powziął wątpliwości co do stosowania przepisów Kodeksu pracy do sędziów, wskazując na odmienne poglądy w doktrynie oraz specyfikę statusu sędziego. Sąd Najwyższy, analizując wykładnię językową, systemową i celowościową art. 631 § 2 k.p., uznał, że przepis ten ma zastosowanie również w sytuacji, gdy śmierć pracownika (w tym sędziego) nastąpiła po rozwiązaniu stosunku pracy, a przed zaspokojeniem jego praw majątkowych ze stosunku pracy. Podkreślono, że kluczowe jest pochodzenie praw majątkowych ze stosunku pracy, a nie status w chwili śmierci. Sąd Najwyższy rozważył również specyfikę statusu sędziego, wskazując, że choć jego status ma cechy publicznoprawne, to w kontekście dziedziczenia praw majątkowych ze stosunku pracy, przepisy Kodeksu pracy mogą mieć zastosowanie. Orzeczono, że art. 631 § 2 k.p. stosuje się do roszczenia o wynagrodzenie sędziego, nawet jeśli zmarł on w stanie spoczynku, o ile dotyczy ono okresu czynnej służby.

Asystent · analiza prawna

Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.

Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.

Wypróbuj Asystenta

Wartość praktyczna

Siła precedensu: Wysoka
Do czego można powołać

Interpretacja art. 631 § 2 Kodeksu pracy w kontekście roszczeń po śmierci sędziego, który zmarł w stanie spoczynku, ale roszczenie dotyczy okresu czynnej służby. Stosowanie przepisów Kodeksu pracy do sędziów.

Ograniczenia stosowania

Sprawa dotyczy specyficznej sytuacji prawnej sędziów, co może ograniczać jej bezpośrednie zastosowanie do innych grup zawodowych.

Zagadnienia prawne (3)

Czy przepis art. 631 § 2 Kodeksu pracy stosuje się do roszczenia o uposażenie sędziego sądu powszechnego w sytuacji, gdy dotyczy uposażenia za okres, gdy sędzia był w czynnej służbie, ale w chwili śmierci był już w stanie spoczynku?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Tak, przepis art. 631 § 2 Kodeksu pracy stosuje się do roszczenia o wynagrodzenie sędziego sądu powszechnego w sytuacji, gdy dotyczy ono okresu, w którym sędzia był w czynnej służbie, ale w chwili śmierci był już w stanie spoczynku.

Uzasadnienie

Sąd Najwyższy uznał, że kluczowe jest pochodzenie praw majątkowych ze stosunku pracy, a nie status w chwili śmierci. Analiza wykładni językowej, systemowej i celowościowej przepisu wskazuje, że ma on zastosowanie również do byłych pracowników, a specyfika statusu sędziego nie wyłącza jego stosowania w kontekście dziedziczenia praw majątkowych ze stosunku pracy.

Czy przepisy Kodeksu pracy stosuje się do sędziego sądu powszechnego, zwłaszcza po przejściu w stan spoczynku?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Sędzia w stanie czynnym posiada status pracownika, a przepisy Kodeksu pracy mogą mieć zastosowanie, z uwzględnieniem specyfiki statusu sędziego.

Uzasadnienie

Sąd Najwyższy podkreślił, że sędzia w stanie czynnym ma status pracownika, a przepisy Kodeksu pracy mogą być stosowane na podstawie art. 5 k.p., z uwzględnieniem specyfiki statusu sędziego i jego publicznoprawnych gwarancji. W kontekście dziedziczenia praw majątkowych ze stosunku pracy, status ten nie wyklucza stosowania art. 631 § 2 k.p.

Czy odmienna instytucja 'uposażenia rodzinnego' dla rodziny zmarłego sędziego, w porównaniu do 'renty rodzinnej' dla innych pracowników, wyłącza stosowanie art. 631 § 2 k.p.?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Nie, odmienność instytucji 'uposażenia rodzinnego' nie wyłącza stosowania art. 631 § 2 k.p.

Uzasadnienie

Sąd Najwyższy wyjaśnił, że art. 631 § 2 k.p. odwołuje się do 'spełniania warunków wymaganych do uzyskania renty rodzinnej' jedynie w celu wyłonienia kręgu 'innych osób' dziedziczących obok małżonka. Fakt, że rodzina sędziego otrzymuje 'uposażenie rodzinne', a nie 'rentę rodzinną', nie zmienia faktu spełnienia tych warunków, co pozwala na zastosowanie art. 631 § 2 k.p.

Rozstrzygnięcie

Decyzja
Uchwała

Strony

NazwaTypRola
X.1 Y.1osoba_fizycznapowódka
X.3 Y.3osoba_fizycznapowód
Sąd Apelacyjny w [...]instytucjapozwany

Przepisy (7)

Główne

k.p. art. 631 § § 2

Kodeks pracy

Przepis stosuje się do roszczeń o wynagrodzenie sędziego, nawet jeśli zmarł w stanie spoczynku, o ile roszczenie dotyczy okresu czynnej służby. Określa autonomiczny sposób dziedziczenia praw majątkowych ze stosunku pracy.

Prawo o ustroju sądów powszechnych art. 102 § § 1

Ustawa z dnia 27 lipca 2001 r. Prawo o ustroju sądów powszechnych

Reguluje przyznawanie 'uposażenia rodzinnego' członkom rodziny zmarłego sędziego, odsyłając w zakresie warunków do ustawy emerytalnej.

Pomocnicze

k.c. art. 922 § § 1

Kodeks cywilny

Ogólna reguła dotycząca dziedziczenia praw i obowiązków majątkowych, która jest modyfikowana przez art. 631 § 2 k.p. w zakresie praw majątkowych ze stosunku pracy.

k.p. art. 5

Kodeks pracy

Podstawa do stosowania przepisów Kodeksu pracy do stosunków prawnych, do których nie stosuje się przepisów prawa pracy, jeżeli te przepisy tak stanowią.

k.p. art. 300

Kodeks pracy

Przepis dotyczący odpowiedniego stosowania przepisów Kodeksu cywilnego do stosunku pracy, który nie ma zastosowania do relacji dziedziczenia po zmarłym pracowniku.

ustawa emerytalna

Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych

Przepisy dotyczące warunków wymaganych do uzyskania renty rodzinnej, które są pomocniczo stosowane do określenia kręgu osób uprawnionych do dziedziczenia na podstawie art. 631 § 2 k.p.

Prawo o ustroju sądów powszechnych art. 101 § § 1

Ustawa z dnia 27 lipca 2001 r. Prawo o ustroju sądów powszechnych

Reguluje odprawę pośmiertną dla rodziny zmarłego sędziego na zasadach przewidzianych w Kodeksie pracy.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Art. 631 § 2 k.p. ma zastosowanie do roszczeń o wynagrodzenie sędziego, nawet jeśli zmarł w stanie spoczynku, o ile roszczenie dotyczy okresu czynnej służby. • Kluczowe jest pochodzenie praw majątkowych ze stosunku pracy, a nie status w chwili śmierci. • Specyfika statusu sędziego nie wyłącza stosowania przepisów Kodeksu pracy dotyczących dziedziczenia praw majątkowych ze stosunku pracy. • Odmienna instytucja 'uposażenia rodzinnego' dla rodziny zmarłego sędziego nie wyłącza stosowania art. 631 § 2 k.p.

Odrzucone argumenty

Art. 631 § 2 k.p. nie stosuje się do roszczenia o uposażenie sędziego, gdy zmarł on w stanie spoczynku, nawet jeśli roszczenie dotyczy okresu czynnej służby. • Przepisy Kodeksu pracy nie mają zastosowania do sędziów, zwłaszcza po przejściu w stan spoczynku. • Odmienna instytucja 'uposażenia rodzinnego' dla rodziny zmarłego sędziego wyłącza stosowanie art. 631 § 2 k.p.

Godne uwagi sformułowania

czy przepis art. 631 § 2 kodeksu pracy stosuje się do roszczenia o uposażenie sędziego sądu powszechnego w sytuacji, gdy dotyczy uposażenia za okres gdy sędzia był w czynnej służbie, ale w chwili śmierci był już w stanie spoczynku? • do wynagrodzenia za pracę sędziego stosuje się art. 631 § 2 k.p. również w przypadku, gdy sędzia zmarł po przejściu w stan spoczynku. • Połączenie tych dwóch wątków nie uzasadnia twierdzenia, że w ramach wykładni językowej można podzielić zapatrywanie Sądu odwoławczego (sprowadzające się do założenia, że przepis ma zastosowanie tylko do przypadku, w którym śmierć pracownika nastąpi w czasie trwania stosunku pracy). • Miara ta abstrahuje od tego, czy zatrudniony w chwili śmierci posiadał, czy też nie posiadał statusu pracowniczego. • Zależność zachodząca między § 1 i § 2 art. 631 k.p. sprowadza się wyłącznie do aspektu „tematycznego”. • Sędzia w stanie czynnym posiada status pracownika. • Nie istnieje – co zdaje się sugerować Sąd Okręgowy – jeden zwarty model postępowania. • Nie ma zatem podstaw do podzielenia argumentów Sądu Okręgowego.

Skład orzekający

Piotr Prusinowski

przewodniczący-sprawozdawca

Bohdan Bieniek

członek

Dawid Miąsik

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja art. 631 § 2 Kodeksu pracy w kontekście roszczeń po śmierci sędziego, który zmarł w stanie spoczynku, ale roszczenie dotyczy okresu czynnej służby. Stosowanie przepisów Kodeksu pracy do sędziów."

Ograniczenia: Sprawa dotyczy specyficznej sytuacji prawnej sędziów, co może ograniczać jej bezpośrednie zastosowanie do innych grup zawodowych.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy interpretacji przepisów Kodeksu pracy w kontekście specyficznego statusu sędziego, co jest zagadnieniem prawnym o znaczeniu praktycznym dla prawników zajmujących się prawem pracy i prawem urzędniczym.

“Czy po śmierci sędziego jego rodzina może dochodzić wynagrodzenia za okres czynnej służby, nawet jeśli zmarły był już w stanie spoczynku?”

Sektor

praca

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej.

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka polskie orzecznictwo i aktualne akty prawne.

  • Analiza orzecznictwa i przepisów
  • Drafting pism i dokumentów
  • Odpowiedzi na pytania prawne
  • Pogłębiona analiza z doktryny
Wypróbuj Asystenta AI za darmo

Powiązane przepisy

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.

Przeczytaj pełny tekst