II CSKP 1007/23Uchylenie wyroku sądu apelacyjnego w sprawie o ustalenie i zapłatę
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy rozpoznał skargę kasacyjną H.S. od wyroku Sądu Apelacyjnego w Warszawie, który zmienił wyrok Sądu Okręgowego w Warszawie. Sprawa dotyczyła ustalenia nieważności umowy kredytu hipotecznego indeksowanego do CHF z 14 czerwca 2007 r. oraz zapłaty przez bank na rzecz powodów H.S. i C.S. kwot 127 605,37 zł i 74 186,10 CHF. Sąd Okręgowy orzekł o nieważności umowy i zasądził dochodzone kwoty. Sąd Apelacyjny, uwzględniając apelację pozwanego banku, zmienił wyrok w części dotyczącej zapłaty, oddalając powództwo, co było wynikiem uwzględnienia zarzutu potrącenia przez bank. Sąd Najwyższy uznał zarzuty skargi kasacyjnej za zasadne, wskazując na naruszenie prawa materialnego, w szczególności przepisów dotyczących potrącenia. Kluczowym problemem okazało się nieprawidłowe zastosowanie kursu waluty przez Sąd Apelacyjny przy ocenie skuteczności potrącenia. Sąd Najwyższy uchylił zaskarżony wyrok w części dotyczącej rozstrzygnięcia o zapłacie i kosztach postępowania kasacyjnego oraz przekazał sprawę Sądowi Apelacyjnemu do ponownego rozpoznania, nakazując mu uwzględnienie prawidłowej wykładni przepisów dotyczących kursu waluty przy potrąceniu.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów dotyczących potrącenia w sprawach o nieważność umów kredytów frankowych, w szczególności w kontekście stosowania kursu waluty i dopuszczalności podnoszenia zarzutu potrącenia w postępowaniu apelacyjnym.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z umowami kredytów indeksowanych do CHF i ich nieważnością, a także procedury potrącenia.
Zagadnienia prawne (3)
Czy zarzut potrącenia wierzytelności banku z tytułu zwrotu kredytu wypłaconego w wykonaniu nieważnej umowy, podniesiony w postępowaniu apelacyjnym, jest dopuszczalny?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, zarzut potrącenia wraz ze złożeniem oświadczenia o potrąceniu na etapie postępowania apelacyjnego był dopuszczalny.
Uzasadnienie
Przepisy k.p.c. ograniczają zasadę orzekania na podstawie stanu faktycznego i prawnego z chwili zamknięcia rozprawy, ale dopuszczalność powołania się na potrącenie w postępowaniu apelacyjnym nie budzi wątpliwości, gdyż nie pozbawia pozwanego prawa do dochodzenia wierzytelności w odrębnym procesie.
Jaki kurs waluty należy stosować przy spłacie wierzytelności w złotych, gdy umowa kredytu indeksowanego do waluty obcej została uznana za nieważną w części dotyczącej sposobu ustalania kursu?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
W przypadku niedozwolonego charakteru postanowień kursowych, wykluczają one zastosowanie kursu określonego na podstawie zwyczaju lub analogii z przepisami regulującymi inne sytuacje. Brak w umowie źródła kursu dla indeksacji powoduje nieważność umowy w całości.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy odwołał się do uchwały całego składu Izby Cywilnej SN z 25 kwietnia 2024 r., III CZP 25/22, która stanowi, że w przypadku uznania postanowienia umowy kredytu indeksowanego za niedozwolone, nie można przyjąć, że miejsce tego postanowienia zajmuje inny sposób określenia kursu waluty obcej wynikający z przepisów prawa lub zwyczajów. Brak w umowie źródła kursu dla indeksacji powoduje nieważność umowy w całości.
Czy bank zastosował właściwy kurs franka szwajcarskiego przy potrąceniu wierzytelności?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, bank zastosował niewłaściwy kurs franka szwajcarskiego, a Sąd Apelacyjny nie odniósł się do wysokości kursu przyjętego przez stronę pozwaną.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy wskazał, że Sąd Apelacyjny, rozważając dopuszczalność potrącenia, nie odniósł się do wysokości kursu przyjętego przez pozwanego bank, co stanowiło podstawę do uchylenia wyroku.
Rozstrzygnięcie
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| H.S. | osoba_fizyczna | powódka / skarżąca |
| C.S. | osoba_fizyczna | powód |
| Bank spółki akcyjnej w W. | spółka | pozwany |
Przepisy (14)
Główne
k.c. art. 498 § 1
Kodeks cywilny
Reguluje skuteczność materialnoprawną oświadczeń o potrąceniu.
k.c. art. 499
Kodeks cywilny
Reguluje skuteczność materialnoprawną oświadczeń o potrąceniu.
k.c. art. 502
Kodeks cywilny
Określa warunek nieprzedawnienia wierzytelności przy potrąceniu.
k.p.c. art. 203 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Ogranicza możliwość powołania się na oświadczenie o potrąceniu w postępowaniu cywilnym.
k.p.c. art. 368 § 12
Kodeks postępowania cywilnego
Ogranicza możliwość powołania się na oświadczenie o potrąceniu w postępowaniu apelacyjnym.
k.c. art. 358 § 2
Kodeks cywilny
Stosowanie kursu średniego NBP przy spłacie w złotych wierzytelności w walucie obcej.
k.p.c. art. 39815 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa orzekania Sądu Najwyższego w przedmiocie uchylenia wyroku i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania.
Pomocnicze
k.c. art. 501
Kodeks cywilny
Reguluje skuteczność materialnoprawną oświadczeń o potrąceniu.
k.c. art. 503
Kodeks cywilny
Reguluje skuteczność materialnoprawną oświadczeń o potrąceniu.
k.c. art. 504
Kodeks cywilny
Reguluje skuteczność materialnoprawną oświadczeń o potrąceniu.
k.c. art. 505
Kodeks cywilny
Reguluje skuteczność materialnoprawną oświadczeń o potrąceniu.
k.p.c. art. 316
Kodeks postępowania cywilnego
Zasada orzekania na podstawie stanu faktycznego i prawnego z chwili zamknięcia rozprawy.
k.p.c. art. 840 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Możliwość pozbawienia wykonalności wyroku w oparciu o zarzut potrącenia.
k.c. art. 455
Kodeks cywilny
Skorzystanie z potrącenia wierzytelności nie wymaga uprzedniego wezwania do zapłaty.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Naruszenie prawa materialnego przez Sąd Apelacyjny w zakresie zastosowania kursu waluty przy potrąceniu. • Brak odniesienia się Sądu Apelacyjnego do wysokości kursu przyjętego przez pozwanego bank.
Godne uwagi sformułowania
Zarzuty skargi kasacyjnej okazały się zasadne. • W przypadku niedozwolonego charakteru postanowień kursowych wykluczają one zastosowanie kursu określonego na podstawie zwyczaju lub analogii z przepisami regulującymi inne sytuacje. • Brak w umowie źródła kursu dla indeksacji powoduje nieważność umowy w całości. • Sąd Apelacyjny, który obszernie rozważył dopuszczalność potrącenia w postępowaniu odwoławczym oraz podniesienia zarzutu potrącenia jako ewentualnego, w żaden jednak sposób nie odniósł się do wysokości kursu przyjętego przez stronę pozwaną.
Skład orzekający
Adam Doliwa
przewodniczący-sprawozdawca
Ireneusz Kunicki
członek
Kamil Zaradkiewicz
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących potrącenia w sprawach o nieważność umów kredytów frankowych, w szczególności w kontekście stosowania kursu waluty i dopuszczalności podnoszenia zarzutu potrącenia w postępowaniu apelacyjnym."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z umowami kredytów indeksowanych do CHF i ich nieważnością, a także procedury potrącenia.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy popularnego tematu kredytów frankowych i kluczowej dla tych spraw kwestii potrącenia oraz stosowania kursów walut, co jest istotne dla wielu konsumentów i prawników.
“Sąd Najwyższy uchyla wyrok w sprawie kredytu frankowego – kluczowa kwestia kursu waluty przy potrąceniu.”
Sektor
bankowość
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka polskie orzecznictwo i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Powiązane przepisy
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.