II CSKP 314/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy rozpoznał skargę kasacyjną A. S. i M. S. od postanowienia Sądu Okręgowego w Bielsku-Białej, które oddaliło ich apelację od postanowienia Sądu Rejonowego w Cieszynie o ustanowieniu drogi koniecznej. Sprawa dotyczyła ustanowienia służebności przejazdu dla nieruchomości wnioskodawców, która od ponad 40 lat korzystała z drogi wewnętrznej należącej do skarżących. Sąd Rejonowy ustanowił drogę konieczną, a Sąd Okręgowy utrzymał to postanowienie w mocy. Skarżący zarzucali naruszenie szeregu przepisów postępowania i prawa materialnego, w tym brak przesłuchania świadków na okoliczność nagannego zachowania wnioskodawców, pominięcie dowodów z opinii biegłego na temat alternatywnych tras przejazdu oraz błędną wykładnię przepisów dotyczących ustanowienia drogi koniecznej i stosowania art. 5 k.c. Sąd Najwyższy oddalił skargę kasacyjną. Podkreślił, że ustanowienie służebności na istniejącej i od lat wykorzystywanej drodze jest zgodne z prawem i najlepiej wypełnia dyspozycję art. 145 § 2 k.c., minimalizując obciążenie dla nieruchomości obciążonej. Argumenty skarżących dotyczące alternatywnych tras przejazdu nie podważyły oceny sądów niższych instancji, ponieważ nie uwzględniały faktu istnienia i wieloletniego użytkowania spornej drogi. Sąd Najwyższy uznał, że naganne zachowania wnioskodawców, choć potencjalnie mogłyby być podstawą do oddalenia wniosku na podstawie art. 5 k.c., nie stanowiły wyjątkowych okoliczności uzasadniających odstąpienie od ustanowienia służebności na istniejącej drodze. Sąd Najwyższy odniósł się również do zarzutów proceduralnych dotyczących zwrotu pism i kosztów postępowania, uznając je za niezasadne lub nie mające wpływu na wynik sprawy.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUstanowienie służebności drogi koniecznej na istniejącej drodze, kryteria wyboru wariantu drogi, stosowanie art. 5 k.c. w sprawach o służebność.
Dotyczy sytuacji, gdy droga jest już faktycznie użytkowana od wielu lat.
Zagadnienia prawne (3)
Czy ustanowienie służebności drogi koniecznej na istniejącej od lat drodze wewnętrznej jest dopuszczalne, gdy istnieją potencjalne alternatywne trasy przejazdu?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, ustanowienie służebności na istniejącej drodze jest regułą, jeśli minimalizuje obciążenie nieruchomości obciążonej, a odstępstwo wymaga wyjątkowych okoliczności.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy podkreślił, że ustanowienie służebności na drodze już istniejącej i od lat wykorzystywanej przez wnioskodawców najlepiej wypełnia dyspozycję art. 145 § 2 k.c., ponieważ nadaje formę prawną utrwalonemu sposobowi korzystania i minimalizuje obciążenie. Alternatywne trasy wymagałyby wykonania nowych dróg i mogłyby wiązać się z innymi niedogodnościami, w tym likwidacją istniejącego zjazdu.
Czy naganne zachowania wnioskodawców mogą stanowić podstawę do oddalenia wniosku o ustanowienie drogi koniecznej na podstawie art. 5 k.c.?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, art. 5 k.c. może być podstawą oddalenia wniosku, jednak przytoczone naganne zachowania wnioskodawców nie stanowiły wyjątkowych okoliczności uzasadniających oddalenie wniosku.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że art. 5 k.c. może być podstawą obrony przed żądaniem ustanowienia służebności. Jednakże, przytoczone przez skarżących naganne zachowania wnioskodawców, w tym niszczenie nawierzchni czy konflikty, nie były na tyle wyjątkowe, aby uzasadnić oddalenie wniosku o ustanowienie służebności na istniejącej drodze. Sąd zaznaczył, że zachowania te mogły być sprowokowane pozbawieniem wnioskodawców dostępu do drogi.
Czy naruszenia przepisów postępowania, takie jak brak przesłuchania świadków czy nieprzeprowadzenie dowodów z opinii biegłego, miały wpływ na wynik sprawy?
Odpowiedź sądu
Nie, ponieważ nawet gdyby te zarzuty zostały uwzględnione, nie zmieniłoby to rozstrzygnięcia opartego na prawie materialnym.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy stwierdził, że zarzuty naruszenia przepisów postępowania nie były zasadne, ponieważ nawet ustalenie wszystkich nagannych zachowań wnioskodawców czy przeprowadzenie dodatkowych dowodów nie zmieniłoby rozstrzygnięcia opartego na prawie materialnym, które przemawiało za ustanowieniem służebności na istniejącej drodze.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| A. S. | osoba_fizyczna | skarżący |
| M. S. | osoba_fizyczna | skarżący |
| M. N. | osoba_fizyczna | wnioskodawca |
| B. P. | osoba_fizyczna | wnioskodawca |
| J. Ż. | osoba_fizyczna | uczestnik |
Przepisy (7)
Główne
k.c. art. 145 § § 2
Kodeks cywilny
Ustanowienie służebności drogi koniecznej na istniejącej drodze, która od lat służy do dojazdu, najlepiej wypełnia dyspozycję przepisu, minimalizując obciążenie nieruchomości obciążonej.
k.c. art. 145 § § 3
Kodeks cywilny
Naganne zachowania wnioskodawców nie stanowiły wystarczającej podstawy do oddalenia wniosku o ustanowienie służebności, mimo że art. 5 k.c. może być podstawą obrony.
k.p.c. art. 398 § 14
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa do oddalenia skargi kasacyjnej.
Pomocnicze
k.c. art. 5
Kodeks cywilny
Może być podstawą do oddalenia wniosku o ustanowienie drogi koniecznej, ale wymaga wyjątkowych okoliczności.
k.c. art. 289 § § 1
Kodeks cywilny
Obowiązek utrzymania szlaku w należytym stanie obciąża właścicieli nieruchomości władnącej.
k.p.c. art. 398 § 3
Kodeks postępowania cywilnego
Zarzuty naruszenia przepisów postępowania muszą wykazywać wpływ naruszeń na wynik sprawy.
k.p.c. art. 132 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Obowiązek dołączania dowodu wysłania odpisu pełnomocnikowi strony przeciwnej (w przypadku postępowań sprzed 8 września 2016 r.).
Argumenty
Skuteczne argumenty
Ustanowienie służebności na istniejącej drodze jest regułą, minimalizującą obciążenie. • Naganne zachowania wnioskodawców nie stanowiły wyjątkowych okoliczności uzasadniających oddalenie wniosku.
Odrzucone argumenty
Naruszenie przepisów postępowania (brak przesłuchania świadków, nieprzeprowadzenie dowodów z opinii biegłego). • Możliwość ustanowienia drogi innym szlakiem. • Naganne zachowania wnioskodawców jako podstawa do oddalenia wniosku. • Błędna wykładnia art. 5 k.c.
Godne uwagi sformułowania
Najmniejsze obciążenie zachodzi wówczas, gdy ustanowienie służebności niczego nie zmienia w sposobie korzystania z nieruchomości, gdyż ustanowienie służebności jedynie nadaje formę prawną utrwalonemu dotychczasowemu sposobowi korzystania z nieruchomości. • Tymczasem tylko wyjątkowe okoliczności pozwalają na oddalenie wniosku o ustanowienie służebności drogowej po drodze już istniejącej i wykorzystywanej od dawna przez właściciela nieruchomości mającej zostać władnącą, za zgodą właściciela nieruchomości mającej zostać obciążoną.
Skład orzekający
Ewa Stefańska
przewodniczący
Agnieszka Góra-Błaszczykowska
członek
Dariusz Pawłyszcze
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustanowienie służebności drogi koniecznej na istniejącej drodze, kryteria wyboru wariantu drogi, stosowanie art. 5 k.c. w sprawach o służebność."
Ograniczenia: Dotyczy sytuacji, gdy droga jest już faktycznie użytkowana od wielu lat.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa pokazuje złożoność konfliktów sąsiedzkich i prawnych aspektów ustanawiania służebności, z długą historią sporu i emocjonalnym podtekstem.
“Droga konieczna: Czy można ustanowić służebność na drodze, która już istnieje od 40 lat?”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.