II Ka 311/25
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Okręgowy w Siedlcach, rozpoznając sprawę z apelacji prokuratora oraz pełnomocników oskarżycieli posiłkowych, uchylił wyrok Sądu Rejonowego w Sokołowie Podlaskim z dnia 10 marca 2025 r. (sygn. akt II K 420/24) w części dotyczącej czynu przypisanego oskarżonemu A. C. z art. 286 § 1 Kodeksu karnego (oszustwo). Sąd pierwszej instancji uniewinnił oskarżonego, błędnie przyjmując, że pokrzywdzeni M. W. (1) i T. S. (1) nabyli własność nawozów sztucznych na podstawie art. 169 § 1 Kodeksu cywilnego, a tym samym nie ponieśli niekorzystnego rozporządzenia mieniem. Sąd Okręgowy uznał te ustalenia za błędne, wskazując, że oskarżony sprzedawał mienie pochodzące z przestępstwa, a pokrzywdzeni, nieświadomi tego faktu, ponieśli szkodę nie tylko przez utratę pieniędzy, ale także przez odebranie im nawozów przez organy ścigania, co uniemożliwiło im wykonanie prac polowych. Sąd odwoławczy podkreślił, że w okolicznościach sprawy zastosowanie powinien znaleźć art. 169 § 2 kc, a nie § 1, gdyż mienie zostało utracone przez właściciela wskutek przestępczego działania oskarżonego. Z uwagi na zakaz reformationis in peius (art. 454 § 1 k.p.k.), Sąd Okręgowy nie mógł skazać oskarżonego, w związku z czym uchylił wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Sądowi Rejonowemu, wskazując na konieczność prawidłowego ustalenia stanu faktycznego, zwłaszcza w zakresie strony przedmiotowej przestępstwa oszustwa.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja pojęcia niekorzystnego rozporządzenia mieniem w kontekście oszustwa przy sprzedaży towaru pochodzącego z przestępstwa, a także zastosowanie art. 169 kc w takich sytuacjach.
Dotyczy specyficznej sytuacji sprzedaży towaru pochodzącego z przestępstwa, gdzie kupujący nie był świadomy jego pochodzenia i poniósł dodatkową szkodę w wyniku działań organów ścigania.
Zagadnienia prawne (2)
Czy sprzedaż mienia pochodzącego z przestępstwa, o którym kupujący nie wiedział, a które następnie zostało kupującemu odebrane przez organy ścigania, stanowi niekorzystne rozporządzenie mieniem w rozumieniu art. 286 § 1 kk?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, sprzedaż mienia pochodzącego z przestępstwa, o którym kupujący nie wiedział, a które następnie zostało kupującemu odebrane przez organy ścigania, stanowi niekorzystne rozporządzenie mieniem w rozumieniu art. 286 § 1 kk, nawet jeśli kupujący formalnie nabył własność na podstawie art. 169 kc.
Uzasadnienie
Sąd Okręgowy uznał, że sąd pierwszej instancji błędnie zinterpretował art. 169 kc i pojęcie niekorzystnego rozporządzenia mieniem. Kluczowe jest nie tylko przeniesienie własności, ale także świadomość kupującego co do pochodzenia towaru i okoliczności transakcji. Utrata towaru przez pokrzywdzonych i niemożność wykonania prac polowych również stanowi szkodę.
Jaka jest właściwa interpretacja art. 169 Kodeksu cywilnego w kontekście sprzedaży mienia pochodzącego z przestępstwa?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
W przypadku sprzedaży mienia, które zostało utracone przez właściciela wskutek przestępczego działania sprzedającego, zastosowanie powinien znaleźć art. 169 § 2 kc, a nie § 1 kc, co oznacza, że do nabycia własności może dojść dopiero po upływie trzech lat od momentu utraty.
Uzasadnienie
Sąd Okręgowy przychylił się do stanowiska apelacji, że w sytuacji, gdy mienie zostało sprzedane przez oskarżonego, który je wcześniej wyłudził, nie można mówić o mieniu powierzonym, lecz o mieniu utraconym przez właściciela wskutek przestępstwa. Dlatego zastosowanie art. 169 § 1 kc było błędne.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| A. C. | osoba_fizyczna | oskarżony |
| Prokurator | organ_państwowy | oskarżyciel publiczny |
| M. W. (1) | osoba_fizyczna | oskarżyciel posiłkowy |
| T. S. (1) | osoba_fizyczna | oskarżyciel posiłkowy |
Przepisy (6)
Główne
k.k. art. 286 § § 1
Kodeks karny
Błędna wykładnia i niezastosowanie przez sąd pierwszej instancji, skutkujące uznaniem, że oskarżony nie doprowadził pokrzywdzonych do niekorzystnego rozporządzenia mieniem.
k.c. art. 169 § § 2
Kodeks cywilny
Właściwy przepis w sytuacji, gdy mienie zostało utracone przez właściciela wskutek przestępstwa.
Pomocnicze
k.p.k. art. 438 § pkt 1
Kodeks postępowania karnego
Zarzut obrazy przepisów prawa materialnego w zakresie kwalifikacji prawnej czynu.
k.p.k. art. 438 § pkt 3
Kodeks postępowania karnego
Zarzut błędu w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia.
k.c. art. 169 § § 1
Kodeks cywilny
Błędnie zastosowany przez sąd pierwszej instancji, prowadzący do uznania nabycia własności przez pokrzywdzonych.
k.p.k. art. 454 § § 1
Kodeks postępowania karnego
Zakaz reformationis in peius, uniemożliwiający skazanie przez sąd odwoławczy.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Błędna wykładnia art. 286 § 1 kk przez sąd pierwszej instancji. • Błędne ustalenie braku niekorzystnego rozporządzenia mieniem. • Niewłaściwe zastosowanie art. 169 § 1 kc zamiast art. 169 § 2 kc. • Pokrzywdzeni ponieśli szkodę nie tylko przez utratę pieniędzy, ale także przez odebranie im towaru i niemożność wykonania prac polowych. • Oskarżony miał zamiar oszukańczy od początku transakcji.
Godne uwagi sformułowania
dla oceny czy doszło do niekorzystnego rozporządzenia mieniem istotne jest nie tylko to, czy na pokrzywdzonych została skutecznie przeniesiona własność mienia objętego działaniem sprawcy. • nie było dla nich obojętne zarówno to od kogo dokonują zakupu nawozów sztucznych jak i to w jakich okolicznościach zawierają umowę kupna - sprzedaży, w tym jakie jest źródło pochodzenia mienia, które chcieli zakupić. • nie ulega wątpliwości, że gdyby oskarżony ujawnił przed nimi, że zamierza sprzedać im mienie pochodzące z przestępstwa, wówczas żaden z pokrzywdzonych nie przystąpiłby do umowy kupna sprzedaży, a tym bardziej nie przelałby oskarżonemu należności z zamówiony towar. • wskutek działania organów ściągania, odebrano im nawozy sztuczne, zaś oskarżyciele – prowadzący działalność rolniczą – nie byli w stanie na czas wykonać niezbędnych prac polowych związanych z rozsiewaniem nawozu i w tym zakresie także niewątpliwie ponieśli szkodę w spodziewanych uprawach. • w okolicznościach sprawy nie znajduje zastosowania przepis art. 169 § 1 kc, lecz art. 169 § 2 kc, gdyż w sposób oczywisty przedmiotem działania oskarżonego nie było mienie powierzone mu przez A. W. , lecz mienie utracone przez nią wskutek przestępczego działania oskarżonego.
Skład orzekający
Paweł Mądry
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja pojęcia niekorzystnego rozporządzenia mieniem w kontekście oszustwa przy sprzedaży towaru pochodzącego z przestępstwa, a także zastosowanie art. 169 kc w takich sytuacjach."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji sprzedaży towaru pochodzącego z przestępstwa, gdzie kupujący nie był świadomy jego pochodzenia i poniósł dodatkową szkodę w wyniku działań organów ścigania.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy oszustwa i jego interpretacji prawnej, co jest zawsze interesujące dla prawników. Dodatkowo, aspekt utraty towaru przez pokrzywdzonych i ich dalsze problemy z prowadzeniem działalności rolniczej nadają sprawie wymiar ludzki.
“Czy kupno nawozów od oszusta zawsze oznacza stratę? Sąd Okręgowy wyjaśnia, kiedy niekorzystne rozporządzenie mieniem jest faktem.”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.