II KA 468/25
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Okręgowy rozpoznał apelację wniesioną na niekorzyść oskarżonego S.S. od wyroku Sądu Rejonowego w Hrubieszowie, który umorzył postępowanie karne z oskarżenia prywatnego z powodu znikomej społecznej szkodliwości czynu (zniewagi słowem "ty chamie"). Apelacja zarzucała sądowi pierwszej instancji błąd w ustaleniach faktycznych, polegający na błędnym uznaniu znikomej społecznej szkodliwości czynu, mimo użycia znieważającego określenia w obecności innych osób, a także obrazy przepisów postępowania dotyczących kosztów procesu po umorzeniu. Sąd Okręgowy uznał zarzuty apelacji za zasadne. W odniesieniu do zarzutu błędu w ustaleniach faktycznych, sąd odwoławczy podkreślił, że ocena społecznej szkodliwości czynu powinna być dokonana w oparciu o przesłanki z art. 115 § 2 kk, a sąd pierwszej instancji dokonał oceny zbyt intuicyjnej, nadając nadmierną wagę prowokacyjnemu zachowaniu pokrzywdzonego, które nie powinno obniżać społecznej szkodliwości czynu. Sąd Okręgowy wskazał, że zamiar oskarżonego (bezpośredni) oraz skutki jego zachowania (przykre odczucia pokrzywdzonego, groźba potrącenia pojazdem) podwyższały stopień szkodliwości społecznej. Odnosząc się do zarzutu obrazy przepisów postępowania, sąd odwoławczy stwierdził, że sąd pierwszej instancji błędnie obciążył oskarżyciela prywatnego kosztami procesu po umorzeniu postępowania, naruszając art. 629 kpk. W takich przypadkach koszty powinny obciążać oskarżonego. Z uwagi na fakt, że sąd pierwszej instancji wydał wyrok umarzający, sąd odwoławczy nie mógł skazać oskarżonego na podstawie art. 454 § 1 kpk. W związku z tym, zaskarżony wyrok został uchylony, a sprawa przekazana Sądowi Rejonowemu do ponownego rozpoznania w innym składzie. W ponownym postępowaniu sąd ma dokonać prawidłowej oceny społecznej szkodliwości czynu i wydać sprawiedliwy wyrok, z otwartą kwestią warunkowego umorzenia lub odstąpienia od wymiaru kary.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: ŚredniaInterpretacja pojęcia społecznej szkodliwości czynu w kontekście zniewagi, zasady dotyczące kosztów procesu w sprawach z oskarżenia prywatnego po umorzeniu, ograniczenia sądu odwoławczego w postępowaniu kasacyjnym.
Dotyczy specyficznej sytuacji konfliktowej i oceny społecznej szkodliwości zniewagi. Ograniczenia sądu odwoławczego wynikające z art. 454 kpk.
Zagadnienia prawne (2)
Czy użycie określenia "ty chamie" w obecności innych osób, w kontekście sytuacji konfliktowej, może być uznane za czyn o znikomej społecznej szkodliwości, uzasadniającej umorzenie postępowania?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, sąd odwoławczy uznał, że sąd pierwszej instancji błędnie ocenił społeczną szkodliwość czynu jako znikomą. Pomimo prowokacyjnego zachowania pokrzywdzonego, inne okoliczności, takie jak zamiar sprawcy, skutki jego działania oraz agresywne zachowanie, podwyższają stopień społecznej szkodliwości.
Uzasadnienie
Sąd Okręgowy wskazał, że ocena społecznej szkodliwości czynu powinna uwzględniać wszystkie przesłanki z art. 115 § 2 kk, a nie tylko prowokację pokrzywdzonego. Zamiar bezpośredni sprawcy, groźba potrącenia pojazdem oraz inne okoliczności zdarzenia wskazują na wyższy stopień szkodliwości niż uznał sąd pierwszej instancji.
Jakie są zasady obciążania kosztami procesu w sprawach z oskarżenia prywatnego po umorzeniu postępowania z powodu znikomej społecznej szkodliwości czynu?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
W przypadku umorzenia postępowania z oskarżenia prywatnego z powodu znikomej społecznej szkodliwości czynu, koszty procesu powinny obciążać oskarżonego, a nie oskarżyciela prywatnego, zgodnie z art. 629 kpk w zw. z art. 627 i 628 kpk.
Uzasadnienie
Sąd Okręgowy powołał się na ugruntowane orzecznictwo Sądu Najwyższego, które jednoznacznie wskazuje na konieczność odpowiedniego stosowania przepisów o kosztach w sprawach prywatnoskargowych po umorzeniu postępowania z powodu negatywnej przesłanki procesowej, co oznacza obciążenie kosztami strony, która dopuściła się czynu.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| S. S. (2) | osoba_fizyczna | oskarżony |
| W. L. | osoba_fizyczna | oskarżyciel prywatny |
Przepisy (6)
Główne
k.k. art. 216 § § 1
Kodeks karny
Określenie "ty chamie" jest znieważające, a jego ocena jako znieważająca zależy od dominujących w społeczeństwie norm obyczajowych (kryterium obiektywne), choć nie można pomijać odczuć osoby znieważonej (kryterium mieszane subiektywno-obiektywne). Nie jest wymagane, aby znieważające zachowanie zawierało przekaz informacyjny.
k.k. art. 115 § § 2
Kodeks karny
Społeczna szkodliwość czynu jest wypadkową czynników takich jak rodzaj, charakter i rozmiar wyrządzonej szkody, stopień naruszenia lub zagrożenia dóbr chronionych prawem, okoliczności popełnienia czynu, właściwości i warunki osobiste sprawcy, motywacja i cel sprawcy. Ocena tych czynników powinna być pogłębiona i uwzględniać ich znaczenie w konkretnej sprawie.
k.p.k. art. 17 § § 1
Kodeks postępowania karnego
Umorzenie postępowania następuje m.in. z powodu znikomej społecznej szkodliwości czynu (pkt 3).
k.p.k. art. 629
Kodeks postępowania karnego
W sprawach z oskarżenia prywatnego, w razie umorzenia postępowania na podstawie art. 17 § 1 pkt 3 kpk, stosuje się odpowiednio przepisy art. 627 i 628 kpk, co oznacza obciążenie kosztami procesu oskarżonego.
k.p.k. art. 454 § § 1
Kodeks postępowania karnego
Sąd odwoławczy nie może skazać oskarżonego, co do którego w pierwszej instancji wydano wyrok uniewinniający lub umarzający postępowanie.
Pomocnicze
k.p.k. art. 437 § § 2
Kodeks postępowania karnego
Sąd odwoławczy uchyla wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania w razie konieczności przeprowadzenia na nowo przewodu w całości.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Błędna ocena społecznej szkodliwości czynu przez sąd pierwszej instancji. • Niewłaściwe zastosowanie przepisów o kosztach procesu po umorzeniu postępowania. • Naruszenie art. 454 kpk przez sąd odwoławczy, który nie mógł skazać oskarżonego po wyroku umarzającym.
Odrzucone argumenty
Umorzenie postępowania z powodu znikomej społecznej szkodliwości czynu. • Uznanie prowokacyjnego zachowania pokrzywdzonego za okoliczność dominującą w ocenie społecznej szkodliwości. • Obciążenie oskarżyciela prywatnego kosztami procesu po umorzeniu postępowania.
Godne uwagi sformułowania
nie można mieć wątpliwości co do tego, że zarzucone oskarżonemu S. S. (2) zachowanie wyczerpuje znamiona występku zniewagi opisanego w art. 216 § 1 kk • nie byłoby to bowiem ani zgodne z logiką, ani z doświadczeniem życiowym gdyby sąd ad quem zamierzał w takich okolicznościach podważać oceny sądu pierwszej instancji • nie można zgodzić się z argumentacją sądu in meriti, co do tego, że zaistniała sytuacja, w której wolno było naruszone przez oskarżonego wartości chronione prawem takie jak : cześć i godność osobistą pokrzywdzonego pozostawić bez ochrony prawnej • sąd odwoławczy nie może skazać oskarżonego, co do którego w pierwszej instancji wydano wyrok uniewinniający lub umarzający postępowanie
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja pojęcia społecznej szkodliwości czynu w kontekście zniewagi, zasady dotyczące kosztów procesu w sprawach z oskarżenia prywatnego po umorzeniu, ograniczenia sądu odwoławczego w postępowaniu kasacyjnym."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji konfliktowej i oceny społecznej szkodliwości zniewagi. Ograniczenia sądu odwoławczego wynikające z art. 454 kpk.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa pokazuje, jak ważne jest prawidłowe ustalenie społecznej szkodliwości czynu i jak sąd odwoławczy koryguje błędy sądu niższej instancji. Dotyczy powszechnego przestępstwa zniewagi i kwestii kosztów procesu.
“Czy "ty chamie" to znikoma szkodliwość? Sąd Okręgowy uchyla umorzenie w sprawie o znieważenie.”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.