II CSKP 643/25
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy rozpoznał skargę kasacyjną M.K. i P.K. od wyroku Sądu Apelacyjnego w Warszawie, który oddalił ich apelacje w sprawie dotyczącej umowy kredytu hipotecznego indeksowanego do CHF. Sąd Okręgowy pierwotnie oddalił powództwo o zapłatę, ale ustalił nieważność umowy w stosunku do powoda jako konsumenta, jednocześnie uznając powódkę za przedsiębiorcę. Sąd Apelacyjny podzielił tę wykładnię, oddalając apelacje obu stron. Sąd Najwyższy, po odrzuceniu skargi w części dotyczącej oddalenia apelacji pozwanego, uchylił zaskarżony wyrok w części oddalającej apelację powodów i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania. Kluczową kwestią było ustalenie statusu konsumenta. Sąd Najwyższy potwierdził, że powódka, mimo prowadzenia działalności gospodarczej, nie wykazała, aby umowa kredytu była zawierana poza jej zakresem, co potwierdziły ustalenia dotyczące przeznaczenia lokalu i rozliczania odsetek. Jednakże, Sąd Najwyższy uznał, że klauzule umowne pozwalające bankowi na jednostronne ustalanie kursu waluty indeksacji, nawet w relacjach między przedsiębiorcami, naruszają zasady współżycia społecznego (art. 58 § 2 k.c.) i naturę stosunku prawnego (art. 353¹ k.c.), co skutkuje ich nieważnością. Sąd podkreślił, że choć ochrona konsumencka jest szczególna, to nadużycie pozycji kontraktowej może być niedopuszczalne również między przedsiębiorcami. W związku z tym, sprawa została przekazana do ponownego rozpoznania Sądowi Apelacyjnemu.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUznanie nieważności klauzul walutowych w umowach kredytowych między przedsiębiorcami z uwagi na naruszenie zasad współżycia społecznego i granic swobody umów.
Dotyczy specyficznych klauzul walutowych opartych na jednostronnym ustalaniu kursu przez bank; ocena statusu konsumenta nadal zależy od indywidualnych okoliczności.
Zagadnienia prawne (3)
Czy osoba fizyczna prowadząca działalność gospodarczą, która zawiera umowę kredytu, może być traktowana jako konsument w rozumieniu art. 22¹ k.c.?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, jeśli umowa kredytu jest bezpośrednio związana z jej działalnością gospodarczą, co należy ocenić funkcjonalnie, uwzględniając przeznaczenie pożyczonego kapitału.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że powódka nie wykazała, aby umowa kredytu była zawierana poza jej działalnością gospodarczą, biorąc pod uwagę przeznaczenie lokalu, rozliczanie odsetek i oświadczenie o nabyciu nieruchomości na cele związane z działalnością. Kryterium funkcjonalne jest rozstrzygające.
Czy klauzule umowne pozwalające bankowi na jednostronne ustalanie kursu waluty indeksacji są dopuszczalne w relacjach między przedsiębiorcami?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, takie klauzule naruszają zasady współżycia społecznego (art. 58 § 2 k.c.) i naturę stosunku prawnego (art. 353¹ k.c.), nawet jeśli nie dotyczą konsumentów.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy stwierdził, że jednostronne ustalanie kursu waluty przez bank pozwala mu na dowolne kształtowanie świadczenia drugiej strony i marży, co jest sprzeczne z zasadami słuszności kontraktowej i wykracza poza granice swobody umów, nawet między przedsiębiorcami.
Jaki jest charakter współuczestnictwa czynnego kredytobiorców w sprawach przeciwko kredytodawcy dotyczących umowy kredytu?
Odpowiedź sądu
Współuczestnictwo to nie ma koniecznego charakteru i może prowadzić do niejednolitości rozstrzygnięcia wobec każdego z kredytobiorców.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy odwołał się do swojej judykatury, wskazując, że w sprawach o ustalenie stosunku prawnego lub dotyczących abuzywności postanowień, współuczestnictwo kredytobiorców nie jest jednolite, co pozwala na odmienne rozstrzygnięcia.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| M.K. | osoba_fizyczna | powód |
| P.K. | osoba_fizyczna | powód |
| syndyk masy upadłości Bank spółki akcyjnej | spółka | pozwany |
Przepisy (16)
Główne
k.c. art. 22¹
Kodeks cywilny
Definicja konsumenta; ocena statusu powódki jako przedsiębiorcy.
k.c. art. 58 § § 2
Kodeks cywilny
Nieważność czynności prawnej sprzecznej z zasadami współżycia społecznego; zastosowanie do klauzul walutowych między przedsiębiorcami.
k.c. art. 353¹
Kodeks cywilny
Granice swobody umów; zastosowanie do klauzul walutowych między przedsiębiorcami.
pr. bank. art. 69
Ustawa - Prawo bankowe
Umowa kredytu bankowego; dopuszczalność kredytu indeksowanego.
Pomocnicze
k.c. art. 58 § § 3
Kodeks cywilny
Hipotetyczna wola stron przy częściowej nieważności umowy.
k.p.c. art. 73 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Charakter współuczestnictwa procesowego.
k.p.c. art. 189
Kodeks postępowania cywilnego
Powództwo o ustalenie stosunku prawnego.
k.p.c. art. 398¹³ § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Związanie podstawą skargi kasacyjnej.
k.p.c. art. 398⁶ § § 3
Kodeks postępowania cywilnego
Odrzucenie skargi kasacyjnej.
k.p.c. art. 398¹⁵ § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Uchylenie zaskarżonego orzeczenia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.
pr. bank. art. 69 § ust. 2 pkt 4a
Ustawa - Prawo bankowe
Kredyt indeksowany lub denominowany w walucie obcej.
pr. bank. art. 69 § ust. 3
Ustawa - Prawo bankowe
Kredyt indeksowany lub denominowany w walucie obcej.
pr. bank. art. 75b
Ustawa - Prawo bankowe
Kredyt indeksowany lub denominowany w walucie obcej.
u.o.k.k.
Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów
Obowiązki informacyjne wobec konsumentów.
k.r.o. art. 45 § § 1 i 3
Kodeks rodzinny i opiekuńczy
Roszczenie o zwrot wydatku z majątku wspólnego na spłatę długu jednego z małżonków.
u.SN art. 80 § § 1
Ustawa o Sądzie Najwyższym
Dopuszczalność rozpoznania skargi kasacyjnej ze względu na sposób wyznaczenia składu orzekającego.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Nieważność klauzul walutowych w umowie kredytu również w relacjach między przedsiębiorcami z uwagi na naruszenie zasad współżycia społecznego i granic swobody umów. • Naruszenie art. 73 § 2 k.p.c. przez błędną ocenę charakteru współuczestnictwa procesowego (ostatecznie uznane za nietrafne).
Odrzucone argumenty
Status powódki jako konsumenta (uznany za bezzasadny). • Dopuszczalność kredytu indeksowanego w stanie prawnym sprzed nowelizacji Prawa bankowego. • Brak podstaw do uznania umowy za nieważną w całości z powodu braku obligatoryjnych elementów lub sprzeczności z prawem bankowym.
Godne uwagi sformułowania
Okoliczność, że określonemu postanowieniu umownemu przyznaje się - w obrocie konsumenckim - abuzywny charakter, nie ma wprawdzie bezpośredniego przełożenia na ocenę jego skutków w relacjach pozbawionych konsumenckiego charakteru. • Postanowienia umowne pozwalające bankowi na jednostronne ustalanie kursu waluty indeksacji [...] nie jest możliwa do pogodzenia z zasadami słuszności kontraktowej (art. 58 § 2 w związku z art. 353¹ k.c.) i wybiega poza granice swobody umów także w stosunkach między przedsiębiorcami. • Nie chodzi przy tym o to, czy pozwana nadużywała umownych kompetencji w zakresie kształtowania kursu waluty indeksacji, lecz o pozostawienie jej możliwości kształtowania kursu, zważywszy, że kwestia zgodności postanowień umowy z zasadami współżycia społecznego i właściwością stosunku prawnego (art. 58 § 2 i art. 353¹ k.c.) dotyczy treści umowy, nie zaś tego, w jaki sposób umowa była rzeczywiście wykonywana.
Skład orzekający
Dariusz Dończyk
przewodniczący
Paweł Grzegorczyk
sprawozdawca
Agnieszka Piotrowska
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Uznanie nieważności klauzul walutowych w umowach kredytowych między przedsiębiorcami z uwagi na naruszenie zasad współżycia społecznego i granic swobody umów."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznych klauzul walutowych opartych na jednostronnym ustalaniu kursu przez bank; ocena statusu konsumenta nadal zależy od indywidualnych okoliczności.
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Orzeczenie SN rozszerza ochronę przed nieuczciwymi klauzulami walutowymi na relacje między przedsiębiorcami, co jest istotną zmianą i ma szerokie implikacje praktyczne dla umów kredytowych.
“Sąd Najwyższy: Nieuczciwe klauzule walutowe w kredytach są nieważne nawet między firmami!”
Sektor
finanse
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Ta sprawa stanowi część linii orzeczniczej omawianej w naszych syntezach.
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.