Orzeczenie · 2026-08-03

II Ko 7/26Zadośćuczynienie za represję wojskowe

Sąd
Sąd Okręgowy w Olsztynie
Miejsce
Olsztyn
Data
2026-08-03
SAOSInnerepresje polityczneWysokaokręgowy
represje politycznestan wojennysłużba wojskowaopozycjazadośćuczynienieSkarb Państwahistoria Polski

Sąd Okręgowy w Olsztynie rozpoznał sprawę D.U. domagającego się zadośćuczynienia za krzywdę związaną z odbyciem służby wojskowej w okresie od 5 listopada 1982 r. do 3 lutego 1983 r. Wnioskodawca twierdził, że służba ta była represją polityczną z powodu jego działalności na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego oraz że doświadczył znęcania fizycznego i psychicznego. Sąd, opierając się na art. 8a ust. 1 ustawy z dnia 23 lutego 1991 r. o uznaniu za nieważne orzeczeń wydanych wobec osób represjonowanych, zasądził od Skarbu Państwa na rzecz D.U. kwotę 60 000 zł tytułem zadośćuczynienia. Ustalono, że powołanie wnioskodawcy do wojska nie wynikało z rzeczywistych potrzeb szkoleniowych, lecz było elementem akcji mającej na celu odizolowanie działaczy opozycyjnych, przerwanie ich kontaktów i zastraszenie. Sąd uwzględnił trudne warunki zakwaterowania, surowy rygor, konieczność wykonywania ciężkich prac fizycznych oraz presję psychiczną. Choć uznano doznaną krzywdę, sąd uznał żądaną kwotę 150 000 zł za zbyt wysoką, wskazując na brak dowodów na trwałe następstwa zdrowotne. Zasądzona kwota 60 000 zł ma charakter kompensacyjny i uwzględnia aktualne realia społeczne. Koszty zastępstwa procesowego w kwocie 240 zł oraz pozostałe koszty postępowania obciążono Skarb Państwa.

Asystent · analiza prawna

Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.

Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.

Wypróbuj Asystenta

Wartość praktyczna

Siła precedensu: Wysoka
Do czego można powołać

Ustalanie wysokości zadośćuczynienia za represje polityczne w okresie stanu wojennego, interpretacja przepisów ustawy o uznaniu za nieważne orzeczeń wydanych wobec osób represjonowanych.

Ograniczenia stosowania

Dotyczy specyficznego okresu (1 listopada 1982 r. - 28 lutego 1983 r.) i konkretnej formy represji (służba wojskowa).

Zagadnienia prawne (2)

Czy służba wojskowa odbyta w okresie stanu wojennego, powołana z powodu działalności opozycyjnej, stanowi represję polityczną uzasadniającą przyznanie zadośćuczynienia od Skarbu Państwa?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Tak, służba wojskowa odbyta w okresie od 1 listopada 1982 r. do 28 lutego 1983 r., do której osoba została powołana z powodu działalności na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego, stanowi podstawę do przyznania zadośćuczynienia za doznaną krzywdę od Skarbu Państwa.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że powołanie wnioskodawcy do wojska w okresie stanu wojennego było celowym działaniem władz mającym na celu odizolowanie i zastraszenie działaczy opozycyjnych, a nie wynikało z rzeczywistych potrzeb szkoleniowych. Formalna instytucja ćwiczeń wojskowych została wykorzystana jako narzędzie represji politycznej.

Jaka jest właściwa wysokość zadośćuczynienia za krzywdę doznaną w wyniku represji politycznych podczas służby wojskowej?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Wysokość zadośćuczynienia powinna być ustalana indywidualnie, uwzględniając stopień i długotrwałość krzywd, ale jednocześnie musi być utrzymana w rozsądnych granicach, odpowiadających aktualnym warunkom życia i przeciętnej stopie życiowej społeczeństwa, nie prowadząc do bezpodstawnego wzbogacenia.

Uzasadnienie

Sąd zasądził 60 000 zł, uznając żądaną kwotę 150 000 zł za przeszacowaną z uwagi na brak dowodów na trwałe następstwa zdrowotne. Przyjęto kwotę oscylującą w wysokości trzykrotnego średniego wynagrodzenia netto za miesiąc pozbawienia wolności, co ma charakter kompensacyjny i jest adekwatne do warunków społecznych.

Rozstrzygnięcie

Decyzja
Zasądzenie zadośćuczynienia i zwrotu kosztów
Strona wygrywająca
D. U. (1)

Strony

NazwaTypRola
D. U. (1)osoba_fizycznawnioskodawca
Skarb Państwaorgan_państwowypozwany

Przepisy (5)

Główne

u.o.n.o. art. 8a § 1

Ustawa o uznaniu za nieważne orzeczeń wydanych wobec osób represjonowanych za działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego

Przepis stanowi podstawę do przyznania zadośćuczynienia od Skarbu Państwa osobie, która w okresie od 1 listopada 1982 r. do 28 lutego 1983 r. pełniła czynną służbę wojskową, do której została powołana z powodu działalności na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego.

Pomocnicze

u.o.n.o. art. 8 § 3

Ustawa o uznaniu za nieważne orzeczeń wydanych wobec osób represjonowanych za działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego

Przepis dotyczy zasądzenia zwrotu kosztów zastępstwa procesowego.

k.p.k. art. 554 § 4

Kodeks postępowania karnego

Przepis dotyczy kosztów postępowania w sprawach o odszkodowanie i zadośćuczynienie.

u.o.n.o. art. 13

Ustawa o uznaniu za nieważne orzeczeń wydanych wobec osób represjonowanych za działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego

Przepis dotyczy obciążenia Skarbu Państwa kosztami postępowania.

k.c. art. 445 § 1

Kodeks cywilny

Przepis dotyczy zadośćuczynienia za doznaną krzywdę.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Służba wojskowa odbyta w okresie stanu wojennego z powodu działalności opozycyjnej stanowi represję polityczną. • Powołanie do wojska miało na celu izolację i zastraszenie działaczy opozycyjnych. • Wnioskodawca doznał krzywdy fizycznej i psychicznej w wyniku represji.

Odrzucone argumenty

Wnioskodawca nie wykazał trwałych następstw zdrowotnych uzasadniających pełną kwotę żądanego zadośćuczynienia.

Godne uwagi sformułowania

formalna instytucja ćwiczeń wojskowych została wykorzystana jako narzędzie represji politycznej • pobyt w jednostce stanowił zatem szczególną formę represji politycznej, ukrytą pod pozorem wykonywania obowiązku wojskowego • zadośćuczynienie nie może mieć ani charakteru symbolicznego, ani nie może być nadmierne • zadośćuczynienie musi być utrzymane w rozsądnych granicach

Skład orzekający

Lidia Merska

przewodniczący

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Ustalanie wysokości zadośćuczynienia za represje polityczne w okresie stanu wojennego, interpretacja przepisów ustawy o uznaniu za nieważne orzeczeń wydanych wobec osób represjonowanych."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznego okresu (1 listopada 1982 r. - 28 lutego 1983 r.) i konkretnej formy represji (służba wojskowa).

Wartość merytoryczna

Ocena: 8/10

Sprawa dotyczy represji politycznych w okresie stanu wojennego i przyznania zadośćuczynienia za krzywdę, co ma dużą wartość historyczną i społeczną.

“Wojsko jako narzędzie represji: 60 tys. zł zadośćuczynienia za służbę w stanie wojennym.”

Dane finansowe

WPS: 150 000 PLN

zadośćuczynienie: 60 000 PLN

zwrot kosztów zastępstwa procesowego: 240 PLN

Sektor

praca

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej.

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka polskie orzecznictwo i aktualne akty prawne.

  • Analiza orzecznictwa i przepisów
  • Drafting pism i dokumentów
  • Odpowiedzi na pytania prawne
  • Pogłębiona analiza z doktryny
Wypróbuj Asystenta AI za darmo

Powiązane przepisy

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.

Przeczytaj pełny tekst