II FSK 3/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNaczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku, który oddalił skargę podatnika na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2013 r. Skarżący zarzucał naruszenie przepisów Ordynacji podatkowej (art. 70 § 1 i § 6 pkt 1) poprzez błędne przyjęcie skutecznego zawieszenia biegu terminu przedawnienia zobowiązań podatkowych, a także naruszenie przepisów postępowania (art. 141 § 4, art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.) i prawa materialnego (art. 22 ust. 1 u.p.d.o.f.) w zakresie zaliczania wydatków do kosztów uzyskania przychodów. NSA oddalił skargę kasacyjną. Sąd uznał, że wszczęcie postępowania karnego skarbowego było uzasadnione ujawnionymi w toku kontroli podatkowej okolicznościami wskazującymi na podejrzenie popełnienia przestępstwa skarbowego, a nie jedynie celem zawieszenia biegu terminu przedawnienia. Podkreślono, że postępowanie przeszło do fazy ad personam, przedstawiono zarzuty, przesłuchano podejrzanych i świadków, co świadczy o realnej aktywności organów. Sąd nie dopatrzył się również naruszenia przepisów postępowania, uznając, że uzasadnienie zarzutów nie spełniało wymogów formalnych, a pominięcie art. 188 o.p. jako podstawy kasacyjnej wyłączało kontrolę nad kwestią odmowy przeprowadzenia wnioskowanych dowodów. W odniesieniu do prawa materialnego, NSA potwierdził prawidłowość wykluczenia z kosztów uzyskania przychodów wydatków udokumentowanych nierzetelnymi fakturami, wskazując na brak wiedzy strony skarżącej o transakcjach, niewystarczające wyjaśnienia dotyczące wykonania usług oraz brak istotnych dokumentów. Sąd podkreślił, że wyrok uniewinniający w postępowaniu karnym wobec innych podmiotów nie miał wpływu na rozstrzygnięcie, gdyż sądy administracyjne są związane ustaleniami sądu karnego jedynie w przypadku wyroku skazującego, a ponadto przedmiot badania sądu karnego nie obejmował okoliczności niniejszej sprawy.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów dotyczących przedawnienia zobowiązań podatkowych w kontekście wszczęcia postępowania karnego skarbowego oraz zaliczania do kosztów uzyskania przychodów wydatków udokumentowanych nierzetelnymi fakturami.
Sprawa dotyczy specyficznego stanu faktycznego i okresu rozliczeniowego (2013 r.), ale zasady interpretacji przepisów są uniwersalne.
Zagadnienia prawne (3)
Czy wszczęcie postępowania karnego skarbowego, które nastąpiło przed upływem terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego, może być uznane za skuteczne zawieszenie biegu tego terminu, jeśli jego jedynym celem było przedłużenie okresu przedawnienia?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, jeśli postępowanie karne skarbowe było prowadzone realnie, a nie jedynie instrumentalnie w celu zawieszenia biegu terminu przedawnienia.
Uzasadnienie
NSA uznał, że wszczęcie postępowania karnego skarbowego było uzasadnione ujawnionymi w toku kontroli podatkowej podejrzeniami popełnienia przestępstwa, a nie tylko celem zawieszenia biegu terminu przedawnienia. Sąd wskazał na podjęcie przez organy szeregu czynności, w tym przedstawienie zarzutów i przesłuchanie świadków, co świadczy o realnej woli realizacji celów postępowania karnego skarbowego.
Czy wydatki udokumentowane nierzetelnymi fakturami, które nie odzwierciedlają rzeczywistych zdarzeń gospodarczych, mogą zostać zaliczone do kosztów uzyskania przychodów?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, wydatki te nie mogą zostać zaliczone do kosztów uzyskania przychodów.
Uzasadnienie
NSA potwierdził prawidłowość wykluczenia z kosztów uzyskania przychodów wydatków udokumentowanych nierzetelnymi fakturami. Sąd wskazał na brak wiedzy strony skarżącej o transakcjach, niewystarczające wyjaśnienia dotyczące wykonania usług, brak istotnych dokumentów oraz ustalenia organów podatkowych, że faktury nie odzwierciedlały rzeczywistych transakcji.
Czy sądy administracyjne są związane ustaleniami sądu karnego w zakresie faktów, jeśli sąd karny wydał wyrok uniewinniający?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, sądy administracyjne są związane ustaleniami sądu karnego co do faktu popełnienia przestępstwa tylko w przypadku wydania prawomocnego wyroku skazującego.
Uzasadnienie
NSA stwierdził, że wyrok uniewinniający w postępowaniu karnym wobec innych podmiotów nie miał wpływu na rozstrzygnięcie sprawy podatkowej, ponieważ sądy administracyjne są związane ustaleniami sądu karnego jedynie w przypadku wyroku skazującego (art. 11 p.p.s.a.). Ponadto, przedmiot badania sądu karnego nie obejmował okoliczności niniejszej sprawy.
Przepisy (9)
Główne
o.p. art. 70 § 1
Ordynacja podatkowa
o.p. art. 70 § 6
Ordynacja podatkowa
wszczęcie postępowania karnego skarbowego służy zawieszeniu biegu terminu przedawnienia
u.p.d.o.f. art. 22 § 1
Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych
do kosztów uzyskania przychodów można zaliczyć jedynie wydatki udokumentowane poprawnie wystawioną fakturą, jeśli dokumentują rzeczywiste zdarzenia gospodarcze
Pomocnicze
p.p.s.a. art. 141 § 4
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 145 § 1
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
o.p. art. 122
Ordynacja podatkowa
o.p. art. 187 § 1
Ordynacja podatkowa
o.p. art. 191
Ordynacja podatkowa
o.p. art. 210 § 4
Ordynacja podatkowa
Argumenty
Skuteczne argumenty
Wszczęcie postępowania karnego skarbowego było uzasadnione faktycznie ujawnionymi podejrzeniami popełnienia przestępstwa, a nie jedynie celem zawieszenia biegu terminu przedawnienia. • Wydatki udokumentowane nierzetelnymi fakturami, które nie odzwierciedlają rzeczywistych zdarzeń gospodarczych, nie mogą zostać zaliczone do kosztów uzyskania przychodów. • Wyrok uniewinniający w postępowaniu karnym wobec innych podmiotów nie ma wpływu na rozstrzygnięcie sprawy podatkowej, gdyż sądy administracyjne są związane ustaleniami sądu karnego tylko w przypadku wyroku skazującego.
Odrzucone argumenty
Błędna wykładnia art. 70 § 1 w zw. z art. 70 § 6 pkt 1 o.p. poprzez przyjęcie, że w sprawie doszło do skutecznego zawieszenia biegu terminu przedawnienia zobowiązań podatkowych. • Naruszenie przepisów postępowania (art. 141 § 4, art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.) polegające na przedstawieniu stanu faktycznego niezgodnie ze stanem rzeczywistym. • Naruszenie przepisów postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.) poprzez oddalenie skargi pomimo naruszenia przez organy podatkowe zasady swobodnej oceny dowodów. • Naruszenie prawa materialnego (art. 22 ust. 1 u.p.d.o.f.) poprzez przyjęcie, że do kosztów uzyskania przychodów można zaliczyć jedynie wydatki udokumentowane poprawnie wystawioną fakturą.
Godne uwagi sformułowania
nie można uznać, że w przypadku gdyby nie wystąpiło zagrożenie przedawnienia zobowiązania podatkowego, to postępowanie w sprawie o przestępstwo skarbowe nie zostałoby wszczęte. • nie sposób mówić o braku woli realizowania celów tego postępowania, a tym samym sztucznym wykorzystaniu instrumentu z tego postępowania do zawieszenia biegu terminu przedawnienia zobowiązań podatkowych. • nie budzi wątpliwości, że wszczęcie postępowania karnego skarbowego miało na celu wykrycie sprawcy i pociągnięcie do odpowiedzialności karnej, nie zaś wyłącznie doprowadzenie do zawieszenia biegu terminu przedawnienia zobowiązań podatkowych. • ustalenie, że dokumenty (faktury) przedstawione przez stronę skarżąca nie odzwierciedlały rzeczywistych transakcji, słusznie zostało uznane za podstawę do ich wykluczenia z rozliczenia podatkowego. • sądy administracyjne są związane ustaleniami sądu karnego co do faktu popełnienia przestępstwa tylko w przypadku wydania przez sąd prawomocnego wyroku skazującego.
Skład orzekający
Beata Cieloch
przewodniczący
Jerzy Płusa
członek
Paweł Kowalski
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących przedawnienia zobowiązań podatkowych w kontekście wszczęcia postępowania karnego skarbowego oraz zaliczania do kosztów uzyskania przychodów wydatków udokumentowanych nierzetelnymi fakturami."
Ograniczenia: Sprawa dotyczy specyficznego stanu faktycznego i okresu rozliczeniowego (2013 r.), ale zasady interpretacji przepisów są uniwersalne.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy kluczowych dla podatników kwestii przedawnienia zobowiązań podatkowych i możliwości zaliczania wydatków do kosztów uzyskania przychodów, co jest zawsze interesujące dla szerokiego grona odbiorców.
“Czy postępowanie karne skarbowe zawsze zawiesza przedawnienie podatku? NSA wyjaśnia.”
Sektor
finanse
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.