II PK 316/15
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła prawa pracownika samorządowego do jednorazowej odprawy emerytalnej po zwolnieniu dyscyplinarnym. Powód, J.N., domagał się od Starostwa Powiatowego kwoty 32.832 zł tytułem odprawy emerytalnej. Pozwany odmówił wypłaty, argumentując, że powód został zwolniony dyscyplinarnie przed przyznaniem mu prawa do emerytury. Sądy niższych instancji oddaliły powództwo, uznając, że rozwiązanie stosunku pracy na podstawie art. 52 § 1 pkt 1 k.p. (zwolnienie dyscyplinarne) wyklucza istnienie związku między ustaniem zatrudnienia a przejściem na emeryturę, co jest warunkiem nabycia prawa do odprawy. Sąd Najwyższy, rozpoznając skargę kasacyjną, odwołał się do uchwały siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 28 czerwca 2017 r. (III PZP 1/17), która stanowi, że rozwiązanie stosunku pracy na podstawie art. 52 § 1 pkt 1 k.p. nie wyklucza prawa pracownika samorządowego do jednorazowej odprawy emerytalnej. Sąd Najwyższy podkreślił, że odprawa ma charakter quasi-socjalny i kompensacyjny. Związek między ustaniem stosunku pracy a przejściem na emeryturę należy interpretować szeroko, uwzględniając związek czasowy, przyczynowy lub funkcjonalny. W niniejszej sprawie, mimo zwolnienia dyscyplinarnego, istniał związek czasowy (nabycie prawa do emerytury około miesiąc po zwolnieniu) i funkcjonalny (powód nie zdecydowałby się na przejście na emeryturę, gdyby nie zwolnienie). Sąd uznał, że rygorystyczne podejście wykluczające prawo do odprawy w przypadku zwolnienia dyscyplinarnego jest nieuzasadnione i może prowadzić do sytuacji, w której prawo pracownika zależałoby od uznania pracodawcy. Jednocześnie Sąd zaznaczył, że prawo do odprawy nie jest automatyczne i może podlegać ocenie przez pryzmat art. 8 k.p. (zasady współżycia społecznego), jeśli pracownik dopuścił się ciężkiego naruszenia obowiązków. W związku z naruszeniem przepisów prawa materialnego przez zaskarżony wyrok, Sąd Najwyższy uchylił go i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUstalenie, że zwolnienie dyscyplinarne nie wyklucza prawa do odprawy emerytalnej, jeśli istnieje związek czasowy lub funkcjonalny między ustaniem zatrudnienia a przejściem na emeryturę, a także interpretacja pojęcia "w związku z przejściem na emeryturę".
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji pracownika samorządowego i jego prawa do odprawy. Konieczność indywidualnej oceny związku czasowego/funkcjonalnego oraz potencjalna ocena przez pryzmat art. 8 k.p. mogą wpływać na stosowanie w innych przypadkach.
Zagadnienia prawne (2)
Czy rozwiązanie stosunku pracy na podstawie art. 52 § 1 pkt 1 k.p. (zwolnienie dyscyplinarne) wyklucza prawo pracownika samorządowego do jednorazowej odprawy emerytalnej przewidzianej w art. 36 ust. 2 w związku z art. 38 ust. 3 i 5 ustawy o pracownikach samorządowych?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, rozwiązanie stosunku pracy na podstawie art. 52 § 1 pkt 1 k.p. nie wyklucza prawa pracownika samorządowego do jednorazowej odprawy emerytalnej, jeśli istnieje związek czasowy lub funkcjonalny między ustaniem zatrudnienia a przejściem na emeryturę.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy, opierając się na uchwale siedmiu sędziów, uznał, że odprawa emerytalna ma charakter quasi-socjalny i kompensacyjny. Związek między ustaniem stosunku pracy a przejściem na emeryturę należy interpretować szeroko. Zwolnienie dyscyplinarne nie jest negatywną przesłanką nabycia prawa do odprawy, jeśli zachodzi związek czasowy lub funkcjonalny. Rygorystyczna wykładnia wykluczająca prawo do odprawy w takich przypadkach jest nieuzasadniona i może prowadzić do arbitralności pracodawcy. Prawo do odprawy nie jest jednak automatyczne i może być oceniane przez pryzmat art. 8 k.p.
Jak należy interpretować pojęcie "w związku z przejściem na emeryturę" w kontekście odprawy emerytalnej dla pracowników samorządowych?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Pojęcie "w związku z przejściem na emeryturę" należy interpretować szeroko, uwzględniając związek czasowy, przyczynowy lub funkcjonalny między ustaniem stosunku pracy a przejściem na emeryturę.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy wskazał, że związek ten nie musi być bezpośrednio przyczynowy. Wystarczy związek czasowy (zbieżność w czasie) lub funkcjonalny (ustanie zatrudnienia warunkuje przejście na emeryturę). Nawet jeśli przejście na emeryturę nie jest bezpośrednią przyczyną rozwiązania stosunku pracy, ale pozostaje z nim w związku czasowym lub funkcjonalnym, prawo do odprawy może przysługiwać.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| J. N. | osoba_fizyczna | powód |
| Starostwo Powiatowe w [...] | instytucja | pozwany |
Przepisy (7)
Główne
u.p.s. art. 36 § ust. 2
Ustawa o pracownikach samorządowych
Pracownikowi samorządowemu przysługuje jednorazowa odprawa w związku z przejściem na emeryturę lub rentę z tytułu niezdolności do pracy.
u.p.s. art. 38 § ust. 3
Ustawa o pracownikach samorządowych
Określa wysokość odprawy w zależności od stażu pracy (dwu-, trzymiesięcznego lub sześciomiesięcznego wynagrodzenia).
Pomocnicze
u.p.s. art. 38 § ust. 5
Ustawa o pracownikach samorządowych
Do okresów pracy uprawniających do odprawy wlicza się wszystkie poprzednio zakończone okresy zatrudnienia oraz inne okresy, jeżeli z mocy odrębnych przepisów podlegają one wliczeniu do okresu pracy, od którego zależą uprawnienia pracownicze. Przepis ten nie wyłącza okresów zakończonych rozwiązaniem stosunku pracy bez wypowiedzenia z winy pracownika.
k.p. art. 52 § § 1 pkt 1
Kodeks pracy
Pracownik dopuścił się ciężkiego naruszenia podstawowych obowiązków pracowniczych.
k.p. art. 8
Kodeks pracy
Nie można czynić ze swego prawa użytku, który byłby sprzeczny ze społeczno-gospodarczym przeznaczeniem tego prawa lub z zasadami współżycia społecznego. Takie działanie lub zaniechanie uprawnionego nie jest uważane za wykonywanie prawa i nie rodzi skutków prawnych.
u.d.w.r. art. 3 § pkt 4
Ustawa o dodatkowym wynagrodzeniu rocznym dla pracowników jednostek sfery budżetowej
Pracownik nie nabywa prawa do dodatkowego wynagrodzenia rocznego w przypadku rozwiązania z nim umowy o pracę bez wypowiedzenia z winy pracownika (wskazuje na intencję ustawodawcy do wyłączania świadczeń w takich przypadkach, ale nie dotyczy odprawy emerytalnej).
u.p.p. art. 39 § ust. 2 pkt 3
Ustawa o przedsiębiorstwach państwowych
Odprawa z tytułu odwołania dyrektora przedsiębiorstwa państwowego nie przysługuje, gdy odwołanie nastąpiło m.in. z przyczyn uzasadniających rozwiązanie stosunku pracy bez wypowiedzenia z winy pracownika (wskazuje na intencję ustawodawcy do wyłączania świadczeń w takich przypadkach, ale nie dotyczy odprawy emerytalnej).
Argumenty
Skuteczne argumenty
Zwolnienie dyscyplinarne nie wyklucza prawa do odprawy emerytalnej, jeśli istnieje związek czasowy lub funkcjonalny między ustaniem zatrudnienia a przejściem na emeryturę. • Pojęcie "w związku z przejściem na emeryturę" należy interpretować szeroko. • Ustawodawca, chcąc wyłączyć prawo do świadczeń w przypadku zwolnienia dyscyplinarnego, wyraźnie to zaznacza w przepisach (np. ustawa o dodatkowym wynagrodzeniu rocznym). • Rygorystyczne podejście prowadziłoby do arbitralności pracodawcy w decydowaniu o prawie pracownika do odprawy.
Odrzucone argumenty
Rozwiązanie stosunku pracy na podstawie art. 52 § 1 pkt 1 k.p. wyklucza prawo do odprawy emerytalnej z uwagi na brak związku między ustaniem zatrudnienia a przejściem na emeryturę. • Konieczność ścisłego związku czasowego między ustaniem stosunku pracy a rozpoczęciem pobierania emerytury.
Godne uwagi sformułowania
odprawa emerytalna ma przede wszystkim powszechny, quasi socjalny charakter. • Jest świadczeniem kompensacyjnym, mającym na celu zmniejszenie niedogodności dla pracownika związanych z zakończeniem zatrudnienia i przejściem emeryturę, zawierającym jednak w sobie pewne elementy gratyfikacji za dotychczas wykonywaną pracę. • nie można odgórnie założyć, że rozwiązanie umowy o pracę na podstawie art. 52 § 1 k.p. nigdy nie będzie pozostawało w związku z przejściem pracownika na emeryturę. • nie jest dopuszczalne modyfikowanie norm prawnych i wprowadzanie dodatkowych przesłanek nabycia prawa do odprawy emerytalnej, nieprzewidzianych w przepisach ustawy, w drodze orzeczeń sądowych.
Skład orzekający
Andrzej Wróbel
przewodniczący
Krzysztof Staryk
sprawozdawca
Małgorzata Wrębiakowska-Marzec
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalenie, że zwolnienie dyscyplinarne nie wyklucza prawa do odprawy emerytalnej, jeśli istnieje związek czasowy lub funkcjonalny między ustaniem zatrudnienia a przejściem na emeryturę, a także interpretacja pojęcia \"w związku z przejściem na emeryturę\"."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji pracownika samorządowego i jego prawa do odprawy. Konieczność indywidualnej oceny związku czasowego/funkcjonalnego oraz potencjalna ocena przez pryzmat art. 8 k.p. mogą wpływać na stosowanie w innych przypadkach.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy powszechnego świadczenia pracowniczego (odprawy emerytalnej) i rozstrzyga ważną kwestię, czy zwolnienie dyscyplinarne definitywnie pozbawia pracownika tego prawa. Interpretacja Sądu Najwyższego jest istotna dla wielu pracowników i pracodawców.
“Zwolniony dyscyplinarnie, ale z prawem do odprawy emerytalnej? Sąd Najwyższy wyjaśnia.”
Sektor
praca
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.