II NSNc 295/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy rozpoznał skargę nadzwyczajną Prokuratora Generalnego od nakazu zapłaty w postępowaniu upominawczym Sądu Okręgowego w Elblągu z 2008 r., który nakazywał pozwanej M. H. zapłatę ponad 152 tys. zł na rzecz spółki F. S.A. Skarżący zarzucił naruszenie zasad demokratycznego państwa prawnego, sprawiedliwości społecznej, ochrony konsumentów oraz prawa do rzetelnej procedury sądowej. Sąd Najwyższy stwierdził, że Sąd Okręgowy nie zbadał należycie podstaw roszczenia, w szczególności potencjalnie nieuczciwego charakteru klauzul umowy ratalnej oraz prawidłowości naliczania odsetek. Zaniechanie to, w kontekście ochrony konsumenta jako strony słabszej, naruszyło art. 76 Konstytucji RP oraz art. 45 ust. 1 Konstytucji RP (prawo do rzetelnej procedury). Sąd Najwyższy uznał również, że doszło do naruszenia przepisów procesowych (art. 499 § 1 i 2 k.p.c.) poprzez wydanie nakazu zapłaty w postępowaniu upominawczym, mimo wątpliwości co do wysokości roszczenia i legitymacji procesowej powoda. Wobec upływu ponad 17 lat od wydania nakazu, Sąd Najwyższy, powołując się na art. 115 § 2 ustawy o Sądzie Najwyższym, uchylił zaskarżony nakaz zapłaty i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Sądowi Okręgowemu w Elblągu, uznając, że naruszenia te są na tyle istotne, iż przemawiają za ingerencją w prawomocność orzeczenia, mimo upływu terminu.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów o postępowaniu upominawczym, ochrona konsumentów w postępowaniu sądowym, stosowanie skargi nadzwyczajnej w przypadku rażących naruszeń prawa.
Dotyczy specyfiki postępowania upominawczego i skargi nadzwyczajnej; orzeczenie z 2008 r. analizowane w kontekście przepisów obowiązujących w tamtym czasie oraz ewolucji orzecznictwa.
Zagadnienia prawne (4)
Czy sąd pierwszej instancji, wydając nakaz zapłaty w postępowaniu upominawczym, prawidłowo ocenił zasadność roszczenia i wysokość dochodzonych kwot, w szczególności odsetek, bez zbadania potencjalnie nieuczciwych klauzul umowy konsumenckiej?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, sąd pierwszej instancji naruszył zasady ochrony konsumenta i rzetelnej procedury sądowej, nie badając należycie umowy i wysokości roszczenia.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że sąd pierwszej instancji nie powinien był wydawać nakazu zapłaty w postępowaniu upominawczym bez weryfikacji umowy konsumenckiej pod kątem nieuczciwych klauzul i prawidłowości naliczania odsetek, co naruszyło prawa konsumentki.
Czy naruszenie zasad ochrony konsumenta i rzetelnej procedury sądowej, stwierdzone w postępowaniu, uzasadnia uchylenie prawomocnego nakazu zapłaty w trybie skargi nadzwyczajnej, mimo upływu 5 lat od jego uprawomocnienia?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, jeśli naruszenia są rażące i dotyczą fundamentalnych zasad państwa prawnego, a skutki nie są nieodwracalne.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że mimo upływu 5 lat od uprawomocnienia, naruszenia zasad ochrony konsumenta i sprawiedliwości społecznej były na tyle istotne, że przemawiały za uchyleniem nakazu zapłaty, ponieważ skutki nie były nieodwracalne i naruszały fundamentalne zasady konstytucyjne.
Czy wyciąg z ksiąg bankowych, stanowiący jedyny dowód roszczenia w postępowaniu upominawczym, może być uznany za wystarczający dowód bez weryfikacji jego mocy urzędowej i prawidłowości naliczonych odsetek?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, sąd powinien zweryfikować moc urzędową wyciągu i prawidłowość naliczonych odsetek, zwłaszcza gdy kwestionowana jest wysokość zadłużenia.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy wskazał na wątpliwości co do mocy urzędowej wyciągu z ksiąg bankowych z powodu nieczytelnych podpisów oraz nieprawidłowości w naliczaniu odsetek, co powinno skutkować odmową wydania nakazu zapłaty.
Czy sąd powinien badać z urzędu przedawnienie roszczenia w postępowaniu upominawczym, jeśli okoliczności sprawy wskazują na jego wystąpienie?
Odpowiedź sądu
W obecnym stanie prawnym tak, a w 2008 r. brak badania z urzędu mógł prowadzić do naruszenia praw strony.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy zauważył, że w 2008 r. sąd nie badał z urzędu przedawnienia, co w tym przypadku uniemożliwiło pozwanej podniesienie tego zarzutu, a roszczenie mogło być przedawnione.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| F. S.A. | spółka | powód |
| M. H. | osoba_fizyczna | pozwana |
Przepisy (14)
Główne
u.SN art. 89 § 1
Ustawa o Sądzie Najwyższym
Pomocnicze
u.SN art. 115 § 1
Ustawa o Sądzie Najwyższym
u.SN art. 115 § 2
Ustawa o Sądzie Najwyższym
k.p.c. art. 498 § 2
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 499 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 233 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
k.c. art. 385¹
Kodeks cywilny
k.c. art. 481 § 2²
Kodeks cywilny
k.c. art. 117 § 2
Kodeks cywilny
k.c. art. 118
Kodeks cywilny
Prawo bankowe art. 95 § 1
Konstytucja RP art. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 45 § 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 76
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Argumenty
Skuteczne argumenty
Naruszenie praw konsumenta przez brak zbadania umowy i nieprawidłowe naliczenie odsetek. • Wydanie nakazu zapłaty w postępowaniu upominawczym mimo wątpliwości co do zasadności i wysokości roszczenia. • Naruszenie zasady sprawiedliwości społecznej i prawa do rzetelnej procedury.
Godne uwagi sformułowania
Sąd Okręgowy w Elblągu nie zbadał należycie roszczenia, naruszając prawa konsumenta i zasady sprawiedliwości społecznej. • Nakaz zapłaty nie mógł być wydany, gdyż przytoczone okoliczności budziły wątpliwości. • Ochrona konsumenta nie oznacza faworyzowania konsumenta przez władzę, lecz działania na rzecz zrekompensowania braku jego wiedzy i orientacji.
Skład orzekający
Krzysztof Wiak
przewodniczący
Marek Dobrowolski
sprawozdawca
Arkadiusz Janusz Sopata
ławnik Sądu Najwyższego
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów o postępowaniu upominawczym, ochrona konsumentów w postępowaniu sądowym, stosowanie skargi nadzwyczajnej w przypadku rażących naruszeń prawa."
Ograniczenia: Dotyczy specyfiki postępowania upominawczego i skargi nadzwyczajnej; orzeczenie z 2008 r. analizowane w kontekście przepisów obowiązujących w tamtym czasie oraz ewolucji orzecznictwa.
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Sprawa pokazuje, jak skarga nadzwyczajna może interweniować w przypadku rażących błędów sądowych, chroniąc słabszą stronę (konsumenta) przed nieuczciwymi praktykami i wadliwym postępowaniem sądowym, nawet po wielu latach.
“Sąd Najwyższy uchyla 17-letni nakaz zapłaty: jak ochrona konsumenta może zmienić bieg historii?”
Dane finansowe
WPS: 152 334,58 PLN
należność główna: 152 334,58 PLN
koszty procesu: 5522 PLN
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.