II OSK 3214/19
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNaczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną K. P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu, który utrzymał w mocy postanowienie Dolnośląskiego WINB o wstrzymaniu robót budowlanych. Skarżąca kwestionowała zastosowanie art. 48 Prawa budowlanego (samowola budowlana bez pozwolenia) oraz niezastosowanie art. 50 i 51 (roboty istotnie odbiegające od pozwolenia). Twierdziła, że garaż nie wymagał pozwolenia lub był objęty pozwoleniem z 1997 r. NSA oddalił skargę kasacyjną. Sąd ustalił, że garaż został wybudowany przez skarżącą po nabyciu nieruchomości w 1997 r., w czasie obowiązywania Prawa budowlanego z 1994 r., bez wymaganego pozwolenia. Pozwolenie z 1997 r. dotyczyło innego obiektu (budynku mieszkalnego z garażem przyległym), a nie spornego, wolnostojącego garażu. NSA uznał, że zastosowanie art. 48 Prawa budowlanego było prawidłowe, a zarzuty dotyczące błędnej wykładni przepisów przejściowych (art. 3 ustawy z 2007 r.) oraz naruszenia przepisów postępowania nie zasługiwały na uwzględnienie. Sąd podkreślił, że skarżąca nie skorzystała z możliwości legalizacji w trybie art. 3 ustawy z 2007 r. i nie wykazała, aby roboty były jedynie istotnym odstępstwem od pozwolenia.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: ŚredniaInterpretacja przepisów Prawa budowlanego dotyczących samowoli budowlanej, w szczególności rozróżnienie między budową bez pozwolenia a istotnym odstąpieniem od projektu, a także stosowanie przepisów przejściowych dotyczących legalizacji.
Sprawa dotyczy konkretnego stanu faktycznego i zastosowania przepisów w określonym czasie. Może być mniej przydatna w sprawach o odmiennym stanie faktycznym lub dotyczących innych przepisów.
Zagadnienia prawne (3)
Czy samowola budowlana w postaci wybudowania garażu bez wymaganego pozwolenia na budowę podlega reżimowi art. 48 Prawa budowlanego, czy też powinny mieć zastosowanie przepisy dotyczące istotnych odstąpień od projektu (art. 50 i 51 Prawa budowlanego)?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Samowola budowlana w postaci wybudowania obiektu budowlanego bez wymaganego pozwolenia na budowę podlega reżimowi art. 48 Prawa budowlanego, a nie przepisom dotyczącym istotnych odstąpień od projektu.
Uzasadnienie
Sąd ustalił, że garaż został wybudowany bez wymaganego pozwolenia na budowę, a nie jako istotne odstąpienie od istniejącego pozwolenia. Pozwolenie z 1997 r. dotyczyło innego obiektu. W związku z tym zastosowanie art. 48 Prawa budowlanego było prawidłowe.
Jaki jest zakres kontroli sądowej w sprawie dotyczącej samowoli budowlanej, czy sąd może zastępować organy administracji w ustalaniu stanu faktycznego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Sąd administracyjny nie zastępuje organów w ustalaniu stanu faktycznego, lecz kontroluje prawidłowość ich postępowania i zastosowanie prawa.
Uzasadnienie
NSA stwierdził, że Sąd I instancji nie wykroczył poza granice dopuszczalnej kontroli sądowej i nie zastąpił organów w ustaleniu stanu faktycznego, a jedynie zaakceptował prawidłowo przeprowadzone przez organy postępowanie.
Czy przepisy przejściowe dotyczące legalizacji samowoli budowlanej (art. 3 ustawy z dnia 10 maja 2007 r.) mają zastosowanie w sytuacji, gdy właściciel nie skorzystał z możliwości legalizacji w określonym terminie?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Przepisy art. 3 ustawy z dnia 10 maja 2007 r. wprowadzały ograniczoną czasowo możliwość legalizacji samowoli budowlanej bez opłaty, ale wymagały złożenia wniosku w określonym terminie. Nieskorzystanie z tej możliwości oznacza konieczność stosowania standardowych przepisów.
Uzasadnienie
Sąd wyjaśnił, że możliwość legalizacji bez opłaty istniała do 31 grudnia 2007 r. i wymagała złożenia wniosku. Skarżąca nie wykazała, aby skorzystała z tej możliwości, a zatem nie mógł mieć zastosowania art. 3 ustawy z 2007 r. w sposób korzystny dla niej.
Przepisy (21)
Główne
p.b. art. 48 § 1-5
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane
Dotyczy legalizacji obiektu budowlanego wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę lub zgłoszenia.
Pomocnicze
p.b. art. 50 § 1
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane
Dotyczy robót budowlanych wykonywanych w sposób istotnie odbiegający od ustaleń i warunków określonych w pozwoleniu na budowę lub decyzji o pozwoleniu na wznowienie robót budowlanych.
p.b. art. 51 § 1-3
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane
Dotyczy postępowania legalizacyjnego w przypadku istotnych odstąpień od zatwierdzonego projektu budowlanego.
u.z.p.b. art. 3 § 1
Ustawa z dnia 10 maja 2007 r. o zmianie ustawy - Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw
Wprowadzała możliwość legalizacji samowoli budowlanej bez opłaty legalizacyjnej dla obiektów wybudowanych w określonym przedziale czasowym, pod warunkiem złożenia wniosku do 31 grudnia 2007 r.
u.z.p.b. art. 3 § 2
Ustawa z dnia 10 maja 2007 r. o zmianie ustawy - Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw
Nakłada obowiązek uzyskania pozwolenia na użytkowanie obiektu budowlanego w przypadku zastosowania przepisu ust. 1.
u.z.p.b. art. 3 § 3
Ustawa z dnia 10 maja 2007 r. o zmianie ustawy - Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw
Określa obowiązek dołączenia do wniosku o pozwolenie na użytkowanie inwentaryzacji powykonawczej i ekspertyzy technicznej.
p.b. art. 103 § 2
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane
Przepis przejściowy, zgodnie z którym art. 48 nie stosuje się do obiektów, których budowa została zakończona przed dniem wejścia w życie ustawy (przed 1 stycznia 1995 r.).
p.p.s.a. art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa orzekania przez NSA w przypadku oddalenia skargi kasacyjnej.
k.p.a. art. 7
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek organu do należytego i wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego.
k.p.a. art. 77 § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek organu do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy.
k.p.a. art. 80
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek organu do oceny na podstawie materiału dowodowego, czy zostały spełnione przesłanki do wydania decyzji.
k.p.a. art. 78 § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek organu do rozpatrzenia i uwzględnienia złożonych przez stronę środków dowodowych.
p.u.s.a. art. 1 § 1-2
Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych
Określa zakres kognicji sądów administracyjnych.
p.p.s.a. art. 3 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej.
p.p.s.a. art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd oddala skargę, jeżeli nie stwierdzi naruszenia prawa.
p.p.s.a. art. 174 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa skargi kasacyjnej - naruszenie prawa materialnego.
p.p.s.a. art. 174 § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa skargi kasacyjnej - naruszenie przepisów postępowania.
p.p.s.a. art. 145 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawy uwzględnienia skargi.
p.b. art. 3 § 1
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane
Definicja obiektu budowlanego.
p.b. art. 3 § 2
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane
Definicja budowli.
p.b. art. 3 § 3
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane
Definicja robót budowlanych.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Garaż został wybudowany bez wymaganego pozwolenia na budowę w czasie obowiązywania Prawa budowlanego z 1994 r. • Zastosowanie art. 48 Prawa budowlanego było prawidłowe. • Sąd I instancji nie wykroczył poza granice kontroli sądowej. • Przepisy przejściowe dotyczące legalizacji samowoli budowlanej (art. 3 ustawy z 2007 r.) nie miały zastosowania, gdyż skarżąca nie skorzystała z możliwości legalizacji w wymaganym terminie. • Sporny garaż nie był objęty pozwoleniem na budowę z 1997 r., które dotyczyło innego obiektu.
Odrzucone argumenty
Zastosowanie art. 48 Prawa budowlanego było wadliwe, ponieważ garaż nie wymagał pozwolenia lub był objęty pozwoleniem z 1997 r. • Należało zastosować art. 50 ust. 1 pkt 3 oraz art. 51 Prawa budowlanego, gdyż samowola polegała na istotnym odstąpieniu od projektu. • Błędna wykładnia art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 2007 r. • Naruszenie art. 151 p.p.s.a. w związku z art. 7 i 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a. (nieprawidłowe ustalenie stanu faktycznego przez organy). • Naruszenie art. 151 p.p.s.a. w związku z art. 78 § 1 k.p.a. (nieuwzględnienie środków dowodowych). • Naruszenie art. 1 § 1 i 2 P.u.s.a. w zw. z art. 3 § 1 p.p.s.a. (wykroczenie poza granice kontroli sądowej). • Naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a.
Godne uwagi sformułowania
Sąd I instancji nie wykroczył poza granice dopuszczalnej kontroli sądowej i nie zastąpił organów w ustaleniu stanu faktycznego sprawy. • Ustalenie, że takie pozwolenie dla spornej inwestycji nie zostało wydane skutkować zaś musiało uruchomieniem procedury legalizacyjnej uregulowanej w art. 48 Prawa budowlanego. • Możliwość legalizacji samowoli budowlanej bez konieczności ponoszenia opłaty legalizacyjnej istniała zatem w przypadku, gdy właściciel wybudowanego samowolnie obiektu złożył wniosek [...] w okresie pomiędzy dniem 20 czerwca 2007 r. [...] a dniem 31 grudnia 2007 r. • Nie można również podzielić stanowiska skarżącej kasacyjnie, że samowola budowlana polegała na prowadzeniu robót budowlanych w sposób istotnie odbiegający od ustaleń i warunków określonych w pozwoleniu.
Skład orzekający
Arkadiusz Despot - Mładanowicz
sprawozdawca
Tomasz Bąkowski
członek
Wojciech Mazur
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów Prawa budowlanego dotyczących samowoli budowlanej, w szczególności rozróżnienie między budową bez pozwolenia a istotnym odstąpieniem od projektu, a także stosowanie przepisów przejściowych dotyczących legalizacji."
Ograniczenia: Sprawa dotyczy konkretnego stanu faktycznego i zastosowania przepisów w określonym czasie. Może być mniej przydatna w sprawach o odmiennym stanie faktycznym lub dotyczących innych przepisów.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Sprawa dotyczy powszechnego problemu samowoli budowlanej i jej legalizacji, co jest interesujące dla prawników specjalizujących się w prawie budowlanym. Wyjaśnia kluczowe rozróżnienia między różnymi trybami postępowania.
“Samowola budowlana: Kiedy garaż bez pozwolenia prowadzi do problemów prawnych?”
Sektor
budownictwo
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.