II CSKP 454/22
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła powództwa banku o zapłatę niespłaconego kredytu denominowanego w CHF. Sądy niższych instancji uznały klauzule przeliczeniowe w umowie za abuzywne, jednak Sąd Okręgowy oddalił powództwo z powodu niewłaściwego wypowiedzenia umowy, a Sąd Apelacyjny, mimo potwierdzenia abuzywności klauzul, również oddalił apelację banku, uznając wypowiedzenie za bezskuteczne z uwagi na ustalony stan zadłużenia. Sąd Najwyższy rozpatrywał skargę kasacyjną banku, zarzucającą m.in. błędną wykładnię i zastosowanie art. 385¹ k.c. Sąd Najwyższy potwierdził, że klauzule przeliczeniowe w umowach kredytów frankowych są niedozwolonymi postanowieniami umownymi, naruszającymi interesy konsumenta i dobre obyczaje, zwłaszcza gdy nie są jednoznaczne. Podkreślono, że takie klauzule określają główne świadczenie stron i podlegają kontroli abuzywności, jeśli nie są transparentne. Sąd Najwyższy, powołując się na orzecznictwo TSUE i własne, stwierdził, że wyeliminowanie abuzywnych klauzul przeliczeniowych z umowy kredytu indeksowanego do CHF prowadzi do jej nieważności (lub braku związania umową w pozostałym zakresie), a nie do jej przekształcenia w kredyt złotowy. Usunięcie tych klauzul zmienia istotę umowy, czyniąc niemożliwym określenie wzajemnych świadczeń stron. W konsekwencji, nawet jeśli sądy niższych instancji błędnie uznały umowę za obowiązującą w zmienionej formie, to ostateczne rozstrzygnięcie o oddaleniu powództwa o zapłatę jest prawidłowe, ponieważ umowa jest nieważna. Sąd Najwyższy oddalił skargę kasacyjną.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaPotwierdzenie abuzywności klauzul przeliczeniowych w kredytach frankowych i konsekwencji ich eliminacji dla ważności umowy.
Dotyczy umów kredytów indeksowanych do walut obcych z klauzulami przeliczeniowymi opartymi na tabelach kursowych banku.
Zagadnienia prawne (3)
Czy postanowienia umowy kredytu indeksowanego kursem waluty obcej, określające sposób przeliczenia kwoty kredytu i rat na walutę obcą, mogą być uznane za niedozwolone postanowienia umowne (abuzywne) na podstawie art. 385¹ § 1 k.c.?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, postanowienia te są niedozwolonymi postanowieniami umownymi, jeśli nie są jednoznaczne i naruszają interesy konsumenta.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy potwierdził, że klauzule przeliczeniowe w umowach kredytów frankowych, które pozwalają bankowi na swobodne kształtowanie kursu waluty, są abuzywne, ponieważ są nietransparentne, naruszają równowrzędność stron i obarczają konsumenta nieprzewidywalnym ryzykiem.
Jaki jest skutek stwierdzenia abuzywności klauzul przeliczeniowych w umowie kredytu indeksowanego do waluty obcej?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Stwierdzenie abuzywności klauzul przeliczeniowych prowadzi do braku związania stron umową w pozostałym zakresie, a nie do jej przekształcenia w umowę kredytu złotowego.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że wyeliminowanie klauzul przeliczeniowych z umowy kredytu indeksowanego do CHF powoduje, że umowa nie może dalej obowiązywać, ponieważ zmienia to jej istotę i charakter, uniemożliwiając określenie wzajemnych świadczeń stron. Nie jest możliwe zastąpienie abuzywnych klauzul innymi lub przekształcenie umowy w kredyt złotowy.
Czy sąd krajowy może modyfikować treść nieuczciwych warunków umownych?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, sąd krajowy nie może zmieniać treści nieuczciwych warunków umownych.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy powołał się na orzecznictwo TSUE, zgodnie z którym sąd nie może zastępować postanowień niedozwolonych innymi, gdyż stoi to w sprzeczności z celami dyrektywy 93/13.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| Bank spółki akcyjnej w W. | spółka | powód |
| W. W. | osoba_fizyczna | pozwany |
| P. W. | osoba_fizyczna | pozwany |
| H. W. | osoba_fizyczna | pozwany |
Przepisy (6)
Główne
k.c. art. 385¹ § § 1
Kodeks cywilny
Postanowienia umowy, określające zasady przeliczenia kwoty kredytu i rat na walutę obcą, pozwalające bankowi swobodnie kształtować kurs waluty, mają charakter niedozwolonych postanowień umownych (abuzywnych), jeśli nie są jednoznaczne i naruszają interesy konsumenta.
pr. bank. art. 69 § ust. 1
Prawo bankowe
Umowa kredytu musi pozwalać na określenie wysokości zobowiązania kredytobiorców.
Pomocnicze
k.c. art. 385¹ § § 1
Kodeks cywilny
Postanowienia określające główne świadczenia stron nie podlegają kontroli pod kątem ich abuzywności, pod warunkiem, że zostały sformułowane w sposób jednoznaczny.
k.c. art. 385¹ § § 2
Kodeks cywilny
Konsekwencją stwierdzenia, że dane postanowienie umowne ma charakter niedozwolony, jest działająca ex lege sankcja bezskuteczności niedozwolonego postanowienia, połączona z zasadą związania stron umową w pozostałym zakresie.
k.c. art. 58 § § 1
Kodeks cywilny
W przypadku nieważności części czynności prawnej, pozostała jej część pozostaje w mocy, chyba że z okoliczności wynika, iż bez postanowień dotkniętych nieważnością czynność nie zostałaby dokonana.
k.c. art. 353¹
Kodeks cywilny
Strony zawierające umowę mogą ułożyć stosunek prawny według swego uznania, byleby jego treść lub cel nie sprzeciwiały się właściwości (naturze) stosunku, ustawie ani zasadom współżycia społecznego.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Abuzywność klauzul przeliczeniowych w umowie kredytu indeksowanego do CHF. • Niemożność dalszego obowiązywania umowy kredytu po wyeliminowaniu klauzul abuzywnych, prowadząca do jej nieważności.
Odrzucone argumenty
Możliwość przekształcenia umowy kredytu indeksowanego do CHF w umowę kredytu złotowego po wyeliminowaniu klauzul abuzywnych. • Utrzymanie umowy w mocy pomimo stwierdzenia abuzywności klauzul przeliczeniowych.
Godne uwagi sformułowania
Postanowienia umowy (regulaminu), określające zarówno zasady przeliczenia kwoty udzielonego kredytu na złotówki przy wypłacie kredytu, jak i spłacanych rat na walutę obcą, pozwalające bankowi swobodnie kształtować kurs waluty obcej, mają charakter niedozwolonych postanowień umownych. • Tego rodzaju postanowienia, które uprawniają bank do jednostronnego ustalenia kursów walut, są nietransparentne i pozostawiają pole do arbitralnego działania banku. • Wyeliminowanie z umowy kredytu indeksowanego kursem waluty obcej klauzuli przeliczeniowej powoduje, że nie jest możliwe określenie zgodnego z wolą stron rozmiaru wzajemnych świadczeń, a przede wszystkim wysokości zobowiązania konsumenta względem banku. • Po wyeliminowaniu abuzywnych klauzul przeliczeniowych nie prowadzi do utrzymania w mocy umowy kredytu indeksowanego kursem CHF jako kredytu złotowego oprocentowanego według stawki LIBOR.
Skład orzekający
Jacek Grela
przewodniczący
Ewa Stefańska
członek
Krzysztof Wesołowski
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Potwierdzenie abuzywności klauzul przeliczeniowych w kredytach frankowych i konsekwencji ich eliminacji dla ważności umowy."
Ograniczenia: Dotyczy umów kredytów indeksowanych do walut obcych z klauzulami przeliczeniowymi opartymi na tabelach kursowych banku.
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Orzeczenie Sądu Najwyższego w sprawie kredytów frankowych, które ma ogromne znaczenie praktyczne dla wielu konsumentów i banków, a także precyzyjnie określa skutki prawne eliminacji abuzywnych klauzul.
“Kredyty frankowe: Sąd Najwyższy rozstrzyga o losie umów po wyeliminowaniu abuzywnych klauzul!”
Dane finansowe
WPS: 399 269,98 PLN
Sektor
bankowość
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Ta sprawa stanowi część linii orzeczniczej omawianej w naszych syntezach.
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.