II CSKP 964/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła kredytu hipotecznego indeksowanego do CHF, zaciągniętego przez lekarzy prowadzących działalność gospodarczą na lokal użytkowy. Sądy niższych instancji oddaliły powództwo, uznając powodów za przedsiębiorców, a nie konsumentów, co wykluczało zastosowanie przepisów o klauzulach abuzywnych. Sąd Najwyższy, rozpoznając skargę kasacyjną, zgodził się z oceną sądów niższych instancji co do braku statusu konsumenta u powodów, podkreślając, że kluczowe jest przeznaczenie kredytu. Jednakże, Sąd Najwyższy uznał, że klauzule umowne dotyczące ustalania kursu waluty indeksacji, oparte na tabelach kursowych banku, mogą być nieważne jako sprzeczne z zasadami współżycia społecznego (art. 58 § 2 k.c.) lub naturą stosunku prawnego (art. 353¹ k.c.), nawet w relacjach niekonsumenckich. Sąd Apelacyjny nie przeprowadził wystarczającej analizy w tym zakresie, dlatego Sąd Najwyższy uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUznanie, że klauzule dotyczące kursu waluty w umowach kredytowych mogą być nieważne nawet w relacjach niekonsumenckich, jeśli naruszają zasady współżycia społecznego lub naturę stosunku prawnego.
Orzeczenie dotyczy specyficznej konstrukcji klauzul walutowych opartych na tabelach bankowych i może wymagać analizy w kontekście konkretnych umów oraz ewolucji orzecznictwa.
Zagadnienia prawne (3)
Czy osoba fizyczna prowadząca działalność gospodarczą może być uznana za konsumenta w rozumieniu art. 22¹ k.c. i dyrektywy 93/13/EWG przy zawieraniu umowy kredytu, jeśli cel umowy nie jest bezpośrednio związany z jej działalnością gospodarczą?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, status konsumenta ocenia się w relacji do konkretnej czynności prawnej. Osoba fizyczna prowadząca działalność gospodarczą może korzystać ze statusu konsumenta, jeżeli dokonywana przez nią czynność nie jest bezpośrednio związana z jej działalnością gospodarczą lub zawodową. Kluczowe jest przeznaczenie pożyczonego kapitału.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy podkreślił, że kryterium niezwiązania czynności prawnej z działalnością gospodarczą lub zawodową jest kluczowe. Ocena statusu konsumenta jest indywidualna dla każdej czynności. Sąd Apelacyjny prawidłowo ocenił, że kredyt na lokal użytkowy, który był wykorzystywany do działalności gospodarczej powodów, nie miał charakteru konsumenckiego.
Czy klauzule umowne dotyczące ustalania kursu waluty indeksacji oparte na tabelach kursowych banku mogą być nieważne jako sprzeczne z zasadami współżycia społecznego lub naturą stosunku prawnego w relacjach niekonsumenckich?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, takie klauzule mogą być uznane za nieważne, nawet jeśli umowa nie jest objęta ochroną konsumencką. Pozwalają bankowi na jednostronne wpływanie na rozmiar świadczenia drugiej strony, co narusza zasady słuszności kontraktowej.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy stwierdził, że mechanizm ustalania kursu waluty indeksacji w oparciu o tabele bankowe, bez obiektywnych kryteriów, jest nietransparentny i pozwala bankowi na arbitralne działanie. Choć nie ma bezpośredniego zastosowania reżim konsumencki, takie postanowienia mogą naruszać zasady współżycia społecznego (art. 58 § 2 k.c.) lub naturę stosunku prawnego (art. 353¹ k.c.) także w relacjach profesjonalnych.
Jakie są skutki nieważności klauzul dotyczących kursu waluty indeksacji w umowie kredytu nieobjętej ochroną konsumencką?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nieważność tych klauzul nie przesądza o nieważności całej umowy kredytu. Lukę można wypełnić poprzez analogiczne zastosowanie norm odsyłających do kursu średniego NBP.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy wskazał, że eliminacja luki po uznaniu klauzul za niedopuszczalne może nastąpić poprzez analogiczne zastosowanie art. 56 k.c., odwołując się do kursu średniego NBP, co jest zgodne z wcześniejszym orzecznictwem.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| W.K. | osoba_fizyczna | powód |
| L.K. | osoba_fizyczna | powód |
| J.K. | osoba_fizyczna | powód |
| syndyk masy upadłości Banku spółki akcyjnej w W. | spółka | pozwany |
Przepisy (8)
Główne
k.c. art. 22¹
Kodeks cywilny
Definicja konsumenta; ocena statusu konsumenta w relacji do konkretnej czynności prawnej.
k.c. art. 385¹ § § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy postanowień umowy zawartej z konsumentem; zastosowanie w kontekście braku statusu konsumenta.
k.c. art. 58 § § 1 i 2
Kodeks cywilny
Nieważność czynności prawnej sprzecznej z ustawą lub zasadami współżycia społecznego; zastosowanie w relacjach niekonsumenckich.
pr. bank. art. 69 § ust. 1 i 2
Prawo bankowe
Istota umowy kredytu; dopuszczalność kredytu indeksowanego.
Pomocnicze
k.c. art. 353¹
Kodeks cywilny
Zasada swobody umów; możliwość kwalifikacji postanowień jako kolidujących z naturą stosunku prawnego.
k.p.c. art. 231
Kodeks postępowania cywilnego
Ustalanie stanu faktycznego na podstawie wnioskowań opartych na logice i doświadczeniu życiowym.
k.p.c. art. 398¹³ § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa zaskarżenia w postępowaniu kasacyjnym.
k.c. art. 56
Kodeks cywilny
Odesłanie do ustawy; możliwość analogicznego stosowania norm w celu uzupełnienia luki prawnej.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Naruszenie art. 58 w związku z art. 353¹ k.c. poprzez nieprawidłową ocenę klauzul dotyczących kursu waluty indeksacji jako niegodzących w zasady współżycia społecznego lub naturę stosunku prawnego w relacjach niekonsumenckich.
Odrzucone argumenty
Naruszenie art. 385¹ § 1 w związku z art. 22¹ k.c. poprzez błędną interpretację przepisów i uznanie powodów za przedsiębiorców, a nie konsumentów. • Naruszenie art. 58 § 1 w związku z art. 69 ust. 1 i 2 pr. bank. poprzez błędne uznanie, że umowa kredytu nie zawierała wadliwie uzgodnionych essentialia negotii.
Godne uwagi sformułowania
Status konsumenta nie podlega ocenie in abstracto, lecz w relacji do konkretnej czynności prawnej. • Kluczowym jest niezwiązany z działalnością gospodarczą lub zawodową charakter czynności prawnej dokonywanej z przedsiębiorcą. • Klauzule przeliczeniowe, które pozwalają bankowi wpływać na rozmiar świadczenia drugiej strony, mogą kolidować z zasadami słuszności kontraktowej także w relacjach profesjonalnych. • Nieważność postanowień określających sposób kształtowania kursu waluty indeksacji nie przesądza nieważności umowy kredytu.
Skład orzekający
Paweł Grzegorczyk
przewodniczący, sprawozdawca
Władysław Pawlak
członek
Agnieszka Piotrowska
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Uznanie, że klauzule dotyczące kursu waluty w umowach kredytowych mogą być nieważne nawet w relacjach niekonsumenckich, jeśli naruszają zasady współżycia społecznego lub naturę stosunku prawnego."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej konstrukcji klauzul walutowych opartych na tabelach bankowych i może wymagać analizy w kontekście konkretnych umów oraz ewolucji orzecznictwa.
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Sprawa dotyczy powszechnego problemu kredytów frankowych i ich klauzul, ale rozszerza analizę na relacje niekonsumenckie, co jest istotne dla wielu przedsiębiorców i prawników.
“Kredyt we frankach dla firmy? Klauzule walutowe mogą być nieważne nawet dla przedsiębiorców!”
Sektor
finanse
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Ta sprawa stanowi część linii orzeczniczej omawianej w naszych syntezach.
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.