Orzeczenie

II FSK 2323/11Oddalenie skarg kasacyjnych podatnika w sprawie kosztów uzyskania przychodów

Sąd

Naczelny Sąd Administracyjny

NSAPodatkoweWysokansa

koszty uzyskania przychodównieruchomościtransakcje z podmiotami powiązanymiksięgi podatkowerzetelność ksiągpostępowanie podatkowedecyzja kasacyjnazasada dwuinstancyjnościprawo procesowe

Podsumowanie

Przejdź do pełnego tekstu

Sprawa rozpatrywana przez Naczelny Sąd Administracyjny (NSA) dotyczyła skarg kasacyjnych wniesionych przez podatnika, M. M. S., od wyroków Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego (WSA) w Olsztynie. WSA wcześniej oddalił skargi podatnika na decyzje Dyrektora Izby Skarbowej w O. Organ odwoławczy (Dyrektor Izby Skarbowej) uchylił decyzje organu pierwszej instancji (Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej) i przekazał sprawy do ponownego rozpatrzenia, argumentując, że organ pierwszej instancji nie wyjaśnił w pełni stanu faktycznego sprawy, naruszając przepisy Ordynacji podatkowej (Op.). Kluczowe zarzuty organu odwoławczego dotyczyły m.in. niewłaściwej oceny kosztów uzyskania przychodów związanych z nieruchomościami, braku analizy transakcji z podmiotami powiązanymi oraz konieczności zbadania potencjalnego przychodu z nieruchomości na podstawie art. 16 ust. 1 Op. Ponadto, organ odwoławczy wskazał na brak wyraźnej oceny rzetelności ksiąg podatkowych w protokołach kontroli oraz na niewyjaśnienie przez organ I instancji potencjalnego źródła przychodów z działalności w ramach spółki cywilnej. WSA w Olsztynie, oddalając skargi podatnika, uznał, że organ odwoławczy zasadnie zastosował art. 233 § 2 Op., uchylając decyzję organu I instancji i przekazując sprawę do ponownego rozpatrzenia. Sąd podkreślił, że rozstrzygnięcie sprawy wymagało przeprowadzenia postępowania dowodowego w znacznej części, czego organ odwoławczy nie mógł zrobić z uwagi na zasadę dwuinstancyjności. WSA odrzucił argumenty podatnika dotyczące naruszenia art. 229 Op. i wewnętrznej sprzeczności uzasadnienia decyzji organu odwoławczego. NSA, rozpoznając skargi kasacyjne, uznał je za nieuzasadnione. Sąd podkreślił, że zarzuty dotyczące naruszenia przepisów postępowania musiałyby mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a podatnik nie wykazał tego w sposób przekonujący. NSA stwierdził, że organ odwoławczy prawidłowo ocenił, iż konieczne jest przeprowadzenie postępowania dowodowego w znacznej części, w tym w zakresie działalności w spółce cywilnej, transakcji z podmiotami powiązanymi oraz kosztów związanych z nieruchomościami. Uzupełnienie postępowania dowodowego w tak szerokim zakresie przez organ odwoławczy naruszałoby zasadę dwuinstancyjności. Dlatego decyzja kasacyjna organu odwoławczego była uzasadniona. NSA oddalił skargi kasacyjne i zasądził koszty postępowania.

Asystent · analiza prawna

Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.

Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.

Wypróbuj Asystenta

Wartość praktyczna

Siła precedensu: Wysoka

Do czego można powołać

Interpretacja przepisów dotyczących stosowania art. 233 § 2 Op. i art. 229 Op. w kontekście zasady dwuinstancyjności oraz zakresu postępowania dowodowego w postępowaniu odwoławczym.

Ograniczenia stosowania

Sprawa dotyczy specyficznych okoliczności faktycznych związanych z podatkiem dochodowym od osób fizycznych i kosztami uzyskania przychodów, ale ogólne zasady proceduralne mają szersze zastosowanie.

Zagadnienia prawne (3)

Czy organ odwoławczy zasadnie uchylił decyzję organu pierwszej instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia, zamiast przeprowadzić postępowanie dowodowe w całości lub w znacznej części?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Tak, organ odwoławczy zasadnie zastosował art. 233 § 2 Ordynacji podatkowej, ponieważ rozstrzygnięcie sprawy wymagało przeprowadzenia postępowania dowodowego w znacznej części, czego organ odwoławczy nie mógł zrobić z uwagi na zasadę dwuinstancyjności.

Uzasadnienie

NSA uznał, że konieczność przeprowadzenia postępowania dowodowego w zakresie ujawnienia dodatkowych dochodów z działalności gospodarczej w spółce cywilnej, analizy transakcji z podmiotami powiązanymi oraz kosztów związanych z nieruchomościami, uzasadniała wydanie decyzji kasacyjnej. Uzupełnienie materiału dowodowego w tak szerokim zakresie przez organ odwoławczy naruszałoby zasadę dwuinstancyjności.

Czy brak formalnego stwierdzenia nierzetelności ksiąg podatkowych w protokole kontroli stanowi przeszkodę do uchylenia decyzji organu pierwszej instancji i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Nie, organ odwoławczy mógł uchylić decyzję organu pierwszej instancji, nawet jeśli protokół kontroli nie zawierał wyraźnego stwierdzenia o nierzetelności ksiąg, pod warunkiem, że inne ustalenia organu odwoławczego wskazywały na potrzebę dalszego postępowania dowodowego.

Uzasadnienie

NSA podkreślił, że organ odwoławczy ocenił, iż stan faktyczny sprawy nie został wystarczająco ustalony przez organ I instancji, co uzasadniało wydanie decyzji kasacyjnej. Wskazano na konieczność oceny ksiąg podatkowych pod kątem ich rzetelności, co było jednym z elementów szerszego postępowania dowodowego.

Czy organ odwoławczy mógł przeprowadzić uzupełniające postępowanie dowodowe na podstawie art. 229 Ordynacji podatkowej w sytuacji, gdy wymagało to przeprowadzenia postępowania dowodowego w znacznej części?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Nie, art. 229 Op. pozwala jedynie na uzupełnienie dowodów, a nie na przeprowadzenie postępowania dowodowego w znacznej części, które powinno być domeną organu pierwszej instancji.

Uzasadnienie

NSA wyjaśnił, że art. 229 Op. ma charakter uznaniowy i służy jedynie uzupełnieniu materiału dowodowego. Przeprowadzenie postępowania dowodowego w znacznej części, które może wpłynąć na wysokość zobowiązania podatkowego, wykracza poza zakres tego przepisu i naruszałoby zasadę dwuinstancyjności, jeśli byłoby prowadzone przez organ odwoławczy.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

Oddalono skargę

Oddalono skargi kasacyjne M. M. S. od wyroków WSA w Olsztynie, które utrzymały w mocy decyzje Dyrektora Izby Skarbowej o uchyleniu decyzji organu I instancji i przekazaniu sprawy do ponownego rozpatrzenia.

Przepisy (20)

Główne

Op. art. 233 § § 2

Ordynacja podatkowa

Możliwość uchylenia decyzji organu I instancji i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia, gdy wymaga tego przeprowadzenie postępowania dowodowego w całości lub w znacznej części.

Pomocnicze

Op. art. 122

Ordynacja podatkowa

Zasada prawdy obiektywnej, która wymaga prawidłowego ustalenia stanu faktycznego.

Op. art. 124

Ordynacja podatkowa

Zasada przekonywania, wymagająca od organów podatkowych uzasadniania swoich rozstrzygnięć.

Op. art. 125 § § 1

Ordynacja podatkowa

Zasada szybkości postępowania, która nie może być realizowana kosztem zasady prawdy obiektywnej.

Op. art. 127

Ordynacja podatkowa

Zasada dwuinstancyjności postępowania.

Op. art. 187 § § 1

Ordynacja podatkowa

Obowiązek organu podatkowego do zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego.

Op. art. 191

Ordynacja podatkowa

Zasada swobodnej oceny dowodów.

Op. art. 193 § § 4, § 5, § 6

Ordynacja podatkowa

Wymogi dotyczące oceny rzetelności ksiąg podatkowych.

Op. art. 210 § § 1 pkt 6, § 4

Ordynacja podatkowa

Wymogi dotyczące uzasadnienia decyzji administracyjnej.

Op. art. 229

Ordynacja podatkowa

Możliwość przeprowadzenia przez organ odwoławczy uzupełniającego postępowania dowodowego.

u.p.d.o.f. art. 16 § ust. 1

Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych

Określenie przychodu z nieruchomości.

u.p.d.o.f. art. 22 § ust. 1

Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych

Koszty uzyskania przychodów.

u.p.d.o.f. art. 22 § ust. 5

Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych

Wyłączenie z kosztów uzyskania przychodów.

u.p.d.o.f. art. 25a § ust. 1

Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych

Dokumentacja transakcji z podmiotami powiązanymi.

P.p.s.a. art. 141 § § 4