II CSK 86/17
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła skargi pauliańskiej, w której powód M. S. domagał się uznania umowy darowizny nieruchomości za bezskuteczną wobec niego, jako wierzyciela. Dłużniczka Z. S. (obecnie N.) darowała lokal mieszkalny swoim rodzicom (pozwani N. N. i S. N.). Sąd Rejonowy w S. uznał umowę za bezskuteczną, ustalając, że powód wykazał wszystkie przesłanki skargi pauliańskiej, a dłużniczka działała ze świadomością pokrzywdzenia wierzyciela, doprowadzając do swojej niewypłacalności. Sąd Okręgowy w S. oddalił apelację pozwanych, podzielając ustalenia sądu pierwszej instancji i wskazując na zastosowanie art. 530 k.c. Pozwani w skardze kasacyjnej zarzucili naruszenie przepisów prawa materialnego (art. 530 k.c., art. 5 k.c.) oraz procesowego (art. 378 § 1 k.p.c., art. 328 § 1 k.p.c., art. 386 § 1 k.p.c., art. 321 § 1 k.p.c., art. 381 k.p.c.). Sąd Najwyższy oddalił skargę kasacyjną, uznając, że sądy niższych instancji prawidłowo zastosowały prawo materialne i procesowe. Sąd Najwyższy podkreślił, że sądy prawidłowo ustaliły stan faktyczny, odniosły się do zarzutów apelacji i nie dopatrzyły się naruszeń prawa procesowego, w tym w zakresie pominięcia dowodów w postępowaniu apelacyjnym. Sąd Najwyższy wyjaśnił również kwestie dotyczące określenia wierzytelności w pozwie oraz zastosowania art. 5 k.c., uznając, że pozwani nie wykazali podstaw do jego zastosowania, a ich argumentacja dotycząca relacji powoda z byłą żoną była prawnie irrelewantna dla rozstrzygnięcia sprawy.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów dotyczących skargi pauliańskiej, w szczególności przesłanek jej zastosowania (świadomość pokrzywdzenia, niewypłacalność), a także kwestii proceduralnych związanych z postępowaniem apelacyjnym i kasacyjnym oraz stosowania art. 5 k.c.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji faktycznej, ale jego interpretacja przepisów materialnych i procesowych ma szersze zastosowanie.
Zagadnienia prawne (4)
Czy umowa darowizny nieruchomości zawarta przez dłużnika na rzecz osób trzecich może zostać uznana za bezskuteczną wobec wierzyciela w celu ochrony jego wierzytelności?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, jeśli dłużnik działał ze świadomością pokrzywdzenia wierzyciela i czynność ta doprowadziła do jego niewypłacalności.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy potwierdził, że sądy niższych instancji prawidłowo zastosowały przepisy o skardze pauliańskiej, uznając umowę darowizny za bezskuteczną, ponieważ dłużniczka działała ze świadomością pokrzywdzenia wierzyciela, a czynność doprowadziła do jej niewypłacalności.
Czy sąd drugiej instancji prawidłowo rozpoznał apelację, odnosząc się do wszystkich zarzutów i wniosków strony?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, sąd drugiej instancji odniósł się do wszystkich podniesionych w apelacji zarzutów i wniosków, które miały istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że uzasadnienie zaskarżonego wyroku zawierało wszystkie wymagane elementy, a sąd drugiej instancji odniósł się do istotnych zarzutów apelacji, nie naruszając przepisów prawa procesowego.
Czy sąd drugiej instancji mógł pominąć dowody z zeznań świadka i dokumentów zgłoszonych na etapie postępowania apelacyjnego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, jeśli strona nie wykazała, że potrzeba powołania tych dowodów wynikła po wydaniu wyroku przez sąd pierwszej instancji, lub jeśli nie zgłoszono zastrzeżenia do protokołu w trybie art. 162 k.p.c.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy stwierdził, że pozwani nie wykazali potrzeby powołania dowodów na etapie apelacji, a w przypadku dowodu z zeznań świadka, pełnomocnik nie zgłosił zastrzeżenia do protokołu, co skutkowało utratą zarzutu.
Czy powództwo oparte na skardze pauliańskiej może zostać oddalone z uwagi na sprzeczność z zasadami współżycia społecznego (art. 5 k.c.)?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, jeśli pozwani nie przedstawili okoliczności faktycznych wskazujących na naruszenie zasad współżycia społecznego przez powoda w stosunku do nich, a dowody miały charakter prawnie irrelewantny lub podważałyby cel prawomocnych orzeczeń.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że pozwani nie wykazali podstaw do zastosowania art. 5 k.c., a zgłoszone dowody dotyczyły relacji powoda z dłużniczką i nie miały znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy w stosunku do pozwanych.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| M. S. | osoba_fizyczna | powód |
| N. N. | osoba_fizyczna | pozwany |
| S. N. | osoba_fizyczna | pozwany |
| Z. S. | osoba_fizyczna | dłużniczka |
Przepisy (18)
Główne
k.c. art. 527
Kodeks cywilny
Podstawa prawna skargi pauliańskiej.
k.c. art. 530 § zd. 1
Kodeks cywilny
Dotyczy sytuacji, gdy czynność prawna została dokonana w zamiarze pokrzywdzenia wierzyciela.
k.p.c. art. 398¹⁴
Kodeks postępowania cywilnego
Oddalenie skargi kasacyjnej.
Pomocnicze
k.c. art. 529
Kodeks cywilny
Określa skutki prawne czynności prawnej dokonanej przez dłużnika z pokrzywdzeniem wierzyciela, w tym znaczenie świadomości pozwanych o zadłużeniu.
k.c. art. 5
Kodeks cywilny
Klauzula generalna dotycząca zakazu nadużywania prawa podmiotowego.
k.p.c. art. 378 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Obowiązek sądu drugiej instancji rozpoznania sprawy w granicach apelacji.
k.p.c. art. 328 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Wymagania dotyczące uzasadnienia orzeczenia.
k.p.c. art. 391 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Stosowanie przepisów o postępowaniu przed sądem pierwszej instancji do postępowania apelacyjnego.
k.p.c. art. 398³ § § 1 pkt 2
Kodeks postępowania cywilnego
Skuteczność zarzutu naruszenia prawa procesowego.
k.p.c. art. 162
Kodeks postępowania cywilnego
Obowiązek zgłaszania zastrzeżeń do protokołu.
k.p.c. art. 381
Kodeks postępowania cywilnego
Powoływanie nowych dowodów w postępowaniu apelacyjnym.
k.p.c. art. 321 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Granice orzekania sądu.
k.p.c. art. 598¹⁵ § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Zagrożenie nakazaniem zapłaty za naruszenie obowiązku kontaktów z dzieckiem.
k.p.c. art. 598¹⁶ § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Nakazanie zapłaty za naruszenie obowiązku kontaktów z dzieckiem.
k.p.c. art. 598¹⁷ § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Zwrot wydatków poniesionych w związku z przygotowaniem kontaktu z dzieckiem.
k.p.c. art. 840
Kodeks postępowania cywilnego
Powództwo o zwolnienie od egzekucji.
k.p.c. art. 98 § § 1 i 3
Kodeks postępowania cywilnego
Zasady obciążania kosztami postępowania.
k.p.c. art. 108 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Rozstrzygnięcie o kosztach w orzeczeniu kończącym postępowanie.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Prawidłowe zastosowanie przepisów o skardze pauliańskiej przez sądy niższych instancji. • Dłużniczka działała ze świadomością pokrzywdzenia wierzyciela. • Czynność prawna doprowadziła do niewypłacalności dłużniczki. • Sądy niższych instancji prawidłowo oceniły materiał dowodowy. • Brak podstaw do zastosowania art. 5 k.c. w okolicznościach sprawy. • Prawidłowe rozpoznanie apelacji przez sąd drugiej instancji.
Odrzucone argumenty
Naruszenie art. 530 k.c. przez niewłaściwe zastosowanie. • Naruszenie art. 5 k.c. przez jego niewłaściwe zastosowanie. • Naruszenie art. 378 § 1 k.p.c., art. 328 § 1 k.p.c. w zw. z art. 391 § 1 k.p.c. przez nieustosunkowanie się do wszystkich zarzutów apelacji. • Naruszenie art. 386 § 1 k.p.c. w zw. z art. 321 § 1 k.p.c. przez orzekanie ponad żądanie. • Naruszenie art. 381 k.p.c. przez pominięcie dowodów w postępowaniu apelacyjnym.
Godne uwagi sformułowania
Zamiar pokrzywdzenia przyjąć należy także u tego, kto w chwili dokonywania czynności liczył się z tym, że w związku z jego działalnością może mieć wierzycieli i że jego czynność może być połączona z ich krzywdą. • Zachowaniem sprzecznym z zasadami współżycia społecznego jest niewykonywanie przez dłużnika obowiązków nałożonych prawomocnym orzeczeniem sądowym. • Na art. 5 k.c. nie może powoływać się osoba, która sama nie przestrzega zasad współżycia społecznego.
Skład orzekający
Henryk Pietrzkowski
przewodniczący
Władysław Pawlak
sprawozdawca
Maria Szulc
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących skargi pauliańskiej, w szczególności przesłanek jej zastosowania (świadomość pokrzywdzenia, niewypłacalność), a także kwestii proceduralnych związanych z postępowaniem apelacyjnym i kasacyjnym oraz stosowania art. 5 k.c."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji faktycznej, ale jego interpretacja przepisów materialnych i procesowych ma szersze zastosowanie.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa pokazuje, jak prawo chroni wierzycieli przed próbami ukrycia majątku przez dłużników, nawet poprzez darowizny na rzecz najbliższych. Podkreśla znaczenie świadomości dłużnika i konsekwencji jego działań.
“Darowizna na rzecz rodziców nie chroni przed wierzycielami – Sąd Najwyższy wyjaśnia zasady skargi pauliańskiej.”
Dane finansowe
koszty postępowania kasacyjnego: 2700 PLN
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.