II PK 63/11
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła roszczenia powoda A. S. o zapłatę ryczałtu za używanie prywatnego samochodu osobowego do celów służbowych w kwocie 18.200 zł, dochodzonego od P.P. Powszechnego Towarzystwa Emerytalnego S.A. jako następcy prawnego swojego byłego pracodawcy, PTE H-M-C S.A. Sąd Rejonowy zasądził żądaną kwotę, uznając, że pozwany ponosi odpowiedzialność na zasadzie sukcesji uniwersalnej i że roszczenie nie uległo przedawnieniu, gdyż bieg terminu przerwał wcześniejszy pozew z 2001 r. Sąd Rejonowy uznał również, że obniżenie ryczałtu wymagało wypowiedzenia zmieniającego. Sąd Okręgowy oddalił apelację pozwanego, opierając się m.in. na uchwale Sądu Najwyższego II PZP 12/09. Sąd Najwyższy, rozpoznając skargę kasacyjną pozwanego, uchylił zaskarżony wyrok. Kluczowe dla rozstrzygnięcia okazały się dwie kwestie: po pierwsze, błędne rozstrzygnięcie zarzutu przedawnienia. Sąd Najwyższy uznał, że umorzenie postępowania przeciwko PTE H-M-C S.A. z powodu utraty zdolności sądowej i braku następcy prawnego, choć formalnie na podstawie art. 355 § 1 k.p.c., powinno być traktowane jako sytuacja analogiczna do tej z art. 182 § 2 k.p.c., co oznacza, że wcześniejszy pozew nie przerwał biegu przedawnienia w stosunku do pozwanego P.P. PTE S.A. W konsekwencji, roszczenie powoda było przedawnione w dacie wniesienia pozwu w 2008 r. Po drugie, Sąd Najwyższy wskazał na naruszenie art. 382 k.p.c. przez Sąd Okręgowy, który pominął istotny materiał dowodowy, w tym umowę cywilnoprawną z 1 grudnia 1999 r. dotyczącą zasad używania prywatnego samochodu do celów służbowych. Sąd Najwyższy podkreślił, że zmiana limitu kilometrów nie wymagała wypowiedzenia zmieniającego, a Sąd Okręgowy błędnie zinterpretował decyzję zarządu jako próbę obniżenia ryczałtu z umowy o pracę.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja skutków umorzenia postępowania dla biegu przedawnienia w przypadku utraty zdolności sądowej przez stronę i braku następcy prawnego. Rozstrzygnięcie kwestii następstwa prawnego pod tytułem szczególnym w kontekście odpowiedzialności za zobowiązania pracownicze. Znaczenie umów cywilnoprawnych w relacji do umowy o pracę i wymóg wypowiedzenia zmieniającego.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji prawnej funduszy emerytalnych i ich przekształceń, ale zasady dotyczące przedawnienia i skutków umorzenia postępowania mają szersze zastosowanie.
Zagadnienia prawne (3)
Czy umorzenie postępowania na podstawie art. 355 § 1 k.p.c. z powodu utraty zdolności sądowej przez stronę i braku następcy prawnego powoduje, że wcześniejszy pozew nie wywołuje skutków w postaci przerwania biegu przedawnienia?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, umorzenie postępowania z tej przyczyny, nawet bez wcześniejszego zawieszenia, powinno być traktowane tak jak umorzenie postępowania po jego zawieszeniu na podstawie art. 182 § 1 i 2 k.p.c., co oznacza, że wcześniejszy pozew nie przerwał biegu przedawnienia.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że brak jest istotnych argumentów za odmiennym traktowaniem sytuacji, gdy umorzenie następuje po zawieszeniu postępowania (art. 182 § 2 k.p.c.) i gdy następuje ono bezpośrednio na podstawie art. 355 § 1 k.p.c. z tej samej przyczyny (utrata zdolności sądowej i brak następcy prawnego). W obu przypadkach wcześniejszy pozew nie wywołuje skutków w postaci przerwania biegu przedawnienia.
Czy pozwany P.P. PTE S.A., będący następcą prawnym pod tytułem szczególnym zlikwidowanego PTE H-M-C S.A., może być pozwany o roszczenia pracownicze swojego poprzednika?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Pozwany jest następcą prawnym pod tytułem szczególnym, a nie ogólnym. Skierowanie pozwu przeciwko poprzednikowi prawnemu nie przerywa biegu przedawnienia w stosunku do następcy prawnego pod tytułem szczególnym, chyba że nastąpiło wezwanie do udziału w sprawie lub inne działania bezpośrednio przeciwko niemu.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy powołał się na uchwałę II PZP 12/09, zgodnie z którą pozwany jest następcą singularnym. Skierowanie pozwu przeciwko jednemu z dłużników solidarnych nie przerywa biegu przedawnienia wobec pozostałych. W przypadku następcy prawnego pod tytułem szczególnym, przerwanie biegu przedawnienia wobec niego następuje najwcześniej z chwilą złożenia wniosku o jego dopozwanie.
Czy zmiana warunków umowy o pracę dotyczących ryczałtu za używanie prywatnego samochodu do celów służbowych wymagała wypowiedzenia zmieniającego, czy mogła nastąpić w drodze porozumienia lub innej czynności prawnej?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Zmiana limitu kilometrów w ramach umowy cywilnoprawnej, która była korzystna dla pracownika, nie wymagała wypowiedzenia zmieniającego. Sąd Okręgowy błędnie zinterpretował decyzję zarządu jako próbę obniżenia ryczałtu z umowy o pracę.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy wskazał, że Sąd Okręgowy pominął umowę cywilnoprawną z 1 grudnia 1999 r. oraz decyzję zarządu z 29 lutego 2000 r. podwyższającą limit kilometrów. Podkreślono, że podwyższenie limitu było korzystne dla pracownika i nie wymagało wypowiedzenia zmieniającego, a Sąd Rejonowy błędnie zinterpretował tę decyzję jako próbę obniżenia ryczałtu z umowy o pracę.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| A. S. | osoba_fizyczna | powód |
| P.P. Powszechne Towarzystwo Emerytalne Spółka Akcyjna w W. | spółka | pozwany |
Przepisy (10)
Główne
k.p. art. 291 § § 1
Kodeks pracy
Roszczenia ze stosunku pracy ulegają przedawnieniu z upływem trzech lat od dnia, w którym roszczenie stało się wymagalne.
k.p. art. 295 § § 1 pkt 1
Kodeks pracy
Bieg przedawnienia przerywa się przez każdą czynność podjętą przed właściwym organem powołanym do rozstrzygania sporów lub egzekwowania roszczeń, przedsięwziętą bezpośrednio w celu dochodzenia lub ustalenia albo zaspokojenia lub zabezpieczenia roszczenia.
k.p. art. 42 § § 1
Kodeks pracy
Wypowiedzenie zmieniające warunki pracy lub płacy wymaga zastosowania trybu przewidzianego dla wypowiedzenia umowy o pracę.
k.p.c. art. 355 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd umarza postępowanie, jeżeli powód cofnął ze skutkiem prawnym pozew lub jeżeli strony zawarły ugodę, lub w innych przypadkach przewidzianych przez przepisy szczególne.
u.o.f.e. art. 66 § ust. 1
Ustawa o organizacji i funkcjonowaniu funduszy emerytalnych
Umowa o przejęcie zarządzania otwartym funduszem emerytalnym.
u.o.f.e. art. 66 § ust. 2
Ustawa o organizacji i funkcjonowaniu funduszy emerytalnych
Towarzystwo przejmujące wstępuje w prawa i obowiązki towarzystwa przejmowanego.
Pomocnicze
k.p. art. 295 § § 2
Kodeks pracy
Jeżeli przerwa biegu przedawnienia nastąpiła wskutek jednej z przyczyn przewidzianych w art. 295 § 1 pkt 1 k.p., przedawnienie nie biegnie na nowo, dopóki postępowanie wszczęte w celu dochodzenia lub ustalenia albo zaspokojenia lub zabezpieczenia roszczenia nie zostanie zakończone.
k.p.c. art. 182 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Jeżeli postępowanie zostało zawieszone z powodu utraty przez stronę zdolności sądowej lub śmierci strony, a nie można było przeprowadzić czynności procesowych z udziałem jej następcy prawnego, sąd umorzy postępowanie, jeżeli osoba mająca w tym interes prawny nie zgłosi wniosku o podjęcie postępowania w terminie roku od daty postanowienia o zawieszeniu.
k.p.c. art. 182 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Umorzenie postępowania na podstawie § 1 nie wywołuje żadnych skutków, jakie ustawa wiąże z wytoczeniem powództwa.
k.c. art. 60
Kodeks cywilny
Wola osoby dokonującej czynności prawnej może być wyrażona przez każde zachowanie się tej osoby, które ujawnia jej wolę w sposób dostateczny.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Umorzenie postępowania z powodu utraty zdolności sądowej strony i braku następcy prawnego nie przerywa biegu przedawnienia w stosunku do następcy prawnego pod tytułem szczególnym. • Sąd Okręgowy pominął istotny materiał dowodowy (umowę cywilnoprawną z 1 grudnia 1999 r.) i błędnie zinterpretował decyzję zarządu z 29 lutego 2000 r.
Odrzucone argumenty
Roszczenie nie uległo przedawnieniu, ponieważ pozew z 2001 r. skutecznie przerwał bieg przedawnienia. • Zmiana warunków umowy o pracę dotyczących ryczałtu wymagała wypowiedzenia zmieniającego.
Godne uwagi sformułowania
Umorzenie postępowania na podstawie art. 355 § 1 k.p.c. z powodu utraty przez stronę zdolności sądowej i stwierdzenia braku następcy prawnego powinno być traktowane, jeśli chodzi o zniwelowanie skutków wniesienia pozwu, tak samo jak umorzenie postępowania po jego wcześniejszym zawieszeniu na podstawie art. 182 § 1 zdanie drugie k.p.c. • Nie ma żadnych racjonalnych argumentów, które miałyby przemawiać za poglądem, że gdy sąd umarza postępowanie w związku z utratą przez stronę zdolności sądowej i stwierdzeniem braku następcy prawnego bez wcześniejszego zawieszenia, nie jest możliwe przyjęcie skutków umorzenia postępowania opisanych w art. 182 § 2 k.p.c., gdy natomiast w zupełnie analogicznej sytuacji sąd najpierw zawiesza postępowanie (...) a następnie umorzy je (...), należy przyjąć skutki umorzenia postępowania opisane w art. 182 § 2 k.p.c. • Sąd Okręgowy w ogóle nie uwzględnił w swoich rozważaniach (...) umowy cywilnoprawnej z 1 grudnia 1999 r. dotyczącej korzystania z prywatnego samochodu powoda do celów służbowych (...) ani jej znaczenia dla wykładni postanowień umowy o pracę (...)
Skład orzekający
Józef Iwulski
przewodniczący
Katarzyna Gonera
sprawozdawca
Romualda Spyt
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja skutków umorzenia postępowania dla biegu przedawnienia w przypadku utraty zdolności sądowej przez stronę i braku następcy prawnego. Rozstrzygnięcie kwestii następstwa prawnego pod tytułem szczególnym w kontekście odpowiedzialności za zobowiązania pracownicze. Znaczenie umów cywilnoprawnych w relacji do umowy o pracę i wymóg wypowiedzenia zmieniającego."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji prawnej funduszy emerytalnych i ich przekształceń, ale zasady dotyczące przedawnienia i skutków umorzenia postępowania mają szersze zastosowanie.
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Sprawa dotyczy złożonych kwestii przedawnienia i następstwa prawnego w kontekście restrukturyzacji funduszy emerytalnych, co jest istotne dla prawników specjalizujących się w prawie pracy i cywilnym. Dodatkowo, analiza pominięcia dowodów przez sąd niższej instancji stanowi cenną lekcję procesową.
“Umorzenie postępowania zniweczyło przerwę w biegu przedawnienia? Sąd Najwyższy wyjaśnia kluczowe zasady.”
Dane finansowe
WPS: 18 200 PLN
Sektor
ubezpieczenia
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.