II CSKP 199/22
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła skargi kasacyjnej pozwanej spółki od wyroku Sądu Apelacyjnego, który uznał za bezskuteczną w stosunku do masy upadłości czynność ustanowienia hipoteki umownej łącznej do kwoty 10 700 000 zł. Sąd Apelacyjny oparł swoje rozstrzygnięcie na ustaleniu, że upadła spółka i pozwana pozostawały w stałych stosunkach gospodarczych, a ustanowienie hipoteki pogłębiło niewypłacalność dłużnika i stanowiło arbitralne uprzywilejowanie jednego z wierzycieli. Pozwana w skardze kasacyjnej podniosła szereg zarzutów, w tym naruszenie art. 328 § 2 k.p.c. poprzez brak wskazania podstawy faktycznej rozstrzygnięcia. Sąd Najwyższy uznał ten zarzut za uzasadniony, stwierdzając, że uzasadnienie Sądu Apelacyjnego nie spełnia wymogów formalnych i uniemożliwia kontrolę kasacyjną. Wskazano, że Sąd odwoławczy nie skorzystał z uproszczonej formy zaaprobowania ustaleń sądu pierwszej instancji ani nie przedstawił własnych, jasnych ustaleń faktycznych i oceny dowodów. Z tego powodu Sąd Najwyższy uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania, jednocześnie wskazując, że stanowisko Sądu Apelacyjnego co do zmiany żądania pozwu było przekonujące, a problematyka uprzednich hipotek wymaga dalszej analizy.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaWymogi formalne uzasadnienia orzeczenia sądu drugiej instancji, kontrola kasacyjna, stosowanie przepisów o skardze pauliańskiej w postępowaniu upadłościowym.
Dotyczy specyficznej sytuacji procesowej i faktycznej, ale zasady dotyczące uzasadnienia są uniwersalne.
Zagadnienia prawne (3)
Czy uzasadnienie wyroku Sądu Apelacyjnego spełnia wymogi art. 328 § 2 k.p.c. w zakresie wskazania podstawy faktycznej rozstrzygnięcia?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, uzasadnienie Sądu Apelacyjnego nie spełnia wymogów art. 328 § 2 k.p.c., ponieważ nie pozwala na jednoznaczne odtworzenie toku rozumowania sądu i nie wskazuje jasno na jakich ustaleniach faktycznych oparł się sąd odwoławczy.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy stwierdził, że Sąd Apelacyjny nie skorzystał z uproszczonej formy zaaprobowania ustaleń sądu pierwszej instancji ani nie przedstawił własnych, jasnych ustaleń faktycznych i oceny dowodów, co uniemożliwiło kontrolę kasacyjną.
Czy ustanowienie hipoteki umownej łącznej przez dłużnika w okresie poprzedzającym ogłoszenie upadłości, na rzecz jednego z wierzycieli powiązanego z dłużnikiem, stanowi czynność bezskuteczną w stosunku do masy upadłości?
Odpowiedź sądu
Kwestia ta wymaga ponownego rozpoznania przez Sąd Apelacyjny, z uwagi na wadliwość uzasadnienia zaskarżonego wyroku.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uchylił wyrok Sądu Apelacyjnego z powodu naruszenia przepisów postępowania, co uniemożliwiło merytoryczną ocenę zarzutów naruszenia prawa materialnego, w tym kwestii związanych z przesłankami skargi pauliańskiej.
Czy zmiana żądania pozwu z "w stosunku do syndyka" na "w stosunku do masy upadłości" stanowi zmianę żądania w rozumieniu art. 193 § 1 k.p.c.?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, w okolicznościach niniejszej sprawy była to jedynie doprecyzowanie żądania, a nie jego zmiana.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał stanowisko Sądu Apelacyjnego w tym zakresie za przekonujące, wskazując, że chodziło o doprecyzowanie pierwotnie błędnie skonstruowanego żądania.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| Syndyk masy upadłości - S. sp. z o.o. w upadłości | spółka | powód |
| C. sp. z o.o. | spółka | pozwany |
Przepisy (22)
Główne
k.p.c. art. 328 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Uzasadnienie wyroku powinno zawierać wskazanie podstawy faktycznej rozstrzygnięcia, a mianowicie: ustalenie faktów, które sąd uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, i przyczyn, dla których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, oraz wyjaśnienie podstawy prawnej wyroku z przytoczeniem przepisów prawa.
k.c. art. 527 § § 1
Kodeks cywilny
Gdy dłużnik przez czynność prawną dokonaną z pokrzywdzeniem wierzycieli (art. 531) zadośćuczynił całkowicie lub częściowo swemu zobowiązaniu lub gdy czynność prawna nie doprowadziła do pokrzywdzenia wszystkich wierzycieli, wierzyciel może żądać uznania czynności za bezskuteczną.
k.c. art. 527 § § 2
Kodeks cywilny
Jeżeli wskutek czynności prawnej dłużnika dokonanej z pokrzywdzeniem wierzycieli osoba trzecia uzyskała korzyść majątkową, wierzyciel może żądać od tej osoby zwrotu tej korzyści przez jej wydanie w naturze albo przez zapłatę odpowiadającej jej wartości.
p.u. art. 131
Ustawa Prawo upadłościowe
Do skargi wszczętej przez syndyka na podstawie przepisów Kodeksu cywilnego o skardze pauliańskiej stosuje się przepisy tego kodeksu.
Pomocnicze
k.p.c. art. 391 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd apelacyjny na podstawie przepisów postępowania przed sądem pierwszej instancji orzeka w granicach apelacji.
k.c. art. 527 § § 4
Kodeks cywilny
Domniemywa się, że osoba trzecia wiedziała, iż dłużnik działa ze świadomością pokrzywdzenia wierzycieli, jeżeli była ona w tym czasie w stałych stosunkach gospodarczych z dłużnikiem.
k.p.c. art. 193 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Powód może cofnąć pozew w całości lub w części bez zezwolenia pozwanego, chyba że wycofanie pozwu narusza prawa strony przeciwnej.
k.p.c. art. 321 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd jest związany żądaniem pozwu.
u.k.w.h. art. 75
Ustawa o księgach wieczystych i hipotece
k.p.c. art. 1025 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 1000 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
u.k.w.h. art. 12 § ust. 1
Ustawa o księgach wieczystych i hipotece
p.u. art. 348
Ustawa Prawo upadłościowe
p.u. art. 345
Ustawa Prawo upadłościowe
p.u. art. 336
Ustawa Prawo upadłościowe
k.c. art. 6
Kodeks cywilny
Ciężar dowodu spoczywa na osobie, która z danego faktu wywodzi skutki prawne.
k.p.c. art. 232
Kodeks postępowania cywilnego
Strony są obowiązane przedstawić dowody na poparcie twierdzeń, z których wynikają określone skutki prawne.
k.c. art. 530
Kodeks cywilny
Przepisy o skardze pauliańskiej stosuje się odpowiednio w wypadku, gdy dłużnik działał w zamiarze egzekucyjnym.
k.p.c. art. 398 § 3
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 398 § 15
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 108 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 398 § 21
Kodeks postępowania cywilnego
Argumenty
Skuteczne argumenty
Naruszenie art. 328 § 2 k.p.c. przez Sąd Apelacyjny poprzez brak wskazania podstawy faktycznej rozstrzygnięcia, co uniemożliwiło kontrolę kasacyjną.
Godne uwagi sformułowania
uzasadnienie wyroku powinno zawierać wskazanie podstawy faktycznej rozstrzygnięcia • sporządzone uzasadnienie nie pozwala na jednoznaczne odtworzenie toku rozumowania Sądu Okręgowego • stanowisko Sądu odwoławczego w zakresie rozstrzygnięcia kwestii związanej ze zmianą żądania pozwu było w pełni przekonujące • nie wszystkie wnioski Sądu Okręgowego były uzasadnione
Skład orzekający
Jacek Grela
przewodniczący-sprawozdawca
Marcin Łochowski
członek
Kamil Zaradkiewicz
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Wymogi formalne uzasadnienia orzeczenia sądu drugiej instancji, kontrola kasacyjna, stosowanie przepisów o skardze pauliańskiej w postępowaniu upadłościowym."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji procesowej i faktycznej, ale zasady dotyczące uzasadnienia są uniwersalne.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnych kwestii proceduralnych związanych z uzasadnieniem orzeczeń oraz stosowania skargi pauliańskiej w kontekście upadłości, co jest istotne dla praktyków prawa.
“Sąd Najwyższy uchyla wyrok z powodu "niewidzialnego" uzasadnienia. Co to oznacza dla prawników?”
Sektor
finanse
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.