II OSK 269/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła skargi kasacyjnej J. P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który utrzymał w mocy postanowienie Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska odmawiające uzgodnienia projektu decyzji o warunkach zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie budynku mieszkalnego jednorodzinnego. Inwestor zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego, w szczególności § 3 ust. 1 pkt 7 rozporządzenia nr 26 Wojewody Warmińsko-Mazurskiego, dotyczącego zakazu zmiany sposobu użytkowania ziemi na obszarze zespołu przyrodniczo-krajobrazowego "Rzeka Babant i Jezioro Białe". Skarżący argumentował, że ta forma ochrony przyrody nie wprowadza zakazu budowy, a interpretacja przepisów przez organy była błędna i naruszała jego prawo do zabudowy. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, uznając ją za bezzasadną. Sąd podkreślił, że zakaz zmiany sposobu użytkowania ziemi, choć nie jest tożsamy z zakazem zabudowy, może uzasadniać odmowę uzgodnienia, jeśli planowana zabudowa godzi w cele ochrony krajobrazu. W realiach sprawy, budowa na działce rolnej w sąsiedztwie jeziora, otoczonej terenami rolnymi i zadrzewieniami, została uznana za potencjalnie negatywnie wpływającą na walory widokowe i krajobrazowe, co uzasadniało zastosowanie zasady ostrożności i prewencji. Sąd wskazał, że organy ochrony przyrody nie przekroczyły granic władzy dyskrecjonalnej, a zebrany materiał dowodowy był wystarczający do poczynienia istotnych ustaleń.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja zakazu zmiany sposobu użytkowania ziemi w kontekście ochrony zespołów przyrodniczo-krajobrazowych, stosowanie zasady ostrożności i prewencji w decyzjach o warunkach zabudowy, zakres kontroli sądów administracyjnych nad decyzjami organów ochrony przyrody.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji prawnej i faktycznej, związanej z konkretnym rozporządzeniem wojewody i celem ochrony danego obszaru. Zasady ogólne mogą wymagać adaptacji do innych stanów faktycznych i prawnych.
Zagadnienia prawne (3)
Czy zakaz zmiany sposobu użytkowania ziemi, wprowadzony rozporządzeniem wojewody na obszarze zespołu przyrodniczo-krajobrazowego, wyłącza możliwość zabudowy działki rolnej?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, jeśli planowana zabudowa godzi w cele ochrony krajobrazu i walory przyrodnicze, uzasadniając zastosowanie zasady ostrożności i prewencji.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że zakaz zmiany sposobu użytkowania ziemi może uzasadniać odmowę uzgodnienia projektu decyzji o warunkach zabudowy, gdy planowana inwestycja, np. budowa na działce rolnej w sąsiedztwie jeziora, negatywnie wpływa na walory krajobrazowe i przyrodnicze chronionego obszaru. Organy ochrony przyrody nie przekroczyły granic władzy dyskrecjonalnej.
Czy sąd administracyjny powinien kwestionować ustalenia faktyczne organów ochrony przyrody dotyczące wpływu inwestycji na środowisko, czy jedynie kontrolę legalności ich działań?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Sąd administracyjny koncentruje się na kontroli legalności działań organu uzgadniającego, w tym czy nie przekroczył on granic dyskrecjonalnej władzy, np. działając arbitralnie lub poza zakresem kompetencji.
Uzasadnienie
Sąd podkreślił, że to wyspecjalizowany organ ochrony przyrody jest powołany do realizacji zadań w zakresie ochrony przyrody w procedurach planistycznych, a sąd administracyjny ocenia, czy organ ten nie przekroczył swoich kompetencji lub granic swobodnego uznania.
Czy zasady k.p.a. dotyczące rozstrzygania wątpliwości prawnych na korzyść strony (art. 7a k.p.a.) mają zastosowanie w postępowaniu o uzgodnienie projektu decyzji o warunkach zabudowy?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, art. 7a k.p.a. nie ma zastosowania w sprawach administracyjnych dotyczących przyznania stronie uprawnienia, takich jak ustalenie warunków zabudowy.
Uzasadnienie
Sąd wskazał, że art. 7a k.p.a. nie znajduje zastosowania w sprawach, które nie dotyczą nałożenia na stronę obowiązku, ograniczenia lub odebrania uprawnienia, a jedynie przyznania uprawnienia.
Przepisy (21)
Główne
Rozporządzenie nr 26 art. 3 § ust. 1 pkt 7
Rozporządzenie nr 26 Wojewody Warmińsko-Mazurskiego z 9 sierpnia 2007 r. w sprawie zespołu przyrodniczo-krajobrazowego "Rzeka Babant i Jezioro Białe"
Zakaz zmiany sposobu użytkowania ziemi, który może wykluczać zabudowę, jeśli godzi w walory krajobrazowe.
u.o.p. art. 45 § ust. 1 pkt 7
Ustawa z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody
Podstawa do wprowadzenia zakazu zmiany sposobu użytkowania ziemi w ramach ochrony przyrody.
Pomocnicze
Konstytucja RP art. 31 § ust. 3
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Zasada proporcjonalności w ograniczaniu praw.
Konstytucja RP art. 64 § ust. 3
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Prawo własności i jego ograniczenia.
u.p.z.p. art. 53 § ust. 4 pkt 8
Ustawa z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym
Obowiązek uzgodnienia projektu decyzji o warunkach zabudowy z organami ochrony przyrody.
u.p.z.p. art. 60 § ust. 1
Ustawa z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym
Przesłanki wydania decyzji o warunkach zabudowy.
k.p.a. art. 7
Kodeks postępowania administracyjnego
Zasada prawdy obiektywnej i dochodzenia do niej.
k.p.a. art. 8
Kodeks postępowania administracyjnego
Zasada pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa.
k.p.a. art. 77 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek zebrania i wyczerpującego rozpatrzenia materiału dowodowego.
k.p.a. art. 80
Kodeks postępowania administracyjnego
Zasada swobodnej oceny dowodów.
k.p.a. art. 7a
Kodeks postępowania administracyjnego
Zasada rozstrzygania wątpliwości prawnych na korzyść strony (nie miał zastosowania).
p.o.ś. art. 6
Prawo ochrony środowiska
Zasady ochrony środowiska (wysoki poziom ochrony, prewencja, ostrożność).
k.p.c.
Ustawa z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego
p.p.s.a. art. 183 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Zakres rozpoznania sprawy przez NSA.
p.p.s.a. art. 183 § § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego.
p.p.s.a. art. 193
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Zakres uzasadnienia wyroku oddalającego skargę kasacyjną.
p.p.s.a. art. 141 § § 4
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Elementy uzasadnienia wyroku.
p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit.a
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do uchylenia postanowienia organu.
p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit.c
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do uchylenia postanowienia organu.
p.p.s.a. art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Oddalenie skargi.
p.p.s.a. art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa orzekania przez NSA.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Zakaz zmiany sposobu użytkowania ziemi na obszarze zespołu przyrodniczo-krajobrazowego uzasadnia odmowę uzgodnienia projektu decyzji o warunkach zabudowy, jeśli inwestycja godzi w walory krajobrazowe. • Zasada ostrożności i prewencji przemawia za ochroną środowiska i krajobrazu przed potencjalną zabudową. • Organy ochrony przyrody nie przekroczyły granic władzy dyskrecjonalnej, a zebrany materiał dowodowy był wystarczający.
Odrzucone argumenty
Interpretacja zakazu zmiany sposobu użytkowania ziemi jako zakazu zabudowy jest błędna. • Forma ochrony przyrody (zespół przyrodniczo-krajobrazowy) jest najsłabsza i nie powinna wykluczać zabudowy. • Naruszenie przepisów postępowania przez organy administracji i sąd I instancji (brak wyjaśnienia stanu faktycznego, błędna ocena dowodów). • Zastosowanie zasady proporcjonalności powinno prowadzić do uwzględnienia prawa do zabudowy. • Działka posiada uzbrojenie i znajduje się na skraju obszaru chronionego, co powinno być uwzględnione.
Godne uwagi sformułowania
Naczelny Sąd Administracyjny w pełni podziela to stanowisko WSA w Warszawie. • Zakaz zmiany sposobu użytkowania ziemi nie jest tożsamy z zakazem zabudowy, ale nie oznacza to, że każda zabudowa jest dopuszczalna. • Niedopuszczalna jest zabudowa, która godzi w cele przyświecające ustanowieniu zespołu przyrodniczo-krajobrazowego. • In dubio pro natura – wątpliwości co do negatywnego wpływu na środowisko rozstrzyga się na korzyść środowiska. • Organy ochrony przyrody nie przekroczyły granic władzy dyskrecjonalnej odmawiając uzgodnienia przedmiotowego projektu decyzji o warunkach zabudowy.
Skład orzekający
Jacek Chlebny
przewodniczący
Małgorzata Miron
członek
Grzegorz Rząsa
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja zakazu zmiany sposobu użytkowania ziemi w kontekście ochrony zespołów przyrodniczo-krajobrazowych, stosowanie zasady ostrożności i prewencji w decyzjach o warunkach zabudowy, zakres kontroli sądów administracyjnych nad decyzjami organów ochrony przyrody."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji prawnej i faktycznej, związanej z konkretnym rozporządzeniem wojewody i celem ochrony danego obszaru. Zasady ogólne mogą wymagać adaptacji do innych stanów faktycznych i prawnych.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy konfliktu między prawem do zabudowy a ochroną cennych przyrodniczo i krajobrazowo terenów, co jest częstym problemem w planowaniu przestrzennym i budownictwie. Wyjaśnia zasady stosowane przez sądy w takich sytuacjach.
“Budowa domu w chronionym krajobrazie? NSA wyjaśnia, kiedy można odmówić zgody.”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.