II OSK 2373/23Oddalenie skargi kasacyjnej ewidencja zabytków 11
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNaczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną Prezydenta m.st. Warszawy od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który stwierdził niezgodność z prawem zarządzenia Prezydenta w zakresie ujęcia w gminnej ewidencji zabytków zespołu podstacji elektrycznej. Prezydent zarzucał sądowi I instancji naruszenie przepisów prawa materialnego i procesowego, w tym błędne zastosowanie art. 147 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 94 ust. 2 u.s.g. oraz art. 190 ust. 1 Konstytucji RP. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną. Sąd podkreślił, że działania organu na podstawie art. 22 ust. 5 u.o.z.o.z. należy kwalifikować jako czynność z art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., a nie akt jednostki samorządu terytorialnego. Ponadto, sąd wskazał na orzecznictwo NSA, zgodnie z którym wzorzec konstytucyjny, na którym oparł się Trybunał Konstytucyjny w wyroku P 12/18, musi być brany pod uwagę przy ocenie legalności czynności włączania obiektów do ewidencji zabytków, dokonanych przed wydaniem tego orzeczenia. Kluczowe było stwierdzenie, że procedura włączenia do gminnej ewidencji zabytków musi zapewniać właścicielowi czynny udział w postępowaniu, a jej niedopełnienie stanowi wadę prawną. W tej sprawie, mimo że Prezydent zarzucał błąd w kwalifikacji prawnej czynności, NSA uznał, że wadliwość procedury, polegająca na braku zapewnienia właścicielowi czynnego udziału, była wystarczająca do stwierdzenia niezgodności z prawem, niezależnie od ewentualnych wątpliwości co do charakteru wyroku TK.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaProcedury administracyjne dotyczące włączania nieruchomości do gminnej ewidencji zabytków, obowiązek zapewnienia czynnego udziału strony, interpretacja przepisów o ochronie zabytków w kontekście orzecznictwa TK i NSA.
Dotyczy specyficznej sytuacji włączenia do gminnej ewidencji zabytków, ale zasady proceduralne mają szersze zastosowanie.
Zagadnienia prawne (3)
Czy czynność włączenia obiektu do gminnej ewidencji zabytków, dokonana bez zapewnienia właścicielowi czynnego udziału w postępowaniu, jest zgodna z prawem?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, taka czynność jest wadliwa prawnie, ponieważ narusza przepisy dotyczące sposobu jej dokonania i nie zapewnia właścicielowi gwarancji ochrony prawnej.
Uzasadnienie
Sąd wskazał, że procedura włączenia do gminnej ewidencji zabytków, zgodnie z przepisami i orzecznictwem, musi poprzedzać zawiadomienie właściciela i umożliwienie mu wypowiedzenia się co do zasadności takiego działania. Niedopełnienie tego obowiązku stanowi wadę prawną czynności.
Jak należy kwalifikować prawne działania organu podjęte na podstawie art. 22 ust. 5 u.o.z.o.z. w kontekście przepisów Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Działania te należy kwalifikować jako czynność, o której mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., a nie akt jednostki samorządu terytorialnego.
Uzasadnienie
Sąd odwołał się do ugruntowanego orzecznictwa NSA, które konsekwentnie przyjmuje taką kwalifikację prawną dla działań organów podejmowanych na podstawie wskazanych przepisów ustawy o ochronie zabytków.
Czy wyrok Trybunału Konstytucyjnego P 12/18, stwierdzający niezgodność art. 22 ust. 5 pkt 3 u.o.z.o.z. z Konstytucją, ma zastosowanie do oceny legalności czynności włączenia obiektów do ewidencji zabytków dokonanych przed wydaniem tego wyroku?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, wzorzec konstytucyjny musi być brany pod uwagę przy ocenie legalności takich czynności.
Uzasadnienie
Orzecznictwo NSA potwierdza, że wyrok TK wyznacza wzorzec konstytucyjny, który należy uwzględniać przy ocenie legalności wcześniejszych działań organów, zwłaszcza w kontekście zapewnienia właścicielowi gwarancji procesowych.
Rozstrzygnięcie
Przepisy (13)
Główne
u.o.z.o.z. art. 22 § ust. 5 pkt 3
Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami
Procedura włączenia do gminnej ewidencji zabytków musi zapewniać właścicielowi czynny udział w postępowaniu.
p.p.s.a. art. 147 § § 1
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd stwierdza niezgodność z prawem aktu lub czynności, naruszając prawo materialne lub procesowe.
p.p.s.a. art. 184
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Pomocnicze
u.s.g. art. 94 § ust. 2
Ustawa o samorządzie gminnym
u.o.z.o.z. art. 3 § pkt 1
Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami
u.o.z.o.z. art. 24 § ust. 1
Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami
p.p.s.a. art. 3 § § 2 pkt 4
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Dotyczy kontroli czynności z zakresu administracji publicznej.
p.p.s.a. art. 3 § § 2 pkt 6
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Dotyczy kontroli aktów jednostek samorządu terytorialnego.
p.p.s.a. art. 53 § § 2
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Konstytucja RP art. 190 § ust. 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 64 § ust. 1 i 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 31 § ust. 3
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Rozporządzenie Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia 26 maja 2011 r. w sprawie prowadzenia rejestru zabytków, krajowej, wojewódzkiej i gminnej ewidencji zabytków oraz krajowego wykazu zabytków skradzionych lub wywiezionych za granicę niezgodnie z prawem art. 18b § ust. 1
Argumenty
Skuteczne argumenty
Naruszenie procedury włączenia do gminnej ewidencji zabytków poprzez brak zapewnienia właścicielowi czynnego udziału w postępowaniu.
Odrzucone argumenty
Błędne zastosowanie art. 147 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 94 ust. 2 u.s.g. • Niewłaściwe uwzględnienie skargi i stwierdzenie niezgodności z prawem zarządzenia. • Błędne uznanie, że wyrok TK P 12/18 prowadzi do konieczności uwzględnienia skargi. • Niewłaściwe uchylenie się od dokonania merytorycznej oceny zaskarżonego zarządzenia. • Naruszenie art. 190 ust. 1 Konstytucji RP i błędna odmowa zastosowania art. 22 ust. 4 i 5 pkt 3 u.o.z.o.z.
Godne uwagi sformułowania
Działania organu podjęte na podstawie art. 22 ust. 5 pkt 1–3 u.o.z.o.z. należy kwalifikować jako czynność, o której mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., a nie akt jednostki samorządu terytorialnego. • W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego nie budzi wątpliwości zapatrywanie, że wzorzec konstytucyjny, na którym oparł się Trybunał Konstytucyjny, musi być brany pod uwagę przy ocenie legalności czynności włączania obiektów do ewidencji zabytków, dokonanych przed wydaniem tego orzeczenia. • Każda czynność włączenia obiektu do gminnej ewidencji zabytków dokonana w procedurze niezapewniającej odpowiednich gwarancji procesowych właścicielowi zabytku ujmowanego w tej ewidencji, zwłaszcza prawa do czynnego w nim udziału, stanowi czynność wadliwą. • Włączenie kart adresowych zabytku do gminnej ewidencji zabytków [...] powinno zostać zakomunikowane właścicielowi zabytku, a przede wszystkim poprzedzone zawiadomieniem go o zamiarze ujęcia zabytku w ewidencji [...] by miał on możliwość wypowiedzenia się odnośnie do zasadności takiego działania.
Skład orzekający
Jacek Chlebny
przewodniczący
Mirosław Gdesz
członek
Grzegorz Antas
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Procedury administracyjne dotyczące włączania nieruchomości do gminnej ewidencji zabytków, obowiązek zapewnienia czynnego udziału strony, interpretacja przepisów o ochronie zabytków w kontekście orzecznictwa TK i NSA."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji włączenia do gminnej ewidencji zabytków, ale zasady proceduralne mają szersze zastosowanie.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnego aspektu ochrony zabytków i praw właścicieli nieruchomości, a także interpretacji przepisów w świetle orzecznictwa Trybunału Konstytucyjnego i Naczelnego Sądu Administracyjnego.
“Właściciel musi mieć głos przy wpisie zabytku do ewidencji – NSA potwierdza kluczowe zasady ochrony praw.”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka polskie orzecznictwo i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Powiązane przepisy
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.