II CSKP 416/22
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła zasiedzenia nieruchomości przez J. R., który wszedł w posiadanie gruntu na podstawie nieformalnej umowy sprzedaży i uiścił całą cenę. Sąd Okręgowy uznał jego posiadanie za samoistne, lecz w złej wierze, i stwierdził nabycie własności przez zasiedzenie po 30 latach. Sąd Najwyższy rozpatrzył skargi kasacyjne dotyczące tej decyzji. Sąd Najwyższy uznał, że zarzuty dotyczące samoistnego posiadania J. R. były nieuzasadnione, podkreślając, że domniemanie z art. 339 k.c. zostało wzmocnione przez jego działania, takie jak uiszczenie ceny, podpisanie protokołu granicznego i pośrednie opłacanie podatku. Jednakże, Sąd Najwyższy uznał za trafne zarzuty dotyczące przerwania biegu zasiedzenia. W szczególności, Sąd Najwyższy przyjął, że zajęcie nieruchomości w postępowaniu egzekucyjnym, które zostało ujawnione w księdze wieczystej, stanowi czynność przerywającą bieg zasiedzenia zgodnie z art. 175 w zw. z art. 123 § 1 pkt 1 k.c. Sąd Najwyższy odrzucił argument, że wszczęcie postępowania o złożenie oświadczenia woli o przeniesienie własności przez poprzednich właścicieli przerywa bieg zasiedzenia, uznając to za czynność obligacyjną, a nie rzeczową. W konsekwencji, Sąd Najwyższy uchylił zaskarżone postanowienie w części dotyczącej zasiedzenia i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja wpływu zajęcia egzekucyjnego na bieg zasiedzenia oraz charakteru posiadania samoistnego w kontekście nieformalnych umów.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji prawnej i faktycznej, ale jego zasady dotyczące przerwania biegu zasiedzenia przez zajęcie egzekucyjne mają szersze zastosowanie.
Zagadnienia prawne (3)
Czy zajęcie nieruchomości w postępowaniu egzekucyjnym przerywa bieg terminu zasiedzenia?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, zajęcie nieruchomości w postępowaniu egzekucyjnym, które zostało ujawnione w księdze wieczystej, stanowi czynność przerywającą bieg zasiedzenia.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że zajęcie nieruchomości w postępowaniu egzekucyjnym jest czynnością przedsięwziętą bezpośrednio w celu dochodzenia roszczenia, co zgodnie z art. 175 w zw. z art. 123 § 1 pkt 1 k.c. przerywa bieg zasiedzenia. Podkreślono, że celem egzekucji jest zaspokojenie wierzyciela i uporządkowanie stosunków prawnych, a zajęcie nieruchomości uniemożliwia dalsze niezakłócone posiadanie w celu zasiedzenia.
Czy posiadanie nieruchomości na podstawie nieformalnej umowy sprzedaży i uiszczenia ceny, przy świadomości braku wymaganej formy aktu notarialnego, jest posiadaniem samoistnym?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, takie posiadanie może być uznane za samoistne, nawet jeśli jest posiadaniem w złej wierze.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że działania J. R. (uiszczenie ceny, podpisanie protokołu granicznego, pośrednie opłacanie podatku) świadczą o jego faktycznym władaniu nieruchomością jak właściciel, co uzasadnia domniemanie posiadania samoistnego. Świadomość braku wymaganej formy aktu notarialnego wpływa na ocenę wiary, ale nie na charakter posiadania jako samoistnego.
Czy wszczęcie postępowania sądowego o zobowiązanie do złożenia oświadczenia woli o przeniesienie własności nieruchomości przerywa bieg zasiedzenia?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, takie postępowanie nie przerywa biegu zasiedzenia.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy stwierdził, że powództwo o zobowiązanie do złożenia oświadczenia woli w celu realizacji skutków odwołania darowizny ma charakter obligacyjny i nie stanowi czynności przerywającej bieg zasiedzenia, która musi być czynnością rzeczową lub zmierzającą bezpośrednio do ochrony własności lub posiadania.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| K. K. | osoba_fizyczna | wnioskodawczyni |
| I. W. | osoba_fizyczna | wnioskodawczyni |
| A. D. | osoba_fizyczna | uczestnik postępowania |
| P. R. | osoba_fizyczna | uczestnik postępowania |
| R. R. | osoba_fizyczna | uczestnik postępowania |
| W. S. | osoba_fizyczna | uczestnik postępowania |
| A. T. | osoba_fizyczna | uczestnik postępowania |
| J. R. | osoba_fizyczna | posiadacz samoistny (zmarły) |
| W. Z. | osoba_fizyczna | sprzedająca (poprzedni właściciel) |
| H. K. | osoba_fizyczna | współwłaściciel (poprzedni właściciel) |
| E. S. | osoba_fizyczna | właściciel (poprzedni właściciel) |
| Bank S.A. w K. | spółka | wierzyciel |
Przepisy (12)
Główne
k.c. art. 123 § § 1 pkt 1
Kodeks cywilny
Bieg zasiedzenia przerywa się przez każdą czynność przed sądem albo innym organem powołanym do rozpoznawania spraw lub egzekwowania roszczeń danego rodzaju przedsięwziętą bezpośrednio w celu dochodzenia lub ustalenia albo zaspokojenia lub zabezpieczenia roszczenia.
k.c. art. 175
Kodeks cywilny
Do biegu zasiedzenia stosuje się odpowiednio przepisy o przerwaniu biegu przedawnienia.
k.p.c. art. 398 § 15
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd Najwyższy rozpoznaje skargę kasacyjną na posiedzeniu niejawnym, chyba że strona zażądała rozpoznania na rozprawie.
k.p.c. art. 108 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
W przedmiocie kosztów postępowania kasacyjnego orzeka Sąd Najwyższy.
k.p.c. art. 391 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd Najwyższy rozpoznaje skargę kasacyjną w granicach zaskarżenia oraz we wskazanym zakresie.
k.p.c. art. 398 § 21
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd Najwyższy oddala skargę kasacyjną, jeżeli zaskarżone orzeczenie mimo błędnego uzasadnienia odpowiada prawu albo jeżeli naruszenie prawa materialnego lub przepisów postępowania nie miało istotnego wpływu na wynik sprawy.
Pomocnicze
k.c. art. 172 § § 1 i § 2
Kodeks cywilny
Nabycie własności nieruchomości przez zasiedzenie następuje po upływie lat trzydziestu, jeżeli posiadacz jest samoistnym posiadaczem w złej wierze. Nabycie własności nieruchomości przez zasiedzenie następuje po upływie lat dwudziestu, jeżeli posiadacz jest samoistnym posiadaczem w dobrej wierze.
k.c. art. 336
Kodeks cywilny
Posiadaczem samoistnym rzeczy jest ten, kto nią faktycznie włada jak właściciel.
k.c. art. 339
Kodeks cywilny
Domniemywa się, że ten, kto rzeczą faktycznie włada, jest posiadaczem samoistnym.
k.p.c. art. 385
Kodeks postępowania cywilnego
Przepisy dotyczące apelacji.
k.p.c. art. 386 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Przepisy dotyczące apelacji.
k.p.c. art. 925
Kodeks postępowania cywilnego
Zajęcie nieruchomości jest skuteczne z chwilą dokonania wpisu w księdze wieczystej lub złożenia wniosku komornika do zbioru dokumentów.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Zajęcie nieruchomości w postępowaniu egzekucyjnym przerywa bieg zasiedzenia. • Postępowanie o złożenie oświadczenia woli o przeniesienie własności nie przerywa biegu zasiedzenia.
Odrzucone argumenty
Posiadanie J. R. nie było samoistne. • J. R. nie był posiadaczem samoistnym nieruchomości rolnej. • Zarzuty naruszenia przepisów postępowania (art. 385 i 386 k.p.c.).
Godne uwagi sformułowania
Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Skargi kasacyjne okazały się uzasadnione, choć nie wszystkie podniesione w nich zarzuty były trafne. • Chybiony okazał się zarzut naruszenia przepisów postępowania, tj. art. 385 i art. 386 § 1 k.p.c. • Nieuzasadnione okazały się te zarzuty skarg kasacyjnych, które podważały status J. R. jako posiadacza samoistnego. • Trafne natomiast okazały się zarzuty dotyczące oceny przez Sąd drugiej instancji kwestii związanej z przerwą terminu zasiedzenia wskutek zajęcia nieruchomości w postępowaniu egzekucyjnym. • Odpowiednie stosowanie do biegu zasiedzenia art. 123 § 1 pkt 1 w zw. z art. 175 k.c. w przypadku skierowania egzekucji świadczeń pieniężnych do nieruchomości oznacza, że zajęcie nieruchomości i następcze objęcie jej zarządem dłużnika lub innej osoby należy traktować jako czynność przedsięwziętą bezpośrednio w celu dochodzenia, tj. odzyskania posiadania nieruchomości, która przerywa bieg zasiedzenia.
Skład orzekający
Tomasz Szanciło
przewodniczący
Jacek Grela
sprawozdawca
Krzysztof Wesołowski
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja wpływu zajęcia egzekucyjnego na bieg zasiedzenia oraz charakteru posiadania samoistnego w kontekście nieformalnych umów."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji prawnej i faktycznej, ale jego zasady dotyczące przerwania biegu zasiedzenia przez zajęcie egzekucyjne mają szersze zastosowanie.
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Sprawa dotyczy kluczowego zagadnienia przerwania biegu zasiedzenia przez zajęcie egzekucyjne, co ma istotne znaczenie praktyczne dla właścicieli i posiadaczy nieruchomości. Analiza posiadania samoistnego w złej wierze również jest ciekawa.
“Zajęcie komornicze przerywa zasiedzenie? Sąd Najwyższy wyjaśnia kluczowe zasady.”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.