Orzeczenie · 2022-01-18

II OSK 1174/21Kara administracyjna przewoźnik wizą granica

Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Data
2022-01-18
NSAAdministracyjneWysokansa
cudzoziemcykontrola granicznaustawa o cudzoziemcachodpowiedzialność przewoźnikawizanależyta starannośćkara administracyjnatransport drogowyprawo UEzasada proporcjonalności

Sprawa rozpatrywana przez Naczelny Sąd Administracyjny dotyczyła skargi kasacyjnej przewoźnika "S." z siedzibą w R. od wyroku WSA w Warszawie, który oddalił jego skargę na decyzję Komendanta Głównego Straży Granicznej o nałożeniu kary administracyjnej. Kara została nałożona za przywiezienie do granicy RP obywatelki Ukrainy, A. R., która nie posiadała ważnej wizy uprawniającej do wjazdu i pobytu na terytorium Polski. Przewoźnik podnosił zarzuty naruszenia przepisów prawa materialnego, w tym art. 459 ust. 1 i art. 462 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach (uoc), kwestionując wykładnię tych przepisów i argumentując, że brak było podstaw do ich zastosowania. Twierdził, że podjął wszelkie niezbędne środki, a odpowiedzialność przewoźnika nie powinna mieć charakteru automatycznego, lecz uwzględniać zasadę proporcjonalności i ograniczone możliwości kontrolne w porównaniu do Straży Granicznej. Podnosił również zarzut naruszenia art. 462 ust. 3 pkt 2 uoc poprzez niezastosowanie przepisu pozwalającego na odstąpienie od kary w przypadku dołożenia należytej staranności. WSA w Warszawie oddalił skargę, uznając odpowiedzialność przewoźnika za obiektywną i wynikającą z niezachowania należytej staranności przez jego pracownika przy kontroli dokumentów. NSA podzielił to stanowisko, podkreślając, że obowiązek przewoźnika obejmuje podjęcie wszelkich niezbędnych środków w celu upewnienia się, że cudzoziemiec posiada ważne dokumenty uprawniające do wjazdu. Stwierdzono, że przeoczenie przez pracownika przewoźnika faktu, iż wiza zaczyna obowiązywać dopiero następnego dnia, świadczy o niezachowaniu wymaganej staranności. NSA uznał, że przepisy uoc nie naruszają zasady proporcjonalności i nie ma podstaw do skierowania pytań prejudycjalnych do TSUE. W konsekwencji, skarga kasacyjna została oddalona.

Asystent · analiza prawna

Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.

Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.

Wypróbuj Asystenta

Wartość praktyczna

Siła precedensu: Wysoka
Do czego można powołać

Potwierdzenie obiektywnego charakteru odpowiedzialności przewoźnika za przewóz cudzoziemców bez ważnych dokumentów, interpretacja pojęcia "należytej staranności" w kontekście obowiązków przewoźnika oraz zgodność przepisów krajowych z prawem UE w zakresie zasady proporcjonalności.

Ograniczenia stosowania

Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji przewozu osób w międzynarodowym transporcie drogowym i interpretacji przepisów ustawy o cudzoziemcach. Może być mniej bezpośrednio stosowalne do innych form transportu lub innych rodzajów naruszeń.

Zagadnienia prawne (4)

Czy odpowiedzialność przewoźnika za przewóz cudzoziemca bez ważnej wizy ma charakter obiektywny, czy też wymaga udowodnienia winy lub zaniedbania?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Odpowiedzialność przewoźnika ma charakter obiektywny i nie wymaga badania stopnia zawinienia lub szkodliwości czynu, lecz jedynie powiązania z obiektywnym naruszeniem prawa.

Uzasadnienie

Ustawa o cudzoziemcach nakłada na przewoźnika obowiązek podjęcia wszelkich niezbędnych środków w celu zapewnienia, że cudzoziemiec posiada ważne dokumenty. Niespełnienie tego obowiązku, nawet wskutek zaniedbania pracownika, skutkuje odpowiedzialnością administracyjną.

Czy przepisy prawa krajowego nakładające na przewoźników obowiązek kontroli dokumentów pasażerów i możliwość nałożenia kary za ich naruszenie są zgodne z zasadą proporcjonalności wynikającą z prawa Unii Europejskiej?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Tak, przepisy te są zgodne z zasadą proporcjonalności, ponieważ właściwie wyważają interes publiczny (zwalczanie nielegalnej imigracji) i interes jednostki (przewoźnika), a nałożona kara mieści się w przewidzianych prawem widełkach.

Uzasadnienie

Kara administracyjna ma charakter odstraszający i prewencyjny. Szerokie możliwości kontrolne Straży Granicznej nie zwalniają przewoźnika z jego ustawowego obowiązku. Kara nałożona w najniższym możliwym wymiarze uwzględnia interes przedsiębiorcy.

Czy niezauważenie przez pracownika przewoźnika, że wiza cudzoziemca zaczyna obowiązywać dopiero następnego dnia, stanowi naruszenie obowiązku dołożenia należytej staranności?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Tak, stanowi to naruszenie należytej staranności.

Uzasadnienie

Przeoczenie daty rozpoczęcia ważności wizy jest błędem, którego uniknięcie nie wymagało środków przekraczających możliwości przewoźnika. Obowiązek ten jest jasno sprecyzowany i wynika z zawodowego charakteru działalności przewoźnika.

Czy w przypadku naruszenia przepisów dotyczących przewozu cudzoziemców bez ważnych dokumentów, można zastosować przepis K.p.a. o odstąpieniu od wymierzenia kary z powodu znikomej wagi naruszenia?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Nie, waga naruszenia nie jest znikoma, a ponadto nie został spełniony warunek zaprzestania naruszania prawa.

Uzasadnienie

Nielegalna imigracja jest poważnym deliktem granicznym. Stwarzanie warunków do nielegalnej migracji stanowi zagrożenie dla bezpieczeństwa publicznego. Ponadto, przewoźnik był już wcześniej karany za podobne naruszenie.

Rozstrzygnięcie

Decyzja
Oddalono skargę
Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną przewoźnika.

Przepisy (7)

Główne

uoc art. 459 § 1-2

Ustawa o cudzoziemcach

Przewoźnik ma obowiązek podjęcia wszelkich niezbędnych środków w celu zapewnienia, aby cudzoziemiec zamierzający wjechać na terytorium RP posiadał ważne dokumenty uprawniające do przekroczenia granicy, wizę lub inne wymagane zezwolenia. Obowiązek ten dotyczy również przewoźników wykonujących regularne przewozy osób w międzynarodowym transporcie drogowym.

uoc art. 462 § 1

Ustawa o cudzoziemcach

Na przewoźnika, który przywiózł do granicy cudzoziemca nieposiadającego ważnych dokumentów uprawniających do wjazdu i pobytu, nakłada się karę administracyjną w wysokości od 3000 do 5000 euro za każdą przywiezioną osobę.

Pomocnicze

uoc art. 462 § 3

Ustawa o cudzoziemcach

Nie stosuje się kary, jeżeli przewoźnik mimo dołożenia należytej staranności nie mógł stwierdzić, że cudzoziemiec nie posiada ważnego dokumentu podróży lub wizy.

K.p.a. art. 189f § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Organ obligatoryjnie wydaje decyzję o odstąpieniu od wymierzenia kary i poprzestaje na pouczeniu, jeżeli waga naruszenia prawa jest znikoma, a strona zaprzestała naruszania prawa.

k.c. art. 355

Kodeks cywilny

Określa pojęcie należytej staranności, która powinna być oceniana z uwzględnieniem zawodowego charakteru działalności.

kgS art. 6 § 1

Kodeks graniczny Schengen

Określa warunki wjazdu obywateli państw trzecich na terytorium państw członkowskich, w tym wymóg posiadania ważnej wizy.

kgS art. 14 § 1

Kodeks graniczny Schengen

Stanowi o odmowie wjazdu obywatelowi państwa trzeciego, który nie spełnia warunków wjazdu.

Argumenty

Odrzucone argumenty

Odpowiedzialność przewoźnika powinna być oceniana z uwzględnieniem zasady proporcjonalności i jego ograniczonych możliwości kontrolnych w porównaniu do Straży Granicznej. • Niewłaściwa wykładnia i zastosowanie art. 459 ust. 1 i art. 462 ust. 1 uoc. • Niezastosowanie art. 462 ust. 3 pkt 2 uoc, który pozwala na odstąpienie od kary w przypadku dołożenia należytej staranności. • Przepisy krajowe nakładające obowiązek kontroli dokumentów na przewoźników i możliwość nałożenia kary są sprzeczne z prawem UE i zasadą proporcjonalności.

Godne uwagi sformułowania

Odpowiedzialność przewoźnika ma charakter obiektywny. • Przewoźnik obowiązany jest dokładnie zbadać dokumenty, posiadane przez cudzoziemca. • Nie ma jednego, powszechnie obowiązującego wzorca należytej staranności, lecz trzeba go określić z uwzględnieniem "staranności ogólnie wymaganej w stosunkach danego rodzaju". • Nielegalna imigracja jest jednym z najpoważniejszych deliktów granicznych. • Kara administracyjna ma służyć wymuszeniu efektywniejszego postępowania przewoźnika w przyszłości.

Skład orzekający

Paweł Miładowski

przewodniczący

Grzegorz Czerwiński

sprawozdawca

Marta Laskowska - Pietrzak

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Potwierdzenie obiektywnego charakteru odpowiedzialności przewoźnika za przewóz cudzoziemców bez ważnych dokumentów, interpretacja pojęcia \"należytej staranności\" w kontekście obowiązków przewoźnika oraz zgodność przepisów krajowych z prawem UE w zakresie zasady proporcjonalności."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji przewozu osób w międzynarodowym transporcie drogowym i interpretacji przepisów ustawy o cudzoziemcach. Może być mniej bezpośrednio stosowalne do innych form transportu lub innych rodzajów naruszeń.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy codziennych obowiązków przewoźników i potencjalnych kar finansowych, a także interpretacji przepisów unijnych w kontekście krajowym. Pokazuje praktyczne zastosowanie prawa granicznego i odpowiedzialności podmiotów gospodarczych.

“Przewoźniku, uważaj na wizy! Kara 3000 euro za jeden błąd na granicy.”

Dane finansowe

WPS: 12 768,3 PLN

Sektor

transport

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej.

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka polskie orzecznictwo i aktualne akty prawne.

  • Analiza orzecznictwa i przepisów
  • Drafting pism i dokumentów
  • Odpowiedzi na pytania prawne
  • Pogłębiona analiza z doktryny
Wypróbuj Asystenta AI za darmo

Powiązane przepisy

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.

Przeczytaj pełny tekst