II OZ 90/26Oddalenie zażalenia ewidencja zabytków
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNaczelny Sąd Administracyjny rozpoznał zażalenie Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu, które odrzuciło skargę na czynność Wójta Gminy Gromadka w przedmiocie ujęcia obiektów (wiaduktów drogowych) w gminnej ewidencji zabytków (GEZ). Skarżący zarzucał naruszenie przepisów ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami oraz Kodeksu postępowania administracyjnego, a także Konstytucji RP, kwestionując prawidłowość wpisu wiaduktów do GEZ i brak udziału w postępowaniu. Skarga została wniesiona na czynność z 14 września 2012 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu odrzucił skargę, uznając, że została ona wniesiona z uchybieniem terminu. Sąd wskazał, że czynność ujęcia obiektu w GEZ jest czynnością z zakresu administracji publicznej (art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a.), a z uwagi na datę jej dokonania, zastosowanie mają przepisy art. 52 § 3 i art. 53 § 2 p.p.s.a. w brzmieniu obowiązującym przed 1 czerwca 2017 r. Oznacza to konieczność poprzedzenia skargi wezwaniem do usunięcia naruszenia prawa. Sąd ustalił, że wezwanie zostało złożone 16 grudnia 2022 r., odpowiedź organu nadeszła 9 marca 2023 r., a skarga została wniesiona dopiero 29 lipca 2025 r., co stanowiło znaczące przekroczenie 30-dniowego terminu. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie, podzielając stanowisko WSA. Sąd podkreślił, że kluczowe jest ustalenie, czy skarga została wniesiona z uchybieniem terminu i czy uchybienie to nastąpiło bez winy skarżącego. NSA potwierdził, że czynność wpisu do GEZ jest czynnością z art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., a zastosowanie mają przepisy sprzed nowelizacji z 2017 r. Sąd uznał, że skarżący był zobowiązany do złożenia wezwania do usunięcia naruszenia prawa, a skarga została wniesiona po terminie, nawet jeśli sąd pierwszej instancji uwzględnił pewne okoliczności braku winy w złożeniu wezwania. W konsekwencji, skarga podlegała odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 2 p.p.s.a.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: ŚredniaInterpretacja terminów procesowych w sprawach dotyczących wpisów do gminnej ewidencji zabytków, zwłaszcza w kontekście czynności dokonanych przed nowelizacją przepisów p.p.s.a. z 2017 r.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z datą dokonania czynności wpisu do GEZ i stosowaniem przepisów przejściowych. Może być mniej bezpośrednio stosowalne do czynności dokonanych po 1 czerwca 2017 r.
Zagadnienia prawne (4)
Czy czynność polegająca na ujęciu obiektu w gminnej ewidencji zabytków jest czynnością podlegającą zaskarżeniu do sądu administracyjnego na podstawie art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a.?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, czynność ta ma charakter zewnętrzny i jest działaniem jednostronnym będącym elementem władczych działań administracji publicznej.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że wpis do GEZ jest czynnością z zakresu administracji publicznej, o której mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., mającą charakter zewnętrzny i władczy.
Jaki jest termin do wniesienia skargi na czynność ujęcia obiektu w gminnej ewidencji zabytków, jeśli czynność ta miała miejsce przed 1 czerwca 2017 r.?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Skarga powinna zostać poprzedzona wezwaniem do usunięcia naruszenia prawa, a następnie wniesiona w terminie 30 dni od dnia doręczenia odpowiedzi organu na wezwanie lub 60 dni od dnia wniesienia wezwania, jeśli organ nie odpowiedział.
Uzasadnienie
Z uwagi na datę czynności (2012 r.), zastosowanie mają przepisy p.p.s.a. w brzmieniu sprzed 1 czerwca 2017 r., które wymagały wezwania do usunięcia naruszenia prawa przed wniesieniem skargi i określały terminy do jej złożenia po otrzymaniu odpowiedzi organu lub bez odpowiedzi.
Czy wniesienie skargi na czynność z 2012 r. w lipcu 2025 r. nastąpiło z uchybieniem terminu?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, skarga została wniesiona z uchybieniem terminu.
Uzasadnienie
Wezwanie do usunięcia naruszenia prawa złożono 16 grudnia 2022 r., odpowiedź organu doręczono 9 marca 2023 r. Termin 30 dni na wniesienie skargi upłynął 10 kwietnia 2023 r., podczas gdy skargę wniesiono 29 lipca 2025 r.
Czy uchybienie terminu do wniesienia skargi nastąpiło bez winy skarżącego?
Odpowiedź sądu
Naczelny Sąd Administracyjny nie uznał, że uchybienie terminu nastąpiło bez winy skarżącego, mimo że WSA uwzględnił pewne okoliczności braku winy w złożeniu wezwania.
Uzasadnienie
Sąd pierwszej instancji uwzględnił rozbieżności w orzecznictwie dotyczące GEZ i nieświadomość prawną skarżącego (choć reprezentowanego przez profesjonalnego pełnomocnika) w kontekście złożenia wezwania. Jednakże, NSA podkreślił, że niezależnie od tego, czy wezwanie zostało złożone w terminie, skarga i tak została wniesiona po terminie.
Rozstrzygnięcie
Przepisy (26)
Główne
p.p.s.a. art. 3 § § 2 pkt 4
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 52 § § 3
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Wymaga poprzedzenia skargi wezwaniem do usunięcia naruszenia prawa, jeśli ustawa nie przewiduje środków zaskarżenia. Termin do wniesienia skargi po otrzymaniu odpowiedzi organu lub bez odpowiedzi.
p.p.s.a. art. 53 § § 2
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Określa termin do wniesienia skargi po wezwaniu do usunięcia naruszenia prawa.
p.p.s.a. art. 58 § § 1 pkt 2
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do odrzucenia skargi wniesionej z uchybieniem terminu.
p.p.s.a. art. 184
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 197 § § 1 i 2
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Pomocnicze
u.o.z. art. 3 § pkt 1 i 2
Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami
u.o.z. art. 22 § ust. 4 i ust. 5 pkt 3
Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami
u.o.z. art. 6 § ust. 1 pkt 1 lit. c
Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami
Rozporządzenie Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia 26 maja 2011 r. w sprawie prowadzenia rejestru zabytków, krajowej, wojewódzkiej i gminnej ewidencji zabytków oraz krajowego wykazu zabytków skradzionych lub wywiezionych za granicę niezgodnie z prawem art. 16 § § 16
k.p.a. art. 7
Ustawa - Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 8
Ustawa - Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 9
Ustawa - Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 10
Ustawa - Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 77 § § 1
Ustawa - Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 80
Ustawa - Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 81
Ustawa - Kodeks postępowania administracyjnego
Konstytucja RP art. 64 § ust. 1 i 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 31 § ust. 3
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 21 § ust. 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Ustawa z dnia 18 marca 2010 r. o zmianie ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami oraz zmianie niektórych innych ustaw art. 6 § ust. 2
Ustawa z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi art. 1 § pkt 15
Ustawa z dnia 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania administracyjnego i niektórych innych ustaw art. 9
Ustawa z dnia 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania administracyjnego i niektórych innych ustaw art. 17 § ust. 2
u.s.g. art. 101 § ust. 1
Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym
u.s.g. art. 101a § ust. 1
Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym
Argumenty
Skuteczne argumenty
Skarga została wniesiona z uchybieniem terminu, ponieważ wpłynęła do sądu ponad dwa lata po upływie ustawowego terminu do jej złożenia po otrzymaniu odpowiedzi organu na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa.
Odrzucone argumenty
Argumenty skarżącego dotyczące naruszenia przepisów o ochronie zabytków, k.p.a. i Konstytucji RP nie zostały merytorycznie rozpoznane z powodu odrzucenia skargi z przyczyn formalnych (terminowość). • Argumenty zażalenia dotyczące przedwczesnego uznania przekroczenia terminu i niezastosowania art. 53 § 2 zd. 2 p.p.s.a. (brak winy) zostały odrzucone przez NSA.
Godne uwagi sformułowania
czynność w przedmiocie włączenia budynku do gminnej ewidencji zabytków, jest czynnością o której mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. • zastosowanie w sprawie mają przepisy art. 52 § 3 i art. 53 § 2 p.p.s.a. w brzmieniu sprzed 1 czerwca 2017 r. • skarżący był zobowiązany do poprzedzającego wniesienie skargi, na podstawie art. 52 § 3 p.p.s.a., wezwania organu do usunięcia naruszenia prawa. • skarga z 29 lipca 2025 r., jako wniesiona po terminie, podlegała odrzuceniu na mocy art. 58 § 1 pkt 2 p.p.s.a.
Skład orzekający
Tomasz Bąkowski
przewodniczący sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja terminów procesowych w sprawach dotyczących wpisów do gminnej ewidencji zabytków, zwłaszcza w kontekście czynności dokonanych przed nowelizacją przepisów p.p.s.a. z 2017 r."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z datą dokonania czynności wpisu do GEZ i stosowaniem przepisów przejściowych. Może być mniej bezpośrednio stosowalne do czynności dokonanych po 1 czerwca 2017 r.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Sprawa dotyczy ważnych kwestii proceduralnych związanych z terminami wnoszenia skarg do sądów administracyjnych, co jest kluczowe dla praktyków. Choć stan faktyczny (wpis wiaduktów do rejestru) nie jest wybitnie ciekawy, to interpretacja przepisów przejściowych i stosowanie ich do czynności sprzed lat ma znaczenie praktyczne.
“Termin na skargę administracyjną: pułapka z 2012 roku, która kosztowała ponad dwa lata zwłoki.”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka polskie orzecznictwo i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Powiązane przepisy
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.