Orzeczenie · 2026-08-05

II GSK 526/26Opłaty nadzór sanitarny uzgodnienie wzabudowy 2

Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Data
2026-08-05
NSAAdministracyjneWysokansa
nadzór sanitarnyopłatywarunki zabudowyuzgodnieniePaństwowa Inspekcja Sanitarnaprawo administracyjnepostępowanie administracyjnekoszty postępowania

Sprawa dotyczyła opłaty za czynności wykonywane w ramach zapobiegawczego nadzoru sanitarnego, związane z uzgodnieniem projektu decyzji o warunkach zabudowy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie uchylił decyzję Małopolskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego, uznając, że brak było normatywnej podstawy prawnej do naliczenia opłaty, a przepisy wykonawcze i zarządzenia nie mogły stanowić takiej podstawy. Sąd I instancji argumentował, że opłaty nie mogą obejmować podstawowych czynności związanych z wydaniem decyzji. Naczelny Sąd Administracyjny, rozpoznając skargę kasacyjną Inspektora Sanitarnego, uchylił wyrok WSA i oddalił skargę gminy. NSA uznał, że art. 36 ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej stanowił wystarczającą podstawę prawną do ustalenia i nałożenia opłaty za czynności nadzoru sanitarnego, w tym analizę dokumentacji. Sąd podkreślił, że opłata jest pobierana w wysokości kosztów wykonania tych czynności, co obejmuje koszty bezpośrednie i pośrednie, zgodnie z rozporządzeniem wykonawczym. NSA odrzucił argumentację WSA o braku podstawy prawnej i o tym, że opłaty nie mogą obejmować kosztów wydania decyzji, wskazując, że ustawa o Państwowej Inspekcji Sanitarnej oraz rozporządzenie wykonawcze tworzą spójny system prawny pozwalający na naliczanie takich opłat. Sąd uznał również, że opłata ta nie jest podatkiem w rozumieniu Konstytucji RP, a jej ustalenie w drodze ustawy i rozporządzenia wykonawczego jest zgodne z konstytucyjnymi wymogami.

Asystent · analiza prawna

Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.

Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.

Wypróbuj Asystenta

Wartość praktyczna

Siła precedensu: Wysoka
Do czego można powołać

Ustalanie podstawy prawnej i wysokości opłat za czynności nadzoru sanitarnego, w tym analizę dokumentacji w postępowaniach administracyjnych.

Ograniczenia stosowania

Dotyczy specyficznego zakresu opłat pobieranych przez Państwową Inspekcję Sanitarną.

Zagadnienia prawne (2)

Czy art. 36 ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej oraz przepisy wykonawcze stanowią wystarczającą podstawę prawną do ustalenia i nałożenia opłaty za czynności wykonywane w ramach zapobiegawczego nadzoru sanitarnego, w tym analizę dokumentacji?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Tak, art. 36 ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej stanowi podstawę do pobierania opłat za czynności nadzoru sanitarnego, a rozporządzenie wykonawcze precyzuje sposób ustalania tych opłat.

Uzasadnienie

NSA uznał, że ustawa o Państwowej Inspekcji Sanitarnej w art. 36 ust. 1 i 4 stanowi podstawę do pobierania opłat za czynności nadzoru sanitarnego, w tym analizę dokumentacji. Opłata jest ustalana w wysokości kosztów wykonania tych czynności, co obejmuje koszty bezpośrednie i pośrednie, zgodnie z rozporządzeniem wykonawczym. Sąd odrzucił argumentację o braku podstawy prawnej i o tym, że opłaty nie mogą obejmować kosztów wydania decyzji.

Czy opłata za czynności nadzoru sanitarnego, o której mowa w art. 36 ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej, ma charakter podatku w rozumieniu art. 217 Konstytucji RP?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Nie, opłata ta nie jest podatkiem, lecz inną daniną publiczną, a jej ustalenie w drodze ustawy i rozporządzenia wykonawczego jest zgodne z konstytucyjnymi wymogami.

Uzasadnienie

NSA stwierdził, że opłata z art. 36 ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej nie jest podatkiem, lecz inną daniną publiczną. Ustawa określa adresata obowiązku, jego treść oraz kryteria ustalania wysokości opłaty, co czyni regulację zgodną z art. 217 Konstytucji RP.

Rozstrzygnięcie

Decyzja
Uchylono decyzję
Uchylono zaskarżony wyrok WSA i oddalono skargę Gminy Chrzanów. Zasądzono koszty postępowania od Gminy Chrzanów na rzecz Inspektora Sanitarnego.

Przepisy (11)

Główne

u.P.I.S. art. 36 § 1

Ustawa o Państwowej Inspekcji Sanitarnej

Stanowi podstawę do pobierania opłat za badania laboratoryjne oraz inne czynności wykonywane przez organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej w związku ze sprawowaniem bieżącego i zapobiegawczego nadzoru sanitarnego w wysokości kosztów ich wykonania.

u.P.I.S. art. 36 § 4

Ustawa o Państwowej Inspekcji Sanitarnej

Upoważnia Ministra Zdrowia do określenia, w drodze rozporządzenia, sposobu ustalania wysokości opłat za badania laboratoryjne i inne czynności, z uwzględnieniem kosztów ich wykonania.

Pomocnicze

rozp. MZ art. 3

Rozporządzenie Ministra Zdrowia w sprawie sposobu ustalania wysokości opłat za badania laboratoryjne oraz inne czynności wykonywane przez organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej

Nakazuje zaliczenie w poczet kosztów badań laboratoryjnych oraz innych czynności ich koszty bezpośrednie.

rozp. MZ art. 4

Rozporządzenie Ministra Zdrowia w sprawie sposobu ustalania wysokości opłat za badania laboratoryjne oraz inne czynności wykonywane przez organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej

Nakazuje zaliczenie w poczet kosztów badań laboratoryjnych oraz innych czynności ich koszty pośrednie.

rozp. MZ art. 6

Rozporządzenie Ministra Zdrowia w sprawie sposobu ustalania wysokości opłat za badania laboratoryjne oraz inne czynności wykonywane przez organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej

Określa sposób ustalania czasu pracy pracownika niezbędnego do wykonania badania laboratoryjnego oraz innej czynności, stanowiącego podstawę ustalenia wysokości wynagrodzenia.

k.p.a. art. 106

Kodeks postępowania administracyjnego

Dotyczy uzgodnień w postępowaniu administracyjnym.

u.p.z.p. art. 53 § 4 pkt 2a

Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym

Określa wymóg uzgodnienia projektu decyzji o warunkach zabudowy pod względem wymagań higienicznych i zdrowotnych.

p.p.s.a. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa uchylenia decyzji administracyjnej niezgodnej z prawem.

p.p.s.a. art. 145 § 3

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa umorzenia postępowania administracyjnego.

p.p.s.a. art. 188

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa orzekania przez NSA po uchyleniu wyroku WSA.

Konstytucja RP art. 217

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Reguluje nakładanie podatków i innych danin publicznych.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Art. 36 ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej stanowi podstawę do pobierania opłat za czynności nadzoru sanitarnego. • Opłaty za czynności nadzoru sanitarnego są ustalane w wysokości kosztów ich wykonania, obejmujących koszty bezpośrednie i pośrednie. • Ustawa o Państwowej Inspekcji Sanitarnej oraz rozporządzenie wykonawcze tworzą spójny system prawny pozwalający na naliczanie takich opłat. • Opłata za czynności nadzoru sanitarnego nie jest podatkiem w rozumieniu Konstytucji RP.

Odrzucone argumenty

Brak normatywnej podstawy prawnej do ustalenia i nałożenia opłaty za czynności zapobiegawczego nadzoru sanitarnego. • Opłaty nie mogą obejmować podstawowych czynności związanych z wydaniem decyzji. • Zarządzenie Dyrektora Powiatowej Stacji Sanitarno-Epidemiologicznej jest aktem prawa wewnętrznego i nie stanowi podstawy prawnej do naliczenia opłaty stronie postępowania.

Godne uwagi sformułowania

brak normatywnej podstawy prawnej do wyliczenia opłat za czynności wykonane w ramach zapobiegawczego nadzoru sanitarnego • opłaty nie mogą obejmować tak podstawowej czynności, jak czas poświęcony na samo przygotowanie, napisanie i wydanie decyzji • ustawa o Państwowej Inspekcji Sanitarnej stanowi samoistną i wystarczająco sprecyzowaną podstawę do ustalania i określania opłat za badania laboratoryjne i inne czynności • opłata, o której jest mowa w art. 36 ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej nie jest podatkiem

Skład orzekający

Małgorzata Rysz

przewodniczący

Wojciech Kręcisz

sprawozdawca

Grzegorz Dudar

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Ustalanie podstawy prawnej i wysokości opłat za czynności nadzoru sanitarnego, w tym analizę dokumentacji w postępowaniach administracyjnych."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznego zakresu opłat pobieranych przez Państwową Inspekcję Sanitarną.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy ważnej kwestii finansowej w administracji publicznej – możliwości obciążania stron opłatami za czynności urzędowe. Wyjaśnia granice interpretacji przepisów i zgodność z Konstytucją.

“Czy urzędnicy mogą naliczać opłaty za analizę dokumentów? NSA rozstrzyga spór o nadzór sanitarny.”

Sektor

administracyjne

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej.

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka polskie orzecznictwo i aktualne akty prawne.

  • Analiza orzecznictwa i przepisów
  • Drafting pism i dokumentów
  • Odpowiedzi na pytania prawne
  • Pogłębiona analiza z doktryny
Wypróbuj Asystenta AI za darmo

Powiązane przepisy

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.

Przeczytaj pełny tekst