II OW 23/25Spór kompetencyjny warunki zabudowy nio
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNaczelny Sąd Administracyjny rozpoznał spór kompetencyjny zainicjowany przez Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska (GDOŚ) przeciwko Samorządowemu Kolegium Odwoławczemu w Olsztynie (SKO). Spór dotyczył właściwości organu do rozpoznania odwołań zawierających zażalenia na postanowienia Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska (RDOŚ) o odmowie uzgodnienia projektów decyzji o warunkach zabudowy. GDOŚ argumentował, że po wejściu w życie nowelizacji ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (upzp) z dnia 11 stycznia 2025 r., która zmieniła art. 53 ust. 5c upzp, utracił kompetencję do rozpatrywania tych spraw, a właściwość przeszła na SKO. SKO natomiast wniosło o wskazanie GDOŚ jako organu właściwego. Naczelny Sąd Administracyjny, powołując się na art. 4 i art. 15 § 1 pkt 4 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Ppsa), stwierdził, że przedmiotowe sprawy są negatywnymi sporami kompetencyjnymi. Sąd podkreślił, że kwestionowane postanowienia RDOŚ zostały wydane w stanie prawnym obowiązującym przed wejściem w życie ustawy nowelizującej. W tym stanie prawnym, zażalenie na odmowę uzgodnienia przez RDOŚ przysługiwało tylko w ściśle określonych przypadkach (rezerwat przyrody, negatywne oddziaływanie na obszar Natura 2000). W pozostałych przypadkach, zgodnie z art. 142 Kodeksu postępowania administracyjnego (Kpa), postanowienie mogło być zaskarżone jedynie w odwołaniu od decyzji o odmowie ustalenia warunków zabudowy. Właściwym do rozpoznania takiego odwołania było SKO. NSA uznał, że nowelizacja, wprowadzając zmiany w art. 53 ust. 5c upzp, nie zawiera przepisów intertemporalnych, które regulowałyby skutki prawne stanów faktycznych zaistniałych przed jej wejściem w życie. Wprowadzenie możliwości złożenia zażalenia na postanowienia wydane przed nowelizacją bez wyraźnego przepisu przejściowego stanowiłoby naruszenie zasady niedziałania prawa wstecz (lex retro non agit). W związku z tym, NSA wskazał Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Olsztynie jako organ właściwy do rozpoznania odwołań zawierających zażalenia na postanowienia RDOŚ, podkreślając, że sąd na etapie sporu kompetencyjnego nie bada merytorycznej zasadności odmowy uzgodnienia.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów przejściowych w prawie administracyjnym, zasada niedziałania prawa wstecz (lex retro non agit) w kontekście zmian legislacyjnych dotyczących postępowania administracyjnego, właściwość organów w sprawach warunków zabudowy.
Dotyczy specyficznej sytuacji zmiany przepisów dotyczących uzgodnień w postępowaniu o warunki zabudowy, ale zasady interpretacji przepisów przejściowych mają szersze zastosowanie.
Zagadnienia prawne (2)
Kto jest organem właściwym do rozpoznania odwołań zawierających zażalenia na postanowienia Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska o odmowie uzgodnienia projektów decyzji o warunkach zabudowy, w sytuacji gdy postanowienia te zostały wydane przed wejściem w życie nowelizacji art. 53 ust. 5c ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Organem właściwym do rozpoznania odwołań jest Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Olsztynie.
Uzasadnienie
NSA uznał, że nowelizacja art. 53 ust. 5c upzp nie zawiera przepisów intertemporalnych, które pozwalałyby na wsteczne stosowanie nowych przepisów do postanowień wydanych przed jej wejściem w życie. W stanie prawnym obowiązującym w momencie wydania postanowień RDOŚ, zażalenie przysługiwało tylko w szczególnych przypadkach, a w pozostałych postanowienie mogło być zaskarżone w odwołaniu od decyzji, które rozpoznawało SKO. Wsteczne stosowanie prawa byłoby naruszeniem zasady lex retro non agit.
Czy zmiana przepisów dotyczących możliwości wniesienia zażalenia na postanowienie o odmowie uzgodnienia projektu decyzji o warunkach zabudowy, która weszła w życie po wydaniu tego postanowienia, może być stosowana do stanów faktycznych zaistniałych przed jej wejściem w życie?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, zmiana przepisów nie może być stosowana do stanów faktycznych zaistniałych przed jej wejściem w życie, chyba że ustawa zawiera wyraźne przepisy przejściowe.
Uzasadnienie
Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił, że zasada bezpośredniego działania prawa nowego odnosi się do stosunków pozostających w toku, a nie do stanów faktycznych zaistniałych przed wejściem w życie znowelizowanego przepisu. Wprowadzenie możliwości złożenia zażalenia na postanowienie wydane przed nowelizacją wymagałoby odrębnej regulacji ustawowej, której brak w analizowanej ustawie nowelizującej. Stosowanie nowych przepisów do sytuacji sprzed ich wejścia w życie byłoby naruszeniem zasady niedziałania prawa wstecz.
Rozstrzygnięcie
Przepisy (13)
Główne
k.p.a. art. 142
Kodeks postępowania administracyjnego
Strona może zaskarżyć postanowienie, na które nie przysługiwało zażalenie, tylko w odwołaniu od decyzji.
upzp art. 53 § ust. 5c
Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym
Przepis regulujący możliwość wniesienia zażalenia na odmowę uzgodnienia projektu decyzji o warunkach zabudowy przez RDOŚ. W wersji obowiązującej do 10 stycznia 2025 r. zażalenie przysługiwało tylko w określonych przypadkach. Po nowelizacji z 11 stycznia 2025 r. zakres ten uległ zmianie, jednakże nowelizacja nie zawiera przepisów intertemporalnych.
Ppsa art. 4
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Określa właściwość NSA do rozpoznawania sporów o właściwość.
Ppsa art. 15 § § 1 pkt 4
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Określa właściwość NSA do rozpoznawania sporów o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego oraz między tymi organami a organami administracji rządowej.
ustawa nowelizująca art. 4 pkt 3
Ustawa z dnia 27 listopada 2024 r. o zmianie ustawy Prawo ochrony środowiska oraz niektórych innych ustaw
Zmiana art. 53 ust. 5c upzp, która weszła w życie 11 stycznia 2025 r.
Pomocnicze
k.p.a. art. 127 § § 2
Kodeks postępowania administracyjnego
Dotyczy właściwości organu do rozpoznania odwołania.
u.s.k.o. art. 1 § ust. 1 i 2
Ustawa o samorządowych kolegiach odwoławczych
Reguluje funkcjonowanie SKO.
upzp art. 53 § ust. 5
Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym
Odsyła do stosowania art. 106 § 5 Kpa.
k.p.a. art. 106 § § 5
Kodeks postępowania administracyjnego
Uzgodnienie następuje w drodze postanowienia i może stanowić przedmiot zażalenia.
u.i.ś. art. 127 § ust. 3
Ustawa o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko
Określa GDOŚ jako organ wyższego stopnia w stosunku do regionalnych dyrektorów ochrony środowiska.
upzp art. 59 § ust. 1
Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym
Dotyczy decyzji o warunkach zabudowy.
upzp art. 60 § ust. 1
Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym
Dotyczy decyzji o warunkach zabudowy.
Ppsa art. 111 § § 2
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Umożliwia połączenie spraw do łącznego rozpoznania i rozstrzygnięcia.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Postanowienia RDOŚ zostały wydane w stanie prawnym obowiązującym przed wejściem w życie ustawy nowelizującej, która nie zawiera przepisów intertemporalnych. • Wsteczne stosowanie nowych przepisów do stanów faktycznych zaistniałych przed ich wejściem w życie naruszałoby zasadę niedziałania prawa wstecz (lex retro non agit). • W stanie prawnym obowiązującym w momencie wydania postanowień RDOŚ, w przypadkach innych niż wskazane w art. 53 ust. 5c upzp, zażalenie nie przysługiwało, a postanowienie mogło być zaskarżone jedynie w odwołaniu od decyzji, które rozpoznawało SKO.
Odrzucone argumenty
Argument GDOŚ, że po nowelizacji art. 53 ust. 5c upzp właściwość do rozpoznania zażaleń przeszła na GDOŚ. • Argument SKO, że GDOŚ jest organem właściwym do rozpoznania zażaleń.
Godne uwagi sformułowania
W rozpoznawanych sprawach mamy do czynienia z negatywnymi sporami kompetencyjnymi • Wymagałoby to odrębnej regulacji, której ustawa nowelizująca nie zawiera. • Jak słusznie wskazał GDOŚ, takiej regulacji ustawa nowelizująca nie zawiera. • Przyjęcie szerszego zastosowania znowelizowanego przepisu, tj. do stanów zaistniałych przed jego obowiązywaniem, wymaga wyraźnego umocowania ustawowego. • Sąd na etapie rozpoznawania sporu kompetencyjnego nie bada okoliczności faktycznych spraw o uzgodnienie...
Skład orzekający
Wojciech Mazur
przewodniczący
Tomasz Bąkowski
członek
Mirosław Gdesz
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów przejściowych w prawie administracyjnym, zasada niedziałania prawa wstecz (lex retro non agit) w kontekście zmian legislacyjnych dotyczących postępowania administracyjnego, właściwość organów w sprawach warunków zabudowy."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji zmiany przepisów dotyczących uzgodnień w postępowaniu o warunki zabudowy, ale zasady interpretacji przepisów przejściowych mają szersze zastosowanie.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia interpretacji przepisów przejściowych i zasady niedziałania prawa wstecz, co jest kluczowe dla praktyków prawa administracyjnego. Pokazuje, jak zmiany legislacyjne mogą wpływać na bieżące postępowania.
“Zmiana prawa nie działa wstecz: NSA rozstrzyga spór o właściwość w sprawach warunków zabudowy.”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka polskie orzecznictwo i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Powiązane przepisy
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.