II CSK 84/18
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła uchwały wspólnoty mieszkaniowej nr (...) /15 z dnia 20 marca 2015 r. w sprawie udzielenia absolutorium zarządowi. Powodowie domagali się ustalenia, że uchwała nie istnieje w obrocie prawnym, ewentualnie jej nieważności, wskazując na naruszenie art. 108 k.c. przez to, że za jej podjęciem głosowali członkowie zarządu jako pełnomocnicy niektórych właścicieli lokali. Sąd Okręgowy w G. oddalił powództwo, uznając brak interesu prawnego powoda (możliwość skorzystania z art. 25 ustawy o własności lokali) oraz brak naruszenia art. 108 k.c. i art. 36 k.r.o. (samodzielne głosowanie małżonka). Sąd Apelacyjny w (...) podzielił te ustalenia i wnioski prawne, oddalając apelację powodów. Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 21 marca 2019 r. oddalił skargę kasacyjną powoda E. N. Sąd Najwyższy potwierdził, że możliwość zaskarżenia uchwały na podstawie art. 25 u.w.l. nie wyklucza powództwa o ustalenie jej nieistnienia na podstawie art. 189 k.p.c., podkreślając odrębny charakter tych powództw. Stwierdził jednak, że w tej konkretnej sprawie sądy niższych instancji prawidłowo ustaliły brak naruszeń prawa przy podejmowaniu uchwały. Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 108 k.c., Sąd Najwyższy uznał go za niezasadny, wskazując, że członkowie zarządu głosujący jako pełnomocnicy nie byli drugą stroną czynności prawnej, a brak jest ogólnego zakazu takiego działania w prawie polskim, w przeciwieństwie do regulacji dotyczących spółek handlowych i spółdzielni. Sąd Najwyższy podkreślił, że wolą ustawodawcy było niewprowadzanie takich ograniczeń w odniesieniu do uchwał właścicieli lokali.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: ŚredniaInterpretacja art. 189 k.p.c. w kontekście uchwał wspólnot mieszkaniowych oraz dopuszczalność głosowania członków zarządu jako pełnomocników właścicieli lokali.
Dotyczy specyficznej sytuacji głosowania członków zarządu jako pełnomocników; brak naruszeń prawa przy podejmowaniu uchwały.
Zagadnienia prawne (2)
Czy możliwość zaskarżenia uchwały wspólnoty mieszkaniowej na podstawie art. 25 ustawy o własności lokali wyklucza istnienie interesu prawnego w wytoczeniu powództwa o ustalenie nieistnienia uchwały na podstawie art. 189 k.p.c.?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, możliwość zaskarżenia uchwały na podstawie art. 25 u.w.l. nie wyklucza możliwości wytoczenia powództwa o ustalenie jej nieistnienia na podstawie art. 189 k.p.c., gdyż powództwa te mają odrębny charakter. Powództwo o ustalenie nieistnienia uchwały zmierza do stwierdzenia, że uchwała nie została podjęta, podczas gdy powództwo na podstawie art. 25 u.w.l. zmierza do eliminacji istniejącej, ale niezgodnej z prawem uchwały.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy wskazał na odrębność celów i charakteru obu powództw. Powództwo o ustalenie nieistnienia uchwały dotyczy sytuacji, gdy uchwała w ogóle nie powstała, podczas gdy powództwo oparte na art. 25 u.w.l. dotyczy uchwał istniejących, ale wadliwych. W niniejszej sprawie sądy niższych instancji prawidłowo ustaliły brak naruszeń prawa, co czyniło zarzut bezzasadnym.
Czy członek zarządu wspólnoty mieszkaniowej może być pełnomocnikiem właściciela lokalu w głosowaniu nad uchwałą dotyczącą udzielenia absolutorium zarządowi, w kontekście zakazu z art. 108 k.c.?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, członek zarządu wspólnoty mieszkaniowej, będący pełnomocnikiem właściciela lokalu, może oddać głos w sprawie udzielenia absolutorium zarządowi, gdyż nie jest on drugą stroną czynności prawnej w rozumieniu art. 108 k.c. Brak jest ogólnego zakazu takiego działania w prawie polskim.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że członkowie zarządu głosujący jako pełnomocnicy nie byli drugą stroną czynności prawnej. Podkreślono brak ogólnego zakazu takiego działania w prawie polskim, w przeciwieństwie do regulacji dotyczących spółek handlowych i spółdzielni, co sugeruje wolę ustawodawcy niewprowadzania takich ograniczeń w odniesieniu do uchwał właścicieli lokali.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| A. M. | osoba_fizyczna | powód |
| J. S. | osoba_fizyczna | powód |
| E. N. | osoba_fizyczna | powód |
| A. K. | osoba_fizyczna | powód |
| E. M. | osoba_fizyczna | powód |
| Z. S. | osoba_fizyczna | powód |
| E. N. | osoba_fizyczna | powód |
| B. K. | osoba_fizyczna | powód |
| Wspólnota Mieszkaniowa (…) przy ul. K. w S. | inne | pozwany |
Przepisy (9)
Główne
k.p.c. art. 189
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa do wytoczenia powództwa o ustalenie nieistnienia uchwały, wymaga istnienia interesu prawnego.
k.c. art. 108
Kodeks cywilny
Przepis dotyczący zakazu bycia pełnomocnikiem obu stron czynności prawnej; w niniejszej sprawie uznano, że członek zarządu głosujący jako pełnomocnik nie jest drugą stroną czynności prawnej.
k.p.c. art. 398 § 14
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa prawna oddalenia skargi kasacyjnej.
Pomocnicze
u.w.l. art. 25
Ustawa o własności lokali
Przepis umożliwiający zaskarżenie uchwały właścicieli lokali niezgodnej z prawem lub zasadami zarządzania.
k.r.o. art. 36
Kodeks rodzinny i opiekuńczy
Dotyczy samodzielnego zarządu majątkiem wspólnym przez małżonków, w kontekście głosowania przez jednego z małżonków.
k.c. art. 58 § § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy nieważności czynności prawnej sprzecznej z ustawą lub zasadami współżycia społecznego.
k.s.h. art. 243 § § 3
Kodeks spółek handlowych
Wyłącza możliwość reprezentowania wspólników przez członków zarządu w spółce z o.o.
k.s.h. art. 412 § § 1
Kodeks spółek handlowych
Wyłącza możliwość reprezentowania wspólników przez członków zarządu w spółce akcyjnej (z pewnymi wyjątkami).
Prawo spółdzielcze art. 36 § § 5
Dotyczy możliwości reprezentowania członków spółdzielni na walnym zgromadzeniu.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Możliwość zaskarżenia uchwały na podstawie art. 25 u.w.l. nie wyklucza powództwa o ustalenie jej nieistnienia na podstawie art. 189 k.p.c. • Członkowie zarządu wspólnoty mieszkaniowej mogą być pełnomocnikami właścicieli lokali w głosowaniu nad uchwałami, gdyż nie są drugą stroną czynności prawnej w rozumieniu art. 108 k.c.
Odrzucone argumenty
Naruszenie art. 189 k.p.c. przez przyjęcie, że możliwość zaskarżenia uchwały na podstawie art. 25 u.w.l. wyklucza interes prawny w powództwie o ustalenie nieistnienia uchwały. • Naruszenie art. 108 k.c. przez przyjęcie, że członek zarządu może być pełnomocnikiem członka wspólnoty w sprawach dotyczących zarządu.
Godne uwagi sformułowania
powództwa oparte na wskazanych przepisach mają odrębny charakter • powództwo o ustalenie nieistnienia uchwały zmierza do uzyskania orzeczenia stwierdzającego, że uchwała nie istnieje, gdyż nie została podjęta • powództwo oparte na art. 25 u.w.l. zmierza do eliminacji z obrotu prawnego uchwały istniejącej, ale niezgodnej z przepisami prawa • nie byli z pewnością drugą stroną czynności prawnej • brak jest ogólnego zakazu dokonywania przez pełnomocnika czynności prawnej, w której dokonaniu mógłby być osobiście zainteresowany • wolą ustawodawcy było niewprowadzanie ograniczeń w tym zakresie i nie ma w tej mierze podstaw do sięgania w drodze analogii do rozwiązań przyjętych w odniesieniu do innych jednostek organizacyjnych
Skład orzekający
Małgorzata Manowska
przewodniczący
Jacek Grela
członek
Marcin Krajewski
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja art. 189 k.p.c. w kontekście uchwał wspólnot mieszkaniowych oraz dopuszczalność głosowania członków zarządu jako pełnomocników właścicieli lokali."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji głosowania członków zarządu jako pełnomocników; brak naruszeń prawa przy podejmowaniu uchwały.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy częstego problemu w zarządzaniu nieruchomościami – konfliktu interesów i zasad głosowania w ramach wspólnoty mieszkaniowej, co jest istotne dla wielu właścicieli lokali i zarządców.
“Czy członek zarządu wspólnoty może głosować jako pełnomocnik? Sąd Najwyższy wyjaśnia zasady.”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.