II GSK 189/25
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNaczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który oddalił skargę na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia. Sprawa dotyczyła ustalenia podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu zawartych umów. Skarżący twierdził, że umowy o prowadzenie wykładów i zajęć edukacyjnych miały charakter umów o dzieło, podczas gdy organy administracji i WSA uznały je za umowy o świadczenie usług, do których stosuje się przepisy o zleceniu. NSA, analizując przepisy Kodeksu cywilnego dotyczące umowy o dzieło (art. 627 KC) i umowy o świadczenie usług (art. 750 KC w zw. z art. 734 KC), a także ustawę o świadczeniach opieki zdrowotnej (art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. e uśoz), uznał, że charakter czynności edukacyjnych, takich jak przygotowanie i wygłoszenie wykładów, nawet jeśli wymagają indywidualnego podejścia i przygotowania materiałów, nie spełnia kryteriów dzieła. Dzieło wymaga osiągnięcia konkretnego, samoistnego rezultatu, podczas gdy w przypadku wykładów kluczowa jest staranność działania i przekazanie wiedzy. Sąd podkreślił, że nazwa umowy czy deklaracja stron nie przesądzają o jej charakterze prawnym, a liczy się rzeczywisty przedmiot i sposób jej wykonywania. NSA oddalił skargę kasacyjną, potwierdzając prawidłowość stanowiska WSA i organów administracji, co oznacza, że uczestnik postępowania podlegał obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUstalenie charakteru prawnego umów o świadczenie usług edukacyjnych na potrzeby obowiązku ubezpieczenia zdrowotnego, rozróżnienie między umową o dzieło a umową zlecenia w kontekście świadczeń edukacyjnych.
Orzeczenie dotyczy specyficznego stanu faktycznego i rodzaju umów (wykłady, zajęcia edukacyjne). Interpretacja może być różna w zależności od szczegółów konkretnych umów i ich wykonywania.
Zagadnienia prawne (3)
Czy umowy o prowadzenie wykładów i zajęć edukacyjnych, wymagające przygotowania materiałów, własnych przemyśleń i interpretacji, stanowią umowy o dzieło w rozumieniu art. 627 KC, czy umowy o świadczenie usług, do których stosuje się przepisy o zleceniu (art. 750 KC w zw. z art. 734 KC)?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Umowy o prowadzenie wykładów i zajęć edukacyjnych, nawet jeśli wymagają indywidualnego podejścia i przygotowania materiałów, nie stanowią umów o dzieło, lecz umów o świadczenie usług, do których stosuje się przepisy o zleceniu.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że charakter czynności edukacyjnych, takich jak przygotowanie i wygłoszenie wykładów, nie spełnia kryteriów dzieła, które wymaga osiągnięcia konkretnego, samoistnego rezultatu. Kluczowa jest staranność działania i przekazanie wiedzy, a nie stworzenie unikalnego dzieła. Nazwa umowy ani deklaracja stron nie przesądzają o jej charakterze prawnym.
Czy w przypadku umów o świadczenie usług edukacyjnych, do których stosuje się przepisy o zleceniu, powstaje obowiązek ubezpieczenia zdrowotnego na podstawie art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. e) ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, osoby wykonujące pracę na podstawie umów o świadczenie usług, do których stosuje się przepisy Kodeksu cywilnego dotyczące zlecenia, podlegają obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego.
Uzasadnienie
Skoro umowy o prowadzenie wykładów zostały prawidłowo zakwalifikowane jako umowy o świadczenie usług, do których stosuje się przepisy o zleceniu, to zgodnie z art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. e) uśoz, uczestnik postępowania podlegał obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego.
Czy sąd administracyjny przy kontroli decyzji o obowiązku ubezpieczenia zdrowotnego powinien stosować zasady wykładni oświadczeń woli z art. 65 KC, uwzględniając zgodny zamiar stron i cel umowy?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, sąd administracyjny nie jest zobowiązany do kontrolowania legalności decyzji administracyjnej z pozycji i przy uwzględnieniu kryteriów z art. 65 KC, gdyż dotyczy to spraw publicznoprawnych, a nie cywilnoprawnych.
Uzasadnienie
Regulacje dotyczące wykładni oświadczeń woli (art. 65 KC) mają znaczenie w sporach cywilnych, ale nie w sprawach ustalania obowiązku ubezpieczenia zdrowotnego, które mają charakter publicznoprawny.
Przepisy (19)
Główne
uśoz art. 66 § ust. 1 pkt 1 lit. e)
Ustawa z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych
kc art. 627
Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny
kc art. 734 § § 1
Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny
kc art. 750
Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny
ppsa art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Pomocnicze
ppsa art. 174 § pkt 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
ppsa art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
kpa art. 7
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
kpa art. 77 § § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
uśoz art. 109 § ust. 6
Ustawa z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych
kpa art. 75
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
kpa art. 86
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
u.p.a.p.p. art. 1 § ust. 1
Ustawa z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych
kc art. 65 § § 1 i § 2
Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny
kc art. 353(1)
Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny
u.p.a.p.p. art. 16
Ustawa z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych
u.p.a.p.p. art. 17
Ustawa z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych
ppsa art. 204 § pkt 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych art. 14 § ust. 1 pkt 2 lit. b) w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c)
Argumenty
Skuteczne argumenty
Prawidłowa kwalifikacja umów o prowadzenie wykładów i zajęć edukacyjnych jako umów o świadczenie usług, do których stosuje się przepisy o zleceniu, a nie umów o dzieło. • Obowiązek ubezpieczenia zdrowotnego wynika z wykonywania pracy na podstawie umów o świadczenie usług, do których stosuje się przepisy o zleceniu.
Odrzucone argumenty
Umowy o prowadzenie wykładów i zajęć edukacyjnych miały charakter umów o dzieło. • Postępowanie organów administracji było wadliwe i niepełne (nieprzeprowadzenie przesłuchań). • Naruszenie przepisów prawa materialnego (KC, u.p.a.p.p.) poprzez błędną wykładnię i zastosowanie.
Godne uwagi sformułowania
Przedmiotem umowy o dzieło, w ujęciu Kodeksu cywilnego, jest więc przyszły, z góry określony, samoistny, materialny lub niematerialny, lecz obiektywnie osiągalny i w danych warunkach pewny rezultat pracy i umiejętności przyjmującego zamówienie. • Umowę zlecenia zalicza się do zobowiązań tzw. starannego działania, a nie zobowiązań rezultatu. • Przygotowanie wykładu, nawet gdy przekazywana w nim wiedza wykracza poza zwykły poziom i granice programowe oraz jest w sposób indywidualny dostosowywana do potrzeb słuchaczy, nie może stanowić podstawy do przyjęcia, że w takim wypadku mamy do czynienia z dziełem. • O prawidłowym zakwalifikowaniu umowy cywilnoprawnych nie decyduje nazwa umowy czy jej stylistka, lecz rzeczywisty przedmiot umowy, okoliczności jej zawarcia oraz sposób i okoliczności jej wykonywania.
Skład orzekający
Małgorzata Korycińska
przewodniczący sprawozdawca
Wojciech Kręcisz
członek
Wojciech Maciejko
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalenie charakteru prawnego umów o świadczenie usług edukacyjnych na potrzeby obowiązku ubezpieczenia zdrowotnego, rozróżnienie między umową o dzieło a umową zlecenia w kontekście świadczeń edukacyjnych."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznego stanu faktycznego i rodzaju umów (wykłady, zajęcia edukacyjne). Interpretacja może być różna w zależności od szczegółów konkretnych umów i ich wykonywania.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy powszechnego problemu rozróżnienia między umową o dzieło a umową zlecenia, co ma bezpośrednie przełożenie na obowiązki ubezpieczeniowe. Interpretacja NSA jest klarowna i stanowi ważny punkt odniesienia dla wielu umów cywilnoprawnych.
“Wykład to nie zawsze dzieło. NSA wyjaśnia, kiedy za edukację zapłacisz ZUS.”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.