II CZ 170/23Prawo wykupu lasów zniesienie współwłasności
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła zażalenia Skarbu Państwa – Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe Nadleśnictwa S. na odmowę dokonania czynności notarialnej przez notariusz A. N. Notariusz odmówiła przyjęcia oświadczenia o wykonaniu prawa wykupu nieruchomości leśnej, wskazując, że umowa o dział spadku i zniesienie współwłasności, na mocy której dotychczasowe współwłaścicielki stały się wyłącznymi właścicielkami poszczególnych działek, nie stanowi nabycia w rozumieniu art. 37b ustawy o lasach. Skarżący argumentował, że zniesienie współwłasności jest nabyciem, na które Lasy Państwowe mają prawo wykupu. Sąd Okręgowy oddalił zażalenie. W uzasadnieniu sąd wskazał, że systemowa wykładnia art. 37a ust. 2 pkt 1 ustawy o lasach prowadzi do wniosku, iż przepis ten nie znajduje zastosowania w przypadku umownego zniesienia współwłasności, gdy nieruchomość przypada dotychczasowym współwłaścicielom. Sąd podkreślił, że taka interpretacja jest zgodna z konstytucyjną ochroną prawa własności i celami ustawy, które nie przewidywały ingerencji w sytuacje, gdy właściciel nie dokonuje rozporządzenia rzeczą na rzecz podmiotu zewnętrznego. Sąd odwołał się również do analogicznych przepisów ustawy o kształtowaniu ustroju rolnego i orzecznictwa Trybunału Konstytucyjnego, wskazując na wątpliwości co do kwalifikacji umownego zniesienia współwłasności jako czynności rozporządzającej w kontekście prawa wykupu. Ostatecznie sąd uznał odmowę notariusza za uzasadnioną.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja art. 37a ust. 2 pkt 1 ustawy o lasach w kontekście umownego zniesienia współwłasności nieruchomości leśnych oraz ochrona prawa własności.
Dotyczy specyficznej sytuacji umownego zniesienia współwłasności nieruchomości leśnych, gdzie własność przypada dotychczasowym współwłaścicielom. Może być odmiennie interpretowane w przypadku sądowego zniesienia współwłasności lub gdy nieruchomość przypada osobie trzeciej.
Zagadnienia prawne (2)
Czy umowne zniesienie współwłasności nieruchomości leśnej, w wyniku którego dotychczasowi współwłaściciele stają się wyłącznymi właścicielami poszczególnych działek, stanowi nabycie nieruchomości w rozumieniu art. 37a ust. 2 pkt 1 ustawy o lasach, uprawniające Lasy Państwowe do wykonania prawa wykupu?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, umowne zniesienie współwłasności, w którym nieruchomość przypada dotychczasowym współwłaścicielom, nie stanowi nabycia w rozumieniu art. 37a ust. 2 pkt 1 ustawy o lasach.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że systemowa wykładnia przepisu art. 37a ust. 2 pkt 1 ustawy o lasach, uwzględniająca konstytucyjną ochronę prawa własności i cel ustawy, prowadzi do wniosku, iż nie obejmuje on umownego zniesienia współwłasności, gdzie własność przypada dotychczasowym współwłaścicielom. Taka interpretacja zapobiega nieproporcjonalnemu ograniczaniu prawa własności.
Czy interpretacja art. 37a ust. 2 pkt 1 ustawy o lasach w sposób obejmujący umowne zniesienie współwłasności nieruchomości leśnej nie narusza istoty prawa własności chronionego przez Konstytucję RP?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, interpretacja ta mogłaby naruszać istotę prawa własności, dlatego należy stosować wykładnię ostrożnościową.
Uzasadnienie
Sąd odwołał się do art. 64 ust. 3 Konstytucji RP, wskazując, że własność może być ograniczona tylko w drodze ustawy i tylko w zakresie, w jakim nie narusza jej istoty. Nadmierne ograniczanie prawa własności poprzez prawo wykupu w sytuacji umownego zniesienia współwłasności byłoby nieproporcjonalne do celów ustawy.
Rozstrzygnięcie
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| Skarb Państwa - Państwowe Gospodarstwo Leśne Lasy Państwowe Nadleśnictwo S. | organ_państwowy | wnioskodawca |
| notariusz A. N. | inne | uczestnik |
| K. W. | osoba_fizyczna | zainteresowany |
| K. U. | osoba_fizyczna | zainteresowany |
Przepisy (12)
Główne
u.o.l. art. 37a § ust. 2 pkt. 1
Ustawa o lasach
Przepis nie znajduje zastosowania w przypadku umownego zniesienia współwłasności, gdy nieruchomość przypada dotychczasowym współwłaścicielom.
Pomocnicze
u.o.l. art. 37b
Ustawa o lasach
u.k.u.r. art. 4
Ustawa o kształtowaniu ustroju rolnego
Analogiczna konstrukcja prawna do art. 37a ust. 2 pkt 1 u.o.l., budząca podobne wątpliwości interpretacyjne.
k.c. art. 195
Kodeks cywilny
Definicja współwłasności.
k.c. art. 198
Kodeks cywilny
Możliwość odrębnego rozporządzania udziałami we współwłasności.
k.p.c. art. 385
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 397 § § 3
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 13 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 520 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Prawo o notariacie art. 81
Ustawa - Prawo o notariacie
Prawo o notariacie art. 95e § § 2 pkt. 4
Ustawa - Prawo o notariacie
Dz.U. Nr 27, poz. 250 art. 1, 5 i 12
Ustawa o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych
Argumenty
Skuteczne argumenty
Umowne zniesienie współwłasności, w którym nieruchomość przypada dotychczasowym współwłaścicielom, nie jest nabyciem w rozumieniu art. 37a ust. 2 pkt 1 ustawy o lasach. • Wykładnia przepisów ograniczających prawo własności powinna być ostrożnościowa i uwzględniać konstytucyjną ochronę prawa własności. • Cel ustawy o lasach nie obejmuje ingerencji w sytuacje umownego zniesienia współwłasności, gdzie właściciel nie dokonuje zbycia na rzecz podmiotu zewnętrznego.
Odrzucone argumenty
Zniesienie współwłasności jest nabyciem nieruchomości w rozumieniu art. 37a ust. 2 pkt 1 ustawy o lasach, uprawniającym Lasy Państwowe do wykonania prawa wykupu. • Prawo wykupu powinno mieć zastosowanie do każdej umowy przenoszącej własność, w tym umownego zniesienia współwłasności.
Godne uwagi sformułowania
nie nastąpiło wtórne nabycie przez inne podmioty • uzyskanie własności nieruchomości w drodze zniesienia współwłasności jest nabyciem nieruchomości w drodze innej umowy niż umowa sprzedaży • w każdym przypadku zniesienia współwłasności właścicielam/współwłaścicielami staną się osoby będące dotychczas współwłaścicielami nieruchomości • nie dochodzi do nabycia gruntu przez inny podmiot, prawo własności gruntu przypada bowiem dotychczasowemu współwłaścicielowi lub współwłaścicielom • ingerencja w prawo własności poprzez powstanie po stronie Lasów Państwowych prawa wykupu (nabycia) gruntu leśnego stanowi nieuprawnione ograniczenie prawa podmiotowego dotychczasowego współwłaściciela/współwłaścicieli
Skład orzekający
Jolanta Klimowicz-Popławska
przewodniczący
Barbara Puchalska
sędzia
Bogdan Łaszkiewicz
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja art. 37a ust. 2 pkt 1 ustawy o lasach w kontekście umownego zniesienia współwłasności nieruchomości leśnych oraz ochrona prawa własności."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji umownego zniesienia współwłasności nieruchomości leśnych, gdzie własność przypada dotychczasowym współwłaścicielom. Może być odmiennie interpretowane w przypadku sądowego zniesienia współwłasności lub gdy nieruchomość przypada osobie trzeciej.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnego prawa wykupu Lasów Państwowych i jego ograniczeń w specyficznych sytuacjach prawnych, co jest istotne dla prawników specjalizujących się w prawie nieruchomości i administracyjnym.
“Czy Lasy Państwowe mogą wykupić las po jego podziale między współwłaścicieli? Sąd Okręgowy wyjaśnia.”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka polskie orzecznictwo i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Powiązane przepisy
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.